ÉLÉMENTS DE LA CONNAISSANCE

{Consol, IV, pr. 4. Ms. de Troyes 1331, fol. 111 et 112.)

Aliter percipit sensus , aliter imaginatio , aliter ratio , aliter intellectus. Est sensus quedam vis anime qua videt, vel tangit, vel facit, vel gustat, vel audit homo. Hoc est percipere formam rei in subjecta materia, id est, percipere corpus, constans ex materia et forma. Neque aliud habet principium , nisi ex aliqua passione que fit circa corporeum instrumentum , ut hec est lux que ferit oculos , et excitatur ipsa anima ad videndum aliquid. Imaginatio est vis anime qua percipit homo figuram rei absentis, et habet principium a sensu; quia quicquid imaginamur, ut vidimus illud idem imaginamur, vel ad similitudinem alterius rei ejusdem generis quam vidimus, ut rusticus VirgUianus qui niimquam viderat Romam , ad similitudinem sue civitatis quam vide-

bat , imaginabatur, dicens : Urbem quam dicunt Romam , Melibee y putavi stultus huic nostrae similem. Ratio vero est quedam vis anime qua percipit homo quid sit unumquodque , in quo différât ab aliis, et in quo conveniat cum aliis. Hec principium habet a sensu et imaginatione ; quoniam , cum vidimus rem , et figuras ipsius, et colorem, et proprietates, tum discernimus quid sit, et in quo différât , et in quo conveniat cum aliis. Intelligentia est quedam vis anime qua percipit bomo quedam incorporalia, cum certa ratione quare itasint; hoc ideo addimus, quoniam, si percipit homo aliquid casu, et non haJ3eret certam rationem quare ita esset, non esset intellectus, sed opinio. Hec habet principium a ratione, quia per rationem cognoscit homo causas rerum et nàturas et proprietates ; et cognoscit quedam corporea gravia naturaUter, et quedam moveri, ut humanum corpus; et cognoscit quod aliud est quam corpus, quod facit movere corpus, quoniam cum corpus naturaliter sit grave, ex se non habet quod movetur, ergo ex alio; et ita ratione discernente, pervenithomo ad cognitionem incopporalium , similiter ad cognitionem Creatoris.