‹ Études romanes dédiées à Gaston Paris, le 29 décembre 1890Chapitre 218 sur 240 · V. 777 /. Fata a Calatayuth duro [bien] el segudar ou bien · texte numérisé non relu

V. 777 /. Fata a Calatayuth duro [bien] el segudar ou bien

durava el segudar, la que dizen de Canal 649.

ÉTUDES SUR LE POfeME DU CID 443

DE CONDES DE Carrion " 2549, 2554, 3296. L. de même w. 2162, 2171, 2185 ; corriger d'après cette moitié de vers w. 1906, 1928, 2076, 2098, 2174, 2178, 2225, 2229, 2317, 2655, 2670, 295e, 2985, 3007, 3148, 3428, 3537, 3603, 3612, 3701; V. 3613 /. E condes de Carrion, v. 2894 /. De (myos) yernos de Carrion.

YFANTES DE CaRRION 2332, 2496, 2587, 264e, 2675, 27OI, 2942, 2965, 3080, 3126, 3144, 3148, 3161, 3207, 3209, 3217,

■ 3219, 3467, 3485, 3562, 3568, 3596. L. de mêmew. 1372, 1385, 1835, 1879, 1901, 1975, 1981, 2052, 2084, 2091, 2101, 2279, 2309, 2510, 2515, 2583, 2644, 2689, 2708, 2713, 2735, 2754, 2763, 2771, 2781, 2793, 2824, 2833, 2906, 2995, 2999, 3232, 3241, 3256 (pii il faut supprimer de), 355^5 3577' 359^ (^" ^'^^ pourrait lire aussi Los condes de Carrion, quon rencontre plusieurs fois dans les romances du Cid); au V. 1937 supprimer pora los, v. 3275 /. Los [condes] de Carrion, v. 3258 /. Dezid que vos mereçi, yfantes ou los condes [de Carrion, O] en juego o en vero o en alguna rrazon, au v. 3714 la meilleure leçon serait Agora la ayan quita yfFantes de Carrion.

DE YFANTES DE CaRRION 2915, 295 1, 3II3, 3202, 3437, 37^4»

diz(i)en los de Carrion 2667.

de Carrion a casar 3381.

a tierras DE Carrion 2526, 2544, 2590, 2597, 2627, 2638,

I . Carrion compte pour trois sytlahes, comme le prouvent les hémistiches et les alexandrins que voici : a Carrion fue llegado R. 686, el bueno de Carrion R. 777, Burgos con la Castiella, Castro e Carrion G. de Berceo, S. Domingo 130b, Fue çerca de la média de Carrion ardida G. de Berceo, S. Millan 389b. Carrion est mesuré de même dans Judiô de Carrion Rabi don Santoh. Prov. nior. i ; car la forme Judiô, connue d'ailleurs, est assurée pour ce texte par le quatrain 686, où ce mot rime avec prometiô. Encore dans les romances du Cid nous trouvons le plus souvent Carrion de trois syllabes, beaucoup plus rarement de deux, et des vers où il est de deux syllabes, il y en a plusieurs qu'il serait aisé de corriger. En supprimant l'article dans De los condes de Carrion Rom. gen. 864, 883 , Con los c. de C. 872, 890, A los c. de C. 874, 884, 888, par exemple, on remîrait à ces vers leur forme première.

3470, 3599. L. de même vv. 2445 (en supprimant de vos), 2563 Çpii Von pourrait lire aussi do las heredades son, cf. 2545), 2620; V. 2480 /. D[e] ellos a Carrion ou mieux Mandados buenos yran (cf. v. 2526) a tierras de Carrion, Commo ellos son ondrados, etc., v. 13 13 /. Tornaras a Carrion, v. 2540 /. Vayamos (por) a Carrion, v. 2605 /. Vayades a Carrion, w. 3 129-3 131 /. Yo en quanto fu[i] rrey non fiz mas de do[a]s cortes : La una en Burgos fiz (e) la otra en Carrion ou La una fizi ou fuera en Burgos, la otra en Carrion [E aqu] esta [la] terçera a Tolledo vin fer oy, v. 3532 /. Myo Çid va a Valençia, (e) el rrey a Carrion, car, autrement, le vers se lierait mal avec le précédent ; v. 2327 /. Desean [a] Carrion, v. 3570 /. Por quanto val Carrion.

