‹ Études de théologie positive sur la Sainte TrinitéChapitre 176 sur 225 · CHAPITRE IV. — PREMIER SENS : PAROLE · texte numérisé non relu

CHAPITRE IV. — PREMIER SENS : PAROLE

« Amentes homines! Quasi non intelligant quid intersit inler prolativum sermonem, et in œternum permanens Dei Verbum ex Pâtre natum : natum utique, non prolatum, in quo non composita syllaba, sed plenitudo divinitatis eelernae est, et vita sine fine (1). »

C'est toujours la parole proférée, qui est comparée et opposée au Verbe de Dieu, sans intermédiaire aucun.

§ 8. — Saint Augustin.

Ecoutons maintenant saint Augustin , non pas lorsqu'il se recueille dans le secret d'une méditation philosophique, mais lorsqu'il explique les mystères de la foi au peuple chrétien. Nous l'entendrons prendre formellement le mot Verbum, dans le sens d'une parole extérieure.

a Verbum non sicut verba nostra debemus accipere, qufe voce atque orc prolata verberato aère transeunt nec diutius manent quam sonant. i^anet enim illud Verbum incommutabiliter : nam de ipso dictum est, cum de sapientia diceretur : in seipsa iiuinens innovai omnia [Sap. Vil, 27). Verbum autem Patris ideo dictum est quia per ipsum innotescit Pater. Sicut ergo verbis nostris id agimus cum verum loquimur, ut nostor animus innotescat audienti, et quidquid secretum in corde gerimus, per signa hujusmodi ad cognitionem alterius proferatur : sic illa Sapientia, quam Deus Pater genuit, quoniam per ipsam innotescit animis secretissimus Pater, Verbum ejus convenientissime nominatur.

Inter animum autem nostrum et verba nostra quibus eumdem animum ostondere conamur, plurimum distat. Nos quippe non gignimus sonantia verba, sed facimus; quibus

(1) Ibid. § 101. — Col. 63d.

faciendis materia subjacet corpus. Plurimum autem inter est inter animum et corpus. Deus vero cum Verbum genuit, id quod est ipse genuit; neque de nihilo, neque de aliqua jam facta conditaque materia; sed de seipso id quod est ipse. Hoc enim et nos conamur, cum loquimur, si diligcnter consideremus nostrœ voluntatis appetitum; non cum mentimur, sed cum verum loquimur. Quid enim aliud molimur, nisi animum ipsum nostrum, si ficri potest, cognoscendum et perspiciendum animo auditoris inferre : ut in nobis ipsi quidem maneamus nec recedamus a nobis, et tamen taie indicium quo fiât in altero nostra notitia proferamus; ut, quantum facultas conceditur, quasi alter animus ab animo per quem se indicet proferatur? Id facimus conantes, et verbis et ipso sono vocis, et vultu et gestu corporis, tôt scilicet machinamentis id quod intus est demonstrare cupientcs : quia taie aliquid proferre non possumus, et ideo non potest loquentis animus penitus innotescere; unde etiam mendaciis locus patet. « Deus autem Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad se ipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit : qui etiam Virtus ejus et Sapientia dicitur, quia per ipsum operatus est et disposuit omnia : de quo propterea dicitur : Attingit a fine usque ad finem fortiter et disponil omnia suaviter. » (1)

Véritablement on croirait cette belle explication sortie de la plume d'un Athanase ou d'un Grégoire. Du moins, le lecteur qui a étudié la doctrine grecque , en comprendra mieux toutes les nuances de ce discours latin. Le Verbe est considéré non pas comme verbe interne, Aôys; èvîtâôîTsç, mais comme parole proférée , Asys; ^ups^opixèç. On y voit l'opposition entre l'esprit, (f/tinitts, vcOc, et la parole engendrée. On y retrouve le caractère personncl-

0) S. Augustin, de Fidc et aymbolo. cap. m. — M. \i,, col. Isa.

Page 1