Pour la date de cet acte, cf. supra, pp
tione et de eo quod habebat ipsa die, in Cadomo : de toto Villario ; de tota terra quam Milo dedit fie sue Beatrici in conjugium Venuntio, et de duodecim jugeribus terre quam emit abbas Lanfrancus in eodem Venuntio ; de pratis que vendidit Willelmus de Corcella predicto abbati de feodo meo ; de toto Ros preter ecclesiam ; de toto Ceusio cum ecclesia ; de eo quod tenuit Grimaldus in Alamannia et in menbris ejus, scilicet Stavellis, Itio, Fobertfolia, Borgesbu ; de domo Rogerii et dimidia acra terre de Hoga : ; de eo quod tenuit Willelmus de Landa in Bratio et in BR illa ; de toto Cadborgo ; de burgo Dive cum antiqua capella usque ad pontellum qui dividit Baiocensem episcopatum a Luxoviensi ; de silvis de Malo Pertuso, Tortavalle, Folonia, Caisneio, cum terris et aquis et ecclesiis que eisdem silvis pertinent : de duobus molendinis in maJori burgo Cadomi ; de vinea cum domo vinitoris in Badvento ; de eo quod tenuit Ric ardus Goiz in Ruscavilla ; de eo quod tenuit Willelmus camerarius in Curleio, et de duodecim Jugeribus terre quam Serlo monachus vendidit in eodem Curleio ; de eo quod tenuerunt Robertus Bertrannus et Rannulfus vicecomes in Bretevilla Orgoillosa ; de quatuor domibus in civitate Baioca : una scilicet que fuit Odonis capellani et tribus Tedaldi quondam clerici Everemari ; de terra et domo Anschitill Waraignonis in Houetot ; de molendino uno super Leisam cum dimidia acra Lerre et insula modica qué eidem molendino proxima est ; de tota terra Rogerii Calvi de Breteviila super Leisam, et de dimidia acra quam dedit Rogerius fillus Hersent ; de tota terra Lovet quam vendidit Lanfranco in Bilieto et Walmareto, cum parte ecclesie que ad ipsum pertinebat ,de terra etiam, que est unius carruce, quam vendidit Fous filius Constantini in eodem ; de viginti Jugeribus terre quam dedit Ascelinus de Abonevilla in eodem s de terra Hugonis que est unius carruce, et ecclesia sancte Marie in Matrevilla ; de terra quam dedit Rodulfus, filius Herfredi, in Bavento, et de quinque jugeribus terre quam dedit Serlo mariscalcus in eodem ; et de duodecim jugeribus terre quam donavit uxor Roberti Balistarii in Siccavilla : de terra quam tenebat Hugo de Rosel in Grainvilla. De his, inquam, predictis de jure ce lecte sancte Marie Baiocensis dono et concedo ista que hic determino, videlicet de omnibus in prefatis ecclesiis, domibus, terris, habitatoribus, omnium forisfacturarum de criminalibus peccatis vel non criminalibus prodeuntium pecuniam ; et de 1psis omnibus habifta]toribus, de non criminalibus, penitentie injunctionem. Addo etiam ut, ex 1psis criminalibus, quandocunque in prefatis ecclesiis, domibus, terris, audiri contigerint, ab archidiacono Baïiocensi abbas
vel prior cenobii predicti, non ipse super quo crimen auditum fuerit, moneatur, et ibidem, ab utroque disposito termino congruo ac prefixo dié, conveniant monacus et archidiaconus, et in ipsa parrochia, in qua crimen auditum fuerit, predictis presentibus, inquiratur, inquisito discutiatur, et discusso, si inde juditium portandum prodierit vel cognitio peccati patuerit, Baiocensis, ut decet, ecclesia requiratur, vel causa examinationis vel gratia consequende reconciliationis. De prefatis vero ecclesiis, synodoticum debitum et circatam et in Pentecoste processiones et alias ecclesiasticas consuetudines, et, ut prescriptarum ecclesiarum clerici sic legitime statutis temporibus ad synodum veniant, ne sub aliqua occasione pecunia ab eis requiratur. Dono etiam et concedo consuetudinem plaustrorum que de Besatia ad Cadomum venalia ligna ferunt, postquam intra leugam predicti burgi intraverint ; censum et omnem consuetudinem omnium domorum ad Baiocensis ecclesie jus pertinentium, que in burgo monasterii site sunt ; duas partes decimarum de terris quas predictum cenobium habet in territorio Cadomi et Villari ; Villariensem ecclesiam et ecclesiam sancti Nicholai. Quicunque vero de majori burgo, cujus sepulture ad jus episcopii Sancte Marie Baiocensis pertinent, in cymitcrio prefati ccnobii scpeliri petierit, liberrimam ex nostra concessione, absque omni contradictione, habeat potestatem ; si autem mortuum quis 1lluc transferre voluerit qui vivens non requisierit, hoc concedo fieri, cum licentia tamen ministri mei. Pro qua mea donatione, ne quis eam successorum meorum quandoque valeat dissolvere, dedit dominus meus Willelmus, Anglorum rex, Normannorum et Cenomannorum princeps, in dedicatione ecclesie sancte Marie Baiocensis, perpetuo jure possidendam, silvam, quam Elam vocant, pro salute quoque anime sue, uxoïis, parentum ac fiiorum suorum?.