EN TIERRAS DE CaRRION 257O, 260O, 2717, 3223.

POR TIERRAS DE Carrion 3696.

que tierras de Carrion 3473.

EN BEGAS DE CaRRION 3481.

por non v[e]er Carrion 2322.

commo lo de Carrion 2664. F. 1376 /. (E) nos de los (condes) de Carrion.

e adelant Casteion 1329.

A Castiella la gentil 829. L. de même v. 871 ; ajouter la gentil aux premiers hémistiches des w. 287, 783.

(e) en Castiella e en Léon 2579. V. 2977 /. Enbia[va] su[a]s cartas ou Enbia ou encore Enbio 1. s. c. (por)a Léon e (a) Santiyaguo [E] a los Portogaleses e a [condes] galizianos (cf. v. 2926) E a los de Carrion e (a) varones castellanos.

a Castiella al rrey Alfonsso 2903 est une moitié de vers douteuse; corriger tout le vers en lisant : A Castiella el mandado lieves me al rrey Alfonsso.

a Castiella con mandado 813.

de Castiella fin es ya 399.

a Çelfa la de Canal 869.

Çid, Rrodrigo Çid, Rruy Diaz, Campeador.

EL Çid con todos los sos 3022. L. de même v. 214, où ron pourrait lire aussi El Çid e suas companas ou Myo Çid e sus vassallos cavalgavan tan ayna; v. 743 /. Acorrieron a la seiîa el Çid con todos los sos, cf. Chr. du Çid, chap. XCIX : E el Cid e todos los suyos acorrieron la seiîa muy bien; v. iij^ l. El Çid les toliô el pan.

ca el Çid bien las conosçe 3187.

que el Çid le avie dados 105 1.

al Çid caen .c. cavallos 805. F. 153 /. Al Çid besaron las manos ou mieux Fueron le besar las manos, v. 1608 /. [La] madré e fijas amas [al Çid] las manos (le) besavan ou La madré e suas fijas ou Entre madré e las fijas ou Entre madré e fijas amas, etc., v. 2235 /. Al Çid e sua muger yvan les besar las manos, z'. 581 /. Falido [le] a al Çid [e] el pan e la çevada, V. 3123 /. Al Çid catando estavan quantos avie en la cort.

al Çid seyx çientos cavallos 2489.

Myo Çid el de Bivar 295, 550, 855, 961, 983, 1140, 1200, 1265, 1387, 1454. F. 748 /. Visto lo ha myo Çid Rrodrigo el Castellano, v. 1082 /. [E] tornos el de Bivar.

Quoique Von ne rencontre pas : Myo Çid Campeador, // nen est pas moins sûr quil faut corriger d'après cette formule, en supprimant el ou el buen vv. 288, 417, 1669, 193 1, 1985, 2065, 2113, 2183, 2308, 2559, 2853, 2987, 3015, 3025, 3033, 3093, 3199, 3402, 3440, 3703; dans presque tous ces passages on pourrait lire aussi El buen Çid Campeador, si cette formule n était déjà asse:{ fréquente; l. de même v. 109; v. 2937 /. Besa vos piedes e manos myo Çid Campeador. Quant à Myo Çid lidiador 1322, il formait, précédé de monosyllabes, une excellente moitié de vers, à laquelle le poète recourait au besoin.

Myo Çid e sus vassallos 2473. L. de même vv. 1618 (car su[a]s companas /gm/V une syllabe de trop) et 2243 ; corr. d'après ce passage V. ^j6 ; V. 2265 /. Del Çid e de sus vassallos.

myo Çid ferir los va 1 1 3 7 .

MYO ÇlD DESCAVALGAVA I592.

myo Çid y va albergar 547, où il vaudrait mieux lire Myo Çid va albergar ou Myo Çid yva posar.

