F. GR£CO-LATINA
Grscum idioma.
Latinum.
Ex quo, Rustica Romana.
Neo-Italica.
Neo-Gallica.
Neo-Hispanica.
Neo-Catalauniensis.
Neo-Lusitaua.
F. GOTHIGO>TEUTONICA*
l'-ArchaBO • Norsicum sive Islandi* cum (1),
{ Neo-Danicum (2).
Ex quo ( Neo-Suevicum (3).
2°Archaeo-Gothicuin (i).
p r Anglo-Saxonicum (5).
l ArchaEO-Saxonicum(6), f Neo-Anglicutn (7).
E*l"''^"^!Neo-Batavum{8).
Archaîo-Germanicutn supe* rius (9).
Ex quo Germanicum re« cens (10).
(1) Alt-nordisch (Islandisch).
(2) Nen-daeniscb,
(3) Neu-schwedisch.
(U) Alt-gothiscbJ
(5) Angel-saechsisch,
(6) Ait-S2echsisch.
(7) Neu-englisch,
(8) Neu-niederlsendisch,
(9) Alt-hochdeutscb.
(10) Neii-hochdeutsch.
TEUTONIGIS LATINISQUE LINGUIS. 459
Apud eniditos melioris notœ non paucos opinio illa latè efTusa est, antiquam Indorum linguam, quœ saniskretana nuncupatur, incunabulorum vice, lalinum hinc et grsecum, teutonicum indè et persicum idiomata conlinuisse quondam et aluisse : cui quidem sententiœ non répugnant plurimae samskretanœ radiées, quas Boppius, Bumovius, Schiegelius latinis graecisve radicibus valdè affines probaverunt.Kaltschmidtius recentior, Glossario suo hindo-teutonico , permutationes omnes vocabulorum ex Saniskretana in grœcam, lalinam , teutonicasque linguas prosequi, nec semper sine fructu, conatus est. Si quis, per ionga annorum spatia, antiquioribus Persarum , Brakmanarum, Kymbrorum , Keltarum idiomatibus eruendis et diiigenter comparandis incubuerit, solus ille tam perplexi problematos tenebras discutere potuerit. Ad nos quod attinet, cùm tam reconditse scientiae miraculum nobismetipsis tribuere non andeamus ; saltera fateri licuerit dubii nescio quid mente nostrâ Laesisse , cùm apud eruditos samskretanae eruditionis magistros , quid linguse Brahminicaî proprium fuerit , investigare tentavimus ; cujus vel nomen ipsum , quod perfectum, absolutum, optimc compositum sonat, ut asseritKaltsclimidtius (1) , nobis hoc dubium attulit. Saniskretana enim syntaxi^ tam callido artificio composita emicat, tam egregià verborum sensuumque juncturà pollet, tam paucis laborat vitiis, tam justis limitibus clauditur, sic absoluta et quasi teres rotundaque constat , ut œgrè credas rudem illam esse antiquam matrem et venerandam parentem omnium, quoe in Europâ et usurpantur et usurpabantur, idiomatum; cùm in eâ non rugœ, non mend», nihil titubationis antiquae, n\\n\ t auto logias non vanos conatus nascenliumque idiomatum garritus agnoscas, sed quasi fabrefactam linguam, et maximo cum judicio et cura perpolitas tum sonorum euphcniam, tuni vocabulorum vices.
«Parvum et ridiculum, ut Tacitus ait (2), fortasse videbitur quod I) dicturus sum , dicam tamen , vel ideo ut rideatur. » Cura illa et pangendœ grammatices cujusdam absolutœ diligens anxietas mihi sacerdotum quos brahmanas et brakmanas vocaverunt ingeniura, sub-
(1) Der Name dieser Sprache welcher bedeutet ausgebildet, vervoUkommnet, etc. KaUschmidt, Einleitung, s, 8.
(2) De Oraior, Dialog»
/(60 TEUTOMCIS LATINISQUE LINGUIS.
tilitatem et nobile olium poliùs referre videntur, quàm linguœ cujuslibet spontè suâ crescentis et assurgentis veram genuinamque indolem (1). Quid miruni, si sacerdotcs literarum, pocseos et grammalices sine fine sludiosi , quemodinodum ex eornni antiquissimi poematibus palet , et inlra muros tcmplorum siioruni quasi caplivi, hoc negoliuin capessivcrint, ut ex vulgari eloquio forniani quamdam egregiam et novam , quasi academicaui , sacerdolalem et mysticam exlralierent; illam quidem lum radicibus siniileni, tum composilione verborum et senlentiarum conipage absoluliorem ; qnod genio popularium suoruiu et veteri Indorum bierarchix' plané coiisentaneum credideriiu.
