Cf. Capitulaire de Mersen (fév. 847), cap

260 EXAMEN DES CHARTES DE œRBlE

religionis normam, quam primo tempore suscepit, in viola tam deinceps retinuit, in tantum ut eos qui se fundaverant ^ non modo eequaverii religione, sed etiam pêne superaverit. Qua de causa, et nobilissimi viri in eodem loco ad Dei servi lium sponte confluxerunt, et eumdem locum tam nobilitate sua quam et vitae merito décora verunt. Unde factum est ut ipse locus familiarior domînis rerum fieret, adeo ut sub sua tutela reges atque regine eum susciperent. Sed quia nostris temporibus omnia fere depravata erant, cémentes religiosi viri ejusdem loci electionis jura multis in locis non servari, verentes simiiîa pati, sacras lit* teras clementissimorum principum expetierunt,electionem sibi et rerum suarum liberam dispositionem juxta institutionem divinao legis confirmantes. Nec eas ^ suflicere arbitrati, ex nutu nobilissimi atque praestantissimi régis, nostra quoque auctoritate sibi eadem postula verunt confîrmari. Quod nos non immerito <* concessimus, primo quia patres et defensores ecclesiae esse debemus, deinde quia, nisi pro talibus invigilaverimus, rei fore ante conspectum divinae majestatis pertimescimus. Quocirca monemus atque hortamur filios ac dominos nostros piissimos principes, nostri pariter et futuri temporis quia pêne in omnibus locis id confunditur, saltem «^ propter amorem et reverentiam Dei et servorum ejus debitam dilectionem, insuper et regni sui prosperitatem atque augmentum ^, eleclionis gratiam et liberam dispositionem facultatum suarum illi loco f conservare satagant, et sit in illo monasterio semper privilegium electionis, sicuti antiquitus in ecclesiis electio conserva ta fuit, non supposita aut sufTecta, sed libéra, juxta auctoritatem canonicam et regulam sancti Benedicti. Quod si aliquando contigerit ut rector aliquis in eodem loco non digne Deo vivat aut forte minus oflîciosus circa principem sit 7, hoc statuimus ut, si ille propter suam negligentiam depositus fuerit, electio illis intemerata permaneat, videlicet ut eligatit alterum, quem ad illud officium secundum monasticam disciplinam aptum invenerint. Non cnim ^ juslum ut uni us culpa super omnes redundet, neque ullo pacto rectum esse potest ut uno peccante super omnes vindicta consurgat aut causa unius ecclesia Christ! sua privilégia perdat; sed sic unius culpa resecanda est, ut omnibus qui in eodem loco sunt et venturi sunt, consulatur. In ipsa porro eicctione regularis auctoritas conservetur, id est ut ille praeponatur sanctç congrcgationi qucm non multitudinis electio, commendaverit, sed quem sanioris coasilii ', licet pauci numéro fra-

a. fundaverant, C — h, C ajoute sibi. — c. inmerito, C — d, saltim, C,

— e. et, C — /*. C. ajoute jugiler. — g. Toute rincise aut forte sit, a été

grattée dans C et n'a pas été reproduite dans E, — h, C ajoute est. — 1. concilii, B,

très elegerint et quem vitae meritum, et sapîentie dignîtas probabilem reddiderit ^ Quod si aliquando contigerit ut aliquis pervasor immo lupus ovilis dominici, aut pecunia, more Symonis, aut qualibet gratia^ apud dominos rerum monasterium illud impetrare voluerit, primo, secuadum canonicam auctoritatem, quia seculari potestate ecclesiam Dei obtinere ^ voluit, anathematizamus una cum omnibus sanetîs patribus qui sacros canones edidere, quo non minus nostra, nobis misericordissima gratia Dei conlata^ , obligeturauctoritate, quam et omnium praecedentium patrem, quipro stabilitate sanctae Dei ecclesiae hujusmodi décréta protulerunt; deinde înferimus, quia servorum Dei contubernium turbare voluit, exturbet illum Deus sicuti ^ Achan de terra viventium ^, si tamen cito non ^ resipuerit. Si autem et impetraverit, neque hic, neque in futuro societatem cum sancta Dei ecclesia habeat, quam infami satis exemplo contaminavit. Immo chorus omnium ecclesiarum contra eum indesinenter concrepet ^, qui dixit : « Hereditate possîdeam f sanctuarium Dei. » « Deus meus, pone illum ut rotam, sicut stipulam ante faciem venti, sicut ignis qui comburitsilvam, sicut flammacomburens montes ^, » et cetera quae sequuntur. Et quia cupiditate ductus etiam pecuniam ac substantiam servorum et pauperum Christi invadere et asportare voluit, una cum Juda sacre pecuniae dilapidatore et proditore Domini nostri Jhesu 9 Christi, maledictiones illas quae in eum prolate sunt excipiat utpote invasor gregis Christi et necator pauperum. Praeterea si filii nostri domini rcrum eis qui haec nunc forte machinantur, aut quandoque temptabunt ^^ aspiraverint, semel et secundo » tertioque ^ vel amplius ammoniti, si non se correxerint, similis eos obligationis sententia et hic et in futuro astringat, nisi se contra eum qui rex regum et dominus est dominantium per veram satisfactionem et emendationem congruam correxerint. Et ut hoc filii ac domini nostri, quoniam Dei et ecclesiastice ^ sanctioni adversum est facere formident, canonica auctoritas quid de his in ' uno et in quamplurimis capitulis statuât adnect[i]mus'^. Ita enim sancitum est : si quis dederit vel acceperit oblata praeter episco-

a. optimere, C. — b, collata, C. — c. sicut, C. — d, non cito, G. — e. les ms8, portent ici eum qu'il faut nécessairement supprimer, — /*. possideamus, C. — g. Jesu, C. — h. C ajoute vel. — i. secundo, C, — J, tercioque, C. — k, çcclesiasticç, C. — /. répété dans B. — m. ad nectumus, B; annéetimus, C.

1. Cf. Régula monachorum S» Benedicti (éd. Wœlfflin), c. 64 : deordinando abbatis, . 2. Josue, VII.