MYO Çid iva posar 402, 553.

myo Çid duro .III. anos 11 69.

myo Çid lo otorgo 203 1.

myo Çid presas las ha 3250.

a myo Çid aguardavan 839,

a myo Çid se tornavan 1964. V. 1134 /. A myo Çid mucho plaze..

a myo Çid es tornado 2974. V. 1682 /. A myo Çid son tornados ou A myo Çid se tornavan, comme au v. 1964, v. 1632 /. A myo Çid son venidas, t^. 1190 /. Que viniesse a myo Çid ou Viniesse al Campeador, v. 1207 /. A myo Çid mas le vienen, sabet, que no s[e] le van.

a myo Çid espère 3338.

pora myo Çid huyar 892.

con myo Çid van a cabo 1 7 1 7 .

ant(e) myo Çid se paro 2624. F. 2369 lire de même ou peut-être Paravas ant myo Çid ou Delant el Çid se parava ou se paro, V. 3324 /. Ant el Çid e ante todos ou bien Delant myo Çid e todos.

que myo Çid fechas ha 1149.

la que myo Çid gaiîo 2175.

quales myo Çid mando 2838. F. 2585 /. Lo que myo Çid mando.

que me enbia myo Çid 1868.

DE myo Çid don Rrodrigo 1622.

a myo Çid don Rrodrigo 1628.

de myo Çid (el) de Bivar 1085. F. 2677 /. Si no lo dexas, yffantes, por myo Çid (el) de Bivar, v. 3378 /. De Rrodrigo de Bivar et non De myo Çid el de Bivar, qui est mal placé dans la bouche d'Assur Gonçale:{ ou plutôt du comte Garçiordohe^, comme on lit au passage correspondant de la Chr. du Cid, chap. CCLVI.

a myo Çid (el) de Bivar 141 6, où l'on pourrait lire aussi Al Campeador leal.

(de) lo que dixo don Rrodrigo 1302. L. de même w. 539, 3120,

OÙ l'on pourrait lire aussi Lo que dixo myo Çid, et compléter le V. 3120m lisant Plogole de coraçon; v. 1028 /. Dixo (el) conde don Rremont : comades vos, don Rrodrigo.

(myo Çid) Rruy Diaz de Bivar 628. L. de même v. 1387. — Le P. du Cid ne nous a conservé ni Rrodrigo el Castellano ni De Rrodrigo de Bivar ni el que naçio en Bivar, hémistiches qu'on trouve dans la R. (vv. 614, 661 et 821). Dans les romances on rencontre Don Rodrigo de Vivar, Rom. gen. 735, 736, 738, 741, 784, 826, 843, 845, De Rodrigo de Vivar 738, A Rodrigo de Vivar 738, 748, 753, hémistiches étrangers au P. du Cid.

Rruy Diaz so seiior 3712.

don Rruy Diaz posava 912. V. 485 /. O Rruy Diaz estava, V. 2514 /. Que Rruy Diaz crio, v. 1873 /. Ant(e) Rruy Diaz el Çid.

aosadas, Campeador3475. Quoique cette moitié de vers paraisse bonne, je la crois trop longue dune syllabe : /. peut-être a osadas, lidiador. V. 2107 /. Lo que dellos vos plogier(e), fazedlo, Campeador, V. 3 1 14 /. Seades, Campeador, En este myo escaiîo ou Aca en este escaiio que m[e] diestes vos en don.

Caboso Campeador 3410. L. de même v. 1128, où Von pourrait lire aussi Myo Çid Campeador; v. 2027 /. Levantados en pie ya (Çid), [caboso] Campeador ou Levantados en pie(ya), Çid, [caboso] Campeador, v. 2049 /. El myo huesped seredes (Çid), caboso Campeador.

Campeador de Bivar 721, où il faut supprimer Çid. Lire de même V. 1140.

vos e el Campeador 1359.

FijAS DEL Campeador 1887, 2323, 2661. L. de même w. 2551, 2555, 2584; vv. 2654, 2822, 3368 /. A fijas de myo Çid, V. 3345 /. Por fîjas de myo Çid, qui, pour le dire en passant, est un complément de lidiare.

