Voy. la nouvelle édition de La Mure, t. II, p
port de Bayard mourant dans la tente de Pescaire qui a fait dire 4 Paul Jove que le héros aima mieux se rendre a Pescaire qu’a Bourbon.
Les historiens étrangers, plus dégagés de tout respect humain, et qui n’avaient pas 4 ménager, comme ceux de France, les familles intéressées 4 détourner la vraie responsabilité, ont en Espagne, en Italie, parlé librement de la conspiration du duc de Bourbon, et ont mieux reproduit le véritable sentiment frangais. C’est 1a ce que Beaucaire, le champion du duc de Bourbon, ne peut pardonner 4 Paul Jove, qu’on ne saurait cependant accuser, dans le jugement qu’il porte de la conduite de Bourbon, d’avoir cédé a quelque influence mercenaire. Beaucaire, en méme temps qu'il dément le jugement porté par Paul Jove sur Bourbon, nous fait connaitre quels sont les garants qu’il lui oppose : « Paulus Jovius contra Carolum Borbonium ut hominem sceleratum atque intestabilem ubique, ut timidum etiam nonnunquam insectatur, quum is dux fortissimus fuerit, ac discipline militaris exemplar. Vite integritatem mihi testati sunt cum alii plerique tum vero Petrus Anlezius, avunculus meus, et Anlezio paulo major Franciscus Montagnatius Tausanius, sub eodem ‘tum quum is (Borbonius) sclopeto ictus Rome occubuit arcis Mediolanensis preefectus, ac Joannes Belcarius Peguilio frater meus, cum illo ipso ab ineunte etate educatus; fortitudinem bellandique peritiam res geste declarant. Sed ex Gallia profectus, quum in Mediolanensi principatu stipendium Cesar non suppeditaret, et a mililibus. regeretur potius quam mi-
lites regeret, necessitate adductus, multa preter naturam preterque institutam vite rationem patrare coactus est*. »
Paul Jove, aprés avoir raconté lentrevue de Bayard mourant avec Bourbon, continue : « Aderat Ceesarianis Carolus Borbonius, qui, pauld ante, a studio sui Regis maligné discedens, et sese privato quodam Cesari foedere conjungens, prodendi regis sui impugnandeque patric consilia agitaret. Quibus detectis, e Gallia in Sequanos profugerat, declaratusque patrie hostis, Cesari operam navabat, ita ut invadende Galliz consilium susciperet, IJispanis avidé se secuturos profitentibus, quod in Provinciam, opulentam regionem, ubi non defutura amicorum studia, aversa penitus a Rege, et proceres quosdam ad rebellandum paratos se inventurum jactabat. Lanoius quanquam id minimé probaret, permisit ut Piscarius cum Hispanorum Germanorumque cohortibus in Provinciam penetraret. Sed Piscarius Massiliz menibus frustra herens, quod validissimo Gallorum presidio teneretur, retrocedere coactus est, quum nemo Gallorum ad auctoritatem Borbonii nominis se conferret, et regi copie appropinquarent, et Borbonius cuncta opinione sua sibi infestiora, Gallo vero fideliora reperiret. Quapropter reversus est per maritimas Ligusticasque Alpes, cum copiis asperitate itinerum defessis, et his sepe, ut sunt viri dicaces, Borbonio consilii levitatem exprobrantibus (éd. de Paris, 1558, t. I, p. 254). »