FAB. X

Folucribus quondam pro rege suo eligendo ad conciliant congregatisj audita est vox cuculia longé concinentis. Omnes vocem tam sonoram et claram laudabant; sed avem quœ vocem emiserat, ignorabant. Dicebanteam tantœ facundiœ et tam clarœ, populi regimine dignam esse, dum tamen actus et animum cantibus adœquaret. Miseront igitur mesengam ad contemplandum ejus continentiam et staturam, quœveniens sedit in arbore juxtà eam , viditque cuçulum qui tristi vultu et capite demisso nulla nobilitatis indicia , sed inhonestiam potiùs et desidiam corda prœtendebat. Voient adhuc mesenga cuculi conditiones ulteriùs experiri, adscendit in arborent super eum et supra dorsum ejus fœditates egessit, nec propter hoc cuculus in aliquo se commopà: tune mesenga rediens moresque cuculi reprobans et détestons , ipsius inhonestiam cœteris avibus nweiavit, et qualiter ukisci dedecus quod sibi intulerat , non est ausus. Quomodo, inquù, contra avem magnam se defendet qui mihi avium minimœ resistere non audebat : absit ut talem nobis in principem eligamus; sed potiùs aliquem sapientem , fortem viribus et audacem. Assensu ergo omnium fecerunt aquilam sibi regem quam dignam imperiojudicabant, tanquam stature procerum , rostro armatum et unguibus, probum contra incursus hostium defensorem , justitiarumque fortem et rigidum, ac victu, alvi parsimonid , temperatum, neefestivis rapinis proprio sibi subjecto infestum*

ROMULUS BIBLIOTHEGjE REGIJE. 553

Simul etenim satiatus pluribus diebus jèjunat, sciens dignitatem regiam non , decere continua populorum vexationibus conculcari.

Hoc exempta docetur plebs qualem dominum veljudicem electura, ne miserum quemvis hominem verbis pomposum prœficiat : immb talem qui virtute valent iniquitates irrumpere et hostium insultibus obvia rc.

Fhasçau. Mar. de Fr., aa.

FÀB. XL

Rusticus equum quemdam quem nutrierat venditurus adpretium xx solidorum taxant* Quidam vero vicinus ejus equum volebat emere ; sed de pretio aliquid minuere cupiebat. Convenerunt tandem in hoc quod de pretio equi starent arbitrio primi hominis qui eis ad forum venientibus obviaret. Contigitautem ipsoscuidam monoculo obviare, qui de equi valore seujusto pretio requisitus, asseruit x solidos justum pretium esse. Placuit verbum emptori qui dicebat sibi expacto equum pro tanto deberi;. sedvenditore ei hactenùs resistente , statuta est lis coram judicibus terminanda, càmque emptor pro se pactum quod inter sefecerant, allegaret, ipsumque appreciatorem eis ignotum non debere haberi suspectum , respondit venditor se ejus taxatione non debere teneri; cùm esset monoculus partent alteram sive tantum dimidium equi vidit. Quo audito riseruntjudices , et litem converterunt injocum , et rusticus cum equo suo domum rediit a vicini calomnia liberatus.

Sic sapiens in periculo nonnunquam se adjuvat, dum verba sua quamvis ponderis realis prudenter adaptât.

Français. Mar. de Fr., 71.

Accipiter in nemore quondam tqntam cum bubone contraxerat

554 ROM L LUS BIBLIOTHECJE REGIjS.

amicitiam , ut ova bubonis cum suis inproprio nidofoveret, Cùm autem eduxisset pullos e testa etpro cibo eis acquircndo in nemus volasset, puUi bubonis fœdaverunt nidum ejus turpiter, quod cùm rediens conspexissct , pullos suos graviter increpavit dicens : se in Mo nemore nidificasse per decennium et nunquam ante in pullis suis inhonestatem vidisse; cui puUi accipitris responderunt: Non ex nobis est hœc fœditas , sed ex fratribus nostris quorum capita miramur nostris capitibus grossiora. Tune ait accipiter : Ova bubonis fovere et pullos educere possum , sed eorum naturam non possum mut are. Maledicta, inquit, sit nutritura quorum tam vilis et tamfœtida est natura.