LA CORT DEL CaMPEADOR 2396,

A LOS DEL Campeador 3540, 3561, 3613. L. de même v. 661. por LOS DEL Campeador 3564.

el Campeador cavalga 486.

el Campeador se va 857.

el Campeador entrava 2396. F. 911 /. Alen de Teruel [la casaj el Campeador passava, ■y. 715 /. Al Campeador fincava ou aussi A Rruy Diaz fincava, v. 3 121 /. El Campeador poso ou El Çid essora poso.

que faz el Campeador 1343. F. 1958 /. (Esso) fera el Campeador.

que grade el Campeador 2685.

durmie el Campeador 2280.

sedie el Campeador 2030.

fizo el Campeador 2492. Compléter le vers en lisant au premier hémistiche Todas aquestas ganançias.

pagos el Campeador 2518. L. de même v. 69. On pourrait corriger d'après cet hémistiche la première moitié du vers 3272, mais mieux vaut lire ici Avezose Rruy Diaz ou Avezose don Rrodrigo.

do fuere el Campeador 1369.

vernas al Campeador 2622.

servir al Campeador 1369. V. 10 16 /. Plogo al Campeador, V. 2341 /. comme au v. 1016 ou peut-être Plogo end a myo Çid.

LOS DEL BUEN Campeador 3 550, 3694. L. de même vv. 2284, 3534, 355^5 357ij 3589) 371I5 ious cas où Von pourrait lire aussi Los del Çid Campeador; v. 35 /. Los del buen Campeador a allas vozes lama[va]n.

EL Campeador contado 2433, nommé aussi une fois (v. 502) el lidiador contado, épithète qui, précédée d'une syllabe, formerait une moitié de vers parfaite.

del Campeador contado 152.

AL CaxMpeador contado 142, 1780 où il faut lire al pour el.

EL Campeador leal 396.

al Campeador leal 2676, 3317.

ANTEL Çid Campeador 2593. F. 1997 /. Con el Çid Campeador, vv. 364, 3314 /. Por el Çid Campeador, v. 3471 /. Contrai [Çid] Campeador, v. 241 /. Tu que los guias a todos, val al Çid Campeador, v. 1347 /. Quando ou Pues assi a su[a] guisa faze el Çid Campeador.

EL BUEN Çid Campeador' 1663. L. de même vv. 23e, 594, 923

I. = Poema de F. Gonzalez 166 d, évidemment une réminiscence des chansons du Cid.

(ici Von pourrait lire aussi El bueno de myo Çid, comme au V. 1803), 1361, 1669, 1916, 2000, 2014, 2219, 2666, 2742, 2753, 2991 (car c'est le roi qui parle), 3143 (pour la même raison), 3164, 3230, 3340, 3492; w. 1997, 2505, 3700 /. Con el buen Campeador ou Con el Çid Campeador, v. 2516 /. Por el Çid Campeador ou Por el buen Campeador, v. 2658 /. comme au vers 2^16, v. ■^i /.El buen Çid Campeador ou bien Myo Çid Campeador ou bien encore Rruy Diaz myo Çid, qui était la formule la plus fréquente au premier hémistiche; v. 2063 /. El buen Çid Campeador ou Myo Çid Campeador ou mieux encore, à cause de r assonance, Rruy Diaz myo Çid, v. 1332 /. Obispo de su[a]mano fizo el Campeador.

AL BUEN ÇiD Campeador 3096. L. de même w, 1354, 1890, 1904, 2073, 2315, 2543, 2718, 2827, 2966, 3011 (où Von pourrait lire aussi Myo Çid Campeador), 3210, 3398, 3431, 3453; corr. d'après ce passage vv. J41, 1373, 2122, 2633, 2765, 2943, 3333, 3424, 3598, 3728; V. 285 /. Una grand iantar le fazen al buen Çid Campeador, v. 2166 /. Mas grandes ou Mayores foron las yentes del buen Çid Campeador, v. 292 /. Todos y\^an demandando por el buen Campeador ou por el Çid Campeador ou por myo Çid so seiîor.

Çid Campeador leal 706, 2361. On pourrait lire de même w. 41, 71, 175; V. 493 /. [Çid] Campeador contado.