Ncc ab ilk\ senlentià obliorruerim, qux sanislvrctanani, non linguarum Europiearuni niatreni, sed anliquiim sororeni credcret; quasi et Samskretana excultior, teœplis addicta et iiieiusa, à sacerdotibus inventa , à vulgo nunquani usurpata, et persica , gnrca, latina, golhica , gcruianica, earumque UIï-t; onines simul ex uno i'onte inauaveriut et per varies trauiiles profluxcrint.
§ VI
NUM TECTONICAS APUD ET LATINAS GEXTES, VERBORUM PERMITATIONES VARIEE CERTIS QUIBLSDAM LEGIEL'S SUBDIT.E FUERINT.
Quiecunique aulciu fucrit lingua illa prisca deperditaqne iinguarum teutonicarum et latiuarum , vel forsan et sami>krctan;e ipsius orjgo et fons , Lodie oculatissimis homiuibus prorsus ignola ; liaud
(i) Y, sit])ra,p, 19, § 3,
TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS, /l6l
dubium est, certis quîbusdam legibus subditas fuisse métamorphoses varias liiifruarum illarum et dialectorum, quarum numcrus ad XX propè accedit. Non enim morum tantummodô varietate, sed et proiiunciandi consueludine 'ingiice immutantur; eademquevocabula valdè absimilia emergunt, cùm gens alia consonantem B, aliai', alia i^vocabulo eidem ingcrunt. Exenipli gracia, Gra?ciun pous , podos, et Lalinum ;;ts, pedis , in Gotliicuni /uifus, in arciiai'O-Saxoiiiciim Vuo: , in Anglo-Snxonicum Fut abière, cùm litcrx' consonanlcs , P, F cl V, simiiem iocum obtincant. Primus Boppius, consonantium et vocalium imiiiutationem certis regulis ordinari probavil, et in istius modi synlagma leges ilLs reduxit, quse ad consonantes spectant:
Giœco-latiuum.
Golhica
transformatio ,
Gernianica
ei Anglo-Saxonica.
translosmatio.
Th.
(ïU.
\ Ch.
Ch.
Quod vocales literas allinet, Boppius idem ille receuliori volumine asseruit (1), earum pcrmutationes non ab alià lege, quam à prosodiâ pendere; easque, sic brèves, in brèves, sic longa.', in longas abire. Sic, longis longarum, et brevium brevibus Iocum obliuentibus ;
Latiuum , Auris.
(1) Vocalismus, von Franz Bopp. 1839.
/j62 TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS.
Gothicum,
Auso.
Anglo-Sax. ,
Eare (ire).
Anglicum ,
Ear (îre).
Graccum ,
Poûs.
Gothicum,
Fôlus.
Anglicum,
Foot (foût).
Graccum,
E-lachus.
Latinum,
. . levis.
Anglicum ,
..light.
Sic abierunt pnter (Lat.) in fadar (Gotli.) father (Angl.) ;— 7^0reueiii (Gricc.) in farcin (Golh.) fave {Ang\.) ; — mené {Grxc.) iu mooii (Angl.) ; — radix (Lat.) in root (Angl.), etc., etc.
Quod si omnes istas permutationes pcrsequi conaremur, Glossarium penè totum Kaltschmidtianum hic référendum esset.
Ouô attcntiùs in linguarnm priniordia investigatione curiosâ descendimus, carumque quasi adolcscentiani, vices et senium perpendinius; eô major philosophi animum stupor aflicit, qui lum métamorphose on varietatcs propè infinitas tum iegum qua; illarum varietatibus impcritant, vim et diuturnitatem miratur. Ab œvo in cevum , ab antiquà gente ad gentes recentiores transmissa vocabuia , novas in formas indefessè transgressnra, nec à genuinâ radiée suâ unquam evcllcnda, eum in modum vigescunt crescuntque, ut sempernova, seniper antiqua , alia simul et eadem , permaneaut et prolabentur. Quàm variis obcrraverit rivulis vocabulum unum Teutonico-Latinum ; per quot sive barbarorum , sive corruplorum idiomatum tramilcs idem istud proiluxcrit, philosophicâ indagatione non indignum
TEUTONICIS LATINISQUE LINGUIS. h^Z
credidi : quippè quœ omnium tribuum, quœ Europœ terram et artes excoluerunt, proximam et quasi fraternam consanguinilatem , et mutui amoris vinculum , post tôt saecula et vices repertum atque agnitum, coinprobare videatur (l).
(4) Vidiac perlegijLntetiœ Parisiorum, in Sorbonâ, a, d, in, kal, jul, ann. M DCCC XLI, Facultatis literarum in academià Parisiens! decanus, J. Vict. LE CLERC, Tj-pis mandetur, ROUSSELLE, Studiorum Inspector, procurandis academiae Parisiensis rébus praepositus.