Idcircà dicitur quod homo jd quod naturaliter inest occultarepossit adtempus : in fine tamen prodiens quale fuit se ostendet.

Français. Mot. de Fr.t 80.

Aquila quœdam in accipitrem excanduit ira gravi , ipsumque persécuta est avibus cœteris comitata; sed accipiter fugiens cavernam cujusdam rupis ad sut tuitionem intravit. Aquila verô exteriùs cum suis consuitabat baronibus , quis eorum ad ipsum extrahendum aptior videretur. Tandem gruem quœ lorigo coiio posset ad ipsum porrigere , ad hoc qfficium elegerunt. Càm igitur gros appropinquans prœtenso collo caput interiùs mitteret in cavernam, accipiter absque mord, caput ejus, extensis pedis unguibus, apprehendens ,fortiter idem strinxit. Grus t*erô tam subitd irreptione perterrita unguiumque puncturam non sustinens, ejectis a parte posteriori fecibus , aquiîam etaves cœtcnts prope stantes fœdavit. Cùm autem ab accipitris unguibus evasûset nimio confusa pudore', scilicet, eo quod acciderat, e patrie fugiens, in ignota regionedisposuit conversari : arrepto igitur itinere, cùm ad maris médium provolasset, mouettœ cuidam obviavit, quœ suœ navigationis causam quœsivit : cùm quegrui

BOMULUS BIBLIOTHECJE BEGUE. 555

quod sibi accident* enarrasset, quœsivit mouetta an post se anum suum reiiquisset? Grus respondit quod non, immà illum ubique portaret. Consulo igitur, inquit mouetta 9 utrediens in patrie propriâ, converser is. Eadem sive consimiUs inhonestas tibi contingere posset in aliâ regione. Cui grus consentions est reversa.

Sic pluribus accidit qui 9 postquàm in patrie sud deliquerunt, infâmes effectif interram aliénant fugiunt ubi, post modum, consimiie vel pejus delictum incurrunt : non nova patria , sed animus mutandus,

Fbançais. Mar. de Fr., 8i.

Lupus quidam de malefactis suis pœnitere disponens , vovit ' se non comesturum carnes a septuagesimd usque ad pascham. Postmodùm verô videns quoddam pingue multonem solum in ord nemoris gradientem : 0 quant libenter de hoc multone cornederem , nisi essem voto ad jejunium obligatus ; vcrumtamcn ex quo solus est , nisi ego de eo curaverim , aliquis forte hâc parte transiens eum tollet. Expedit igitur ut loco unius salmonis eum comedam, cùm salmo sit cibus delicatior et hoc quadrqgesimali tempore carias vendi posset; multonem itaque rapuit et co- . médit.

Sic est de quibusdam qui malorum assuetudine animum habent ità perversum, ut cùm suarum illecebrarum desiderium , nec Juramentum valeat, nec votum, quinimmo , nactd qudlibet occasiunculd , protinùs recidant.

Frauçai». Mar. de Fr.t 73 ; Ysop. I, xlvii.

Cùm rusticus quidam frumcntum quod coUigerat in sua granario posuissct y hirundo ibidem nidificans subtùs trabem , pas-