Remarque. Les noms du Cid sont à supprimer dans les vers suivants : V. 2192 /. Grado[sea] al Criador e a vos, (Çid) barba velida, v. 933 /. Dios, commo [bien] fue (el Çid) pagado, w. 2665, 3169 /. De nos el (Çid) Campeador ou De nos el Çid Lidiador, v. 1201 /. Q.uando [las] vio (myo Çid las gentes) iuntadas, compeço[se] de pagar, v. 12 12 /. Quando (myo Çid) gano a Valençia, v. ijSj l. Mando (myo Çid Rruy Diaz) que fita sovies(se la tienda) e non la tolies(se dent) christiano, V. 1898 /. Sirvem (myo Çid) el Campeador, v. 3336 /. Fasta do [se] desperto (myo Çid), v. 1080 /. Lo que non ferie el (caboso) por lo que en el mundo ha.

DE Colada e de Tizon 3201.

A CoLADA E A TizoN 2575, ^i^^. Le vcTS 2575 entier est Dar vos lie do[a]s espadas a Colada e a Tizon; v. 3175 /, Sacaron [a] las espadas a Colada e a Tizon.

(e)l espada Coladal dio 3192 est un hémistiche douteux.

EN EL RROBREDO DE CORPES 2748, 2754, 2945, 3156, 3266. L. de

même v. 2697.

POR LOS RROBREDOS DE CORPES 2809.

DON Diego e don Fer[r]ando 2725. L. de mêmew. 1901, 2267, 2319, où Von pourrait lire comme au v. 2348 : Entre Diego e Ferrando; v. 3009 /. Don Diego e don Ferrando y foron amos a dos, V. 2168 /. (E a) don Fernando e (a) don Diego [a] aguardar los mando, v. 2534 /.Mas fallado non y an Qns. non fallavan y) a Diego ni (a) Ferrando ou mieux ni Diego ni Ferrando, v. 2352 /. Curies me a [don] Diego, curies me a don Fernando.

ENTRE Diego e Ferrando 2348.

a Diego e a Fernando 2440.

do a Elpha ençerro 2695.

DON Elvira e dona Sol 2075, 2088, 2163, 2197, 2520, 2592, 2628, 2682, 2710, 2714, 2747, 2780, 2786, 2790, 2859, 3 187, 3345, 3419, 3447- = Rom. gen. dans les pièces 863, 864, 875. L. de même vv. 2097, 2163, 2181, 2817, 3718; v. 2755 ajouter Don Elvira e doiîa Sol, v. 2724 /. Quando lo vieron ellas ou Las dueiias quando lo veen, fablava y dofia Sol, cf. 1350; V. 2796 /. Fablava y dona Sol ou Y fablava doiia Sol ou Fablado ha doiia Sol.

EL MEiOR DE TODA EsPANA 327 1. F. 453 /. Fablara[n en] toda Espana, v. 1021 /. No combre un [sol] bocado por quanto ha en Espaiîa, ou, ce qui vaudrait mieux, por quanto val toda Espaiia.

el rrey Fariz e Galve 769. Quoique cette moitié de vers soit métriquement correcte, je la regarde comme grammaticalement vicieuse et je crois qu il faut lire tout le vers de la manière que voici : Arancados son [del campo] los rrey es Fariz e Galve.

que dizen Fariz e Galve 654. V. 774 /. Ca [el otro rrey] Galve no lo cogieron alla.

Fêlez Munoz se metio 2769.

tomos[c] Fêlez Munoz 2776. V. 2791 /. [Oiiando] abrieron los

oios, (e) viei'on (a) Fêlez Munoz.

el que es sobre Fenares 43 5 .

cuemo se alaba Ferrando 2340. F. l'yij l. A estas [suas] palabras

fablo Gonzalez Ferrando.

el conde Garçiordonez 3553. L. de mémev. 3270. Cf. el conde

Garcifernandez R. 57.

peso a Garçi Ordoiïez 1345, où mucho dvit être supprimé. por nombre en Golgota 348. Accentuer Golgotd et non Golgota,

comme on le fait de nos jours.

a Huesca e (a) Montalvan 952. V. 940 /. Pesa a los de Monçon

e pesa a los de Huesca ou bien e non plaz a los de Huesca, cf.

vv. 625, 626; V. 1089 /. E (las) tierras de Montalvan. EL OBispo DON Jheronlmo 25 12. V. 3064 /. E (el) obispo don

Jheronimo.

