V. Victime [paschali laudes immolant christiani

V. Agnus red [émit oves, Christus innocens patri reconciliavit peccatoresl.

V. Mors et vit a [duello conflixere mirando, dux vite mortuus régnât vivus.]

Tune cantor stans in ehoro dicat mulieribus :

Die nobis, Maria, [quid vidisti in via?]

le manuscrit ne donne que les premiers mots de chaque réplique. 11 n'est pas inutile de faire observer que jusqu'ici on ne possédait guère de l'office de Pâques que des textes italiens de l'extrême nord, et que c'était même un argument non sans force pour ceux qui, comme 31. Monaci, semblent attribuer à la France une influence prépondérante sur le développement du théâtre dans la péninsule, en tant qu'il est né de la liturgie (et non des laude). Voici, en attendant de plus amples publications, un texte du sud-est de l'Italie qui, par son développement (il individualise les trois Maries, etc.), rend vraisemblable que ce pays a connu une évolution littéraire identique à celle des nations septentrionales.

Prima mulier sola dicat :

R. Sepukrum Christi [viventis et gloriam vidi resurgentis].

Secunda mulier sola dicat :

R. Angelicos testes [, sudarium et vestes].

Tertia mulier sola dicat :

R. Surrexit Christus [spes mea, yrecedet vos in Galileam].

Cantor ad chorum :

Credendum est [magis soli Marie veraci quam judeorum turhe fallaci].

Chorus :

Scimus Christum [surrexisse a mortuis vere, tu nobis, Victor rex, miserere].

Episcopus :

Te Deum [laudamus].

Appendice II.

Mont-Cassin, ms. CCXXIX, fol. 173, in fine.

A. Passio domini nostri Jesu Christ, secundum Mattheum (^).

[174J. In illo tempore dixit Jésus discipulis suis : H. Scitis quia post biduum Pascha fiet, et Filius

*) Je donne le texte évangélique d'après le Missale romanum, sans me préoccuper des variantes peu graves qu'offre le manuscrit.

hominis tradetur ut crucifigatur. A. Tune congregati sunt principes sacerdotum et seniores populi in atrium principis sacerdotum qui dicebatur Caiphas, et consilium fecerunt ut Jesum dolo tenerent et occiderent, Dicebant autem. Si. Non in die festo. A, Ne forte tumultus fieret in populo. Cum autem Jésus esset in Bethania in domo Simonis leprosi, accessit ad eum mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, etetïudit super caput ipsius recumbentis. Videntes autem discipuli, indignati sunt [175], dicentes : Si. Ut quid perditio haec? Potuit enim istud venumdari multo et dari pauperibus. A. Sciens autem Jésus ait illis : H. Quid molesti estis huic mulieri? Opus enim bonum operata est in me. Nam semper pauperes habetis vobiscum : me autem non semper habetis. Mittens enim haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. Amen dico vobis, ubicumque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, dicetur et quod haec fecit in memoriam ejus. A. Tune abiit unus de duodecim, qui dicebatur Judas Iscariotos, ad principes sacerdotum ; et [176] ait illis : Si. Quid vultis mihi dare, et ego vobis cum tradam? A. At illi constituerunt ei triginta argcntoos. Et exinde quaerebat opportunitatem ut eum traderct. Ih'ima autem dicAzymorum accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes : Su. Ubi

vis paremus tibi comedere Pascha? A. At Jésus dixit : H, Ite in dvitatem ad quemdam, et dicite ei : Magister dicit : Tempus meum prope est, apud te facio Pascha cum discipulis meis. A. Et fecerunt discipuli sicut constituit illis Jésus, et paraverunt Pascha. Vespere autem facto, discumbebat cum duodecim discipulus suis. Et edentibus illis [177] dixit : H, Amen dico vobis quia unum vestrum me traditurus est. A. Et contristati valde, coeperunt singuli dicere : Su. Numquid ego, domine? A. At ille respondens, ait: H. Qui intingit mecum manum in paropside, hic me tradet. Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo ; vae autem homini illi, per quem P'ilius hominis tradetur. Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille. A. Respondens autem Judas, qui tradidit eum, dixit : Su. Numquid ego sum Rabbi [178]? A. Ait illi : H. Tu dixisti. A. Coenantibus autem eis, accepit Jésus panem et benedixit, ac fregit, deditque discipulus suis, et ait: H. Accipite et comedite : hoc est corpus meum. A. Et accipiens calicem, gratias egit, et dédit illis, dicens : H. Bibite ex hoc omnes. Hic est enim sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Dico autem vobis : non bibam amodo de hoc genimine vitis, usque in diem illum, cum illud bibam vobiscum novum in regno Patris mei. A. Et hymno dicto,

exierunt in montem Oliveti. Tune dicit illis [179] Jésus : H. Omnes vos scandalum patiemini in me, in ista nocte. Scriptum est enim : Percutiam pastorem et dispergentur oves gregis. Postquam autem resurrexero, praecedam vos in Galileam. A. Respondens autem Petrus ait illi : Su. Etsi omnes scandalizati fuerint in te, ego numquam scandalizabor. Ait illi Jésus : H. Amen dico tibi, quia in hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis. A. Ait illi Petrus : Su. Etiam si oportuerit me mori tecum, non te negabo. A. Similiter et omnes discipuli dixerunt. Tune venit Jésus cum illis in villam [180], quae dieitur Gethsemani, et dixit discipulis suis : H. Sedete hic, donec vadam illuc et orem. A. Et assumpto Petro et duobus fdiis Zebedaei, coepit contristari et maestus esse. Tune ait illis : H. Tristis est anima mea usque ad mortem; sustinete hic, et vigilate mecum. A. Et progressus pusillum, procidit in faciem suam, orans et dicens : H. Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. A. Et venit ad discipulos suos, et invenit eos dormientes, et dicit Petro : H. Sic non potuistis una hora vigilare mecum? Vigilate et orate ut non intretis in [181] tentationem. Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma. Itcrum secundo abiit, et oravit, dicens : H. Pater mi, si non potest hic calix tran-

DU DRAJIE LITURGIQUE. 47

sire nisi bibam illum, fiat voluntas tua. A. Et venit iterum, et invenit eos dormientes : erant enim oculi eorum gravati. Et relictis illis, ilerum abiit, et oravit tertio, eumdem sermonem dicens. Tune venit ad discipulos suos et dicit illis : Dormite jam et requiescite, ecce appropinquavit hora, et Filius hominis [482] tradetur in manus peccatorum. Surgite eamus : ecce appropinquavit qui me tradet. A. Adhuc eo loquente ecce Judas unus de duodecim venit, et cum eo turba multa cum gladiis et fustibus, missi a principalibus...