>. Les souscriplions de la charte d'Eudes de Conteville, non reprodui- Les dans la pancarle confirmaltive de Philippe d'Harcourt, sont indiquées dans une autre charte de cel évêque, contemporaine de la pancarte, où l’on lil le passage suivant (BOURRIENNE, 0p. cil., pièce just. n° 11, p. 136) : « Hujusmodi scriptum allatum est nobis ex verbis Odonis nostri predecessoris, Baiocensis ecclesie antistilis, insignilum atque confirmatum sigillo et auctorilate domini Willelmi, Anglorum regis, Normannorum el Cenomannorum principis; signis el allestationibus ipsius et horum antistitum ac precedentium patrum : Johannis, Rotomagensis archiepiscopi; Odonis, Baiocensis episcopi; Willelmi, abbatis Fiscanni; Richardi, filii comitis Gisleberti; Roberti de Bellomonte; Mathildis, regine Anglorum el comilisse Normannorum et Cenomannorum, Hugonis de Grentemaisnil; Henrici de Ferreriis. »
IT
Fin du XI siècle (7?)
Pancarte tripartite” pour l’abbaye Saint-Étienne de Caen, contenant : 1° l'acte de l'archevêque de Rouen Guillaume Bonne-Ame (octroyé 1096-1110), affranchissant, au profit de l’abbaye, l’église Saint-Martin de Longchamps lui appartenant, des droits pécuniaires de synode et de visite, et de toute redevance ; 2° l'acte de l’évêque de Bayeux, Eudes de Conteville (2° recension : vers 1077-1096), accordant la même franchise que précédemment” pour les églises de Cheux, Saint-Samson d'Aunay, Saint-Nicolas de Caen, Saint- Ouen de Villers, N.-D. et Saint-Martin d'Allemagne, les 1fs, Saint-Michel de Cabourg et la chapelle de Bavent, et attribuant, de plus, à l'abbé, pour les paroisses de ces églises, outre tous les profits pécuniaires de la justice ecclésiastique, la juridiction des causes non criminelles, et, conjointement avec l’archidiacre, l'instruction des causes criminelles avec faculté d'en prononcer le non-lieu ou de les renvoyer à juger devant l'évêque ; 3° un acte de l’évêque de Coutances, Geoffroi de Montbray (+ 1093), accordant, pour les églises de Baupte, Houtteville et Meautis, et diverses autres paroisses de l’abbaye dans son diocèse, une franchise. pécuniaire et une part de juridiction analogues.
Double original prétendu (Archives Calvados, H 1843) : A. pièce parchemin 0,54x0,15 (ibid., H 1843, n° 1. B. pièce parchemin 0,30 x 0,19 (ibid., H 1843, n°2).
a. Copie de Hippeau, Bibl. Nat., nouv. acq. lat. 1406, F° 21-23.
r. Sur le faux diplomatique que constitue cette pancarte et sa date de fabrication, cf. supra, pp. 167-168.