DEL obispo don JhERONIMO 1667.

e rrey es de Léon 2923.

los que dizen de Luzon 2653.

si vos vala Dios, Minaya 874.

bien me yra a mi, Minaya 925.

dezir vos quiero, Minaya 890.

e al bueno de Minaya 1583. Vv. 13 14, 1405, 1414, 1439, 1527 on pourrait lire El buen Minaya Albarfanez ou Aquel Minaya Albarfanez, mais ces corrections sont trop peu assurées.

e quito se va Minaya 1539.

que se tardava Mynaya 908. V. 1384 /. Espidies[e] Minaya e [y]va se de la cort.

dio Minaya al abbat 1432.

vien(e) la sena de Minaya 482. L. de même v. 477.

que acconpaiîen a Minaya 444. F. 181 5 /. Mando a Pero Vermuez que aconpanas a Mynaya, v. 488 /. Abiertos amos los braços va rreçibir a Minaya, v. 919 /. A Minaya que asomava.

e mucho a Albarfenez 945 .

las dueîïas e Albarfanez 1452, 2863.

el que de Albarfanez fue 2814.

afe aqui Albarfanez 2135.

rrogavan a Albarfanez 141 7.

REMARauE. Outre les corrections faites sous Minaya et Albarfanez, il y en a d'autres à faire dans les vers suivants : v. 1385 /. Yffantes de Carrion acompanan Albarfanez, v. 15 11 /. Que sopiessen de que seso era Mynaya Albarfanez, v. i^ij l. Sonrrisos[e] de la boca don Albarfanez Minaya, v. 1256 /. Con Albarfanez Minaya elli se va consegando ou el Çid se va consegando ou el se estava consegando (cf. Restori, Osserva:(^ioni, p. 76), V. 3063 /. Vos, Albarfanez Minaya, v. 1495 /. Envio dos cavalleros (Mynaya Albarfanez) que sopiesse[n] la verdad.

a Molina se torno 2688. F. 1476 /, A Molina van posar.

do dizen Monte Calvario 347.

(el) que mando a Mont Mayor 738. Quoique en retranchant el le passage fût correct, mieux vaudrait lire que tovo Monte Mayor, comme il y a dans la Chr. du Cid, chap. C.

en tierras de Mon Rreal 1186.

que es sobre Mont Rreal 863 .

AOUEL MuNO GusTioz 2324, 2927, 2934. L. de même v. 3065.

E DON MUNO GuSTIOZ 3674.

E A MuNO GusTioz 21 77. V. 3670 /. Dire vos de Gustioz.

DE Navarra E DE Aragon 3399, 3405, 3420, 3448, 3722 = i^o;;/. gen. 884. V. II 87 /. Por Aragon e (por) Navarra, v. 3395 /. El uno es (yfante) de Navarra e el otro (yfante) de Aragon , comme a proposé Restori, faisant ici une excellente correction.

e (a) Onda e Almenar 109 1. V. 11 09 /. Desi [los unos] a Onda (e) los otros a Almenar, v. 1328 /. Preso ha a Almenar.

Pero Mudo me lamades 3310. V. 3302 /. Fabla, Pero Mudo, tu, [el] varon que tanto callas.

e aquel Pero Vermuez 199 1.

a Pero Vermuez cata 3301.

e plogo a Par Vermuez 1907. L. Per aux w. 722, où il faut mettre sans doute Do Per Vermuez esta, 1820, 1870 (où il faut supprimer a), 3645; V. 3629 /. Firme estido Per(o) Vermuez ou Firme estido Vermuez.

E EL coNDE DON Rremont 3002, 3109, 3 135, 3496- V. 987 /.

[Ca] el conde don Rremont, v. 3137 /. peut-être Aqucl condc

don Rremont.

E AL CONDE DON Rremond 3036. L. ck même V. 1009; V. 977 /.

Dezid al conde [Rremont].

e legaron a Salon 2656. V. 2687 /. En el troçir de Salon, cf.

dixo el abbat don Sancho 24e. V. 1446 /. Hyas espiden de don

Sancho.

a Ssan Pero a rrogar 1394.

en San Pero a clamor 28e.

al seiïor San Sabastian 341.

posare en San Servan 3047. V. 3054 /. En San Servan a posado,

Page 1