556 ROMULUS BIBLIOTHECJE REGIJE.

seres Mue vocabat qui per fenestram intrabant et frumentum rustici consumebant : quod cùm animadvertisset , laqueos et retinacula capiendis passeribus adaptavit; sed ipsi où kùrundine prœmoniti, Mue venire per aliquantulàm temporis cessaoerunt. Comperiens tandem rusticus propositum suum per hirundinem rcvelatum, ablatis coram hirundine retibus, cœpit asserere aùd voce quod nulli avium de cœtero èsset infestas nec aliquem capere niteretur : quo dicto , granario suo exiens , laqueos et diœrsa ingénia tetendit passeribus in occulto. Hirundo autem dictis rustici prœstans fidem , passeres , ut adfrumcntum redirent, commonuit et quod hoc securè possent facere nuntiavit. JUis igitur redeuntibus et comedentibus defrumento, iaxavit rusticus ingénia quœ contra fenestras tetenderat in occulto, et includens eos in granario, cepit omnes; et dum eos occideret, unus eorum sic * loquebatur : O faisant securitatem a te nabis promissam ! et.,., létale conçivium vestrum collegium ùmtasti ! Cui hirundo respondà ; Sic rusticus mihi mentitus est et ego vobis simUiier sum mentita; sed nunc perpendo non esse credendum omnibus quœ dicuntur.

Sic plerique facile credentes quœ audiunt , aliis fréquenter nuntiant multafalsa.

* Manquer. , 347-C , hirundini.

Faaucam. Mot. de Fr. , 84. •

Musca et apis de valore suo contendentibus ait musca : In multis quiescere valeo et sedere ubi nullus luam prœsentiam toleraret : super caput régis et reginœ sedeo , etde eorum scuteUâ manduco. Quidquid autem tibi paraveris in œsUUe, aufertur tibi in hjreme , te insuper interfectâ vcl turpiter e domo tuâ éjecta. Te autem pereunte pèr inopiam , ego et sociœ'meœ de meUe tuo in mensâ regiâ comedimus. Respon-

ROM Ll LUS BIBLIOTHECJE REGI JE. 557

dit apis et ait : Verbajam aliqua tetigisti ; sed quam vilior me reputari debeas , facile est videre. Sedeas ubi sedeas , vadas quo vadas > nunquam erispropter idquodfacis honorata, quia ubique importuna et gravis ^ omnibus es exosa. Ego autem propter opéra quœfacio quàm plurimùm sum dilecta et custodior cum honore.

Sic quidam inutiles et . . . . , cùmfortuna eis ad tempus blanditur, proprios non attendunt defectus, sed se melioribus comparare prœsumunt.

Français. Mar. de Fr. , 86.

Corvus defenestrd quddamfrusitum casei recentis rapiens adsportavit et adnemus veniens in quercu resedit9 et caseum rostro tenens9 quem cùm vulpes stans sub arbore conspexisset, moliebatur insidias quibus ipsum caseo defraudaret. Tune ipsum coUaudans ait : O miram pulchritudinem avis hujus ! Decenti staturâ corporis et nitore pennarum non esset ei comparabilis ulla avis, si vocis venustas responderet corpori: hoc audiens corpus , et laudis gloriam cupiens ampliorem, canere gestiebat ; sed dum aperto rostro incipit crocitare , caseus in terram cecidit juxtavulpemy quœ illum cum gaudio suspiciens, dixit corvo : Mihi cantasti qptimè; sed nunc tibi habeo quœ optabam : animo non euro utràm cantes an plores.

Sic evenit fréquenter gforiœ inanis cupidis qui bona sua insipienter dilapidant et avertunt fictis aduiantium laudibus delectati.

Grecs. JEs.-Cor., 94, 304 ; 1T 94.

Latihs. Phœdr., i3 ; Rom., i5 ; Rom. Nil. , x3 ; Fab. ant Nil. , tS ; Galfr. , i5 ; Apul. Florid., % a3.

Français. Rom. du Ren. (Cangé, 68), fol. 47 ; Mar. de Fr.r 14.

558 ROMULUS BIBLIOTHEC*: REGI.*.

Rusticus quidam extraxit cum bobus suis de stabulo suo fimum quem ibidem fecerant iidem boves, lUi autem improperaverunt rusticofrumentum et hordeum acquisitum ipsorum laboribus , quitus ipse et domus sua sustentationem a mnltis annis habuerant satis amplam ; illum deceret eos tain viiibus operibus deputari ? Quibus ilie : Nonne , inquit , quod mute extrahitisy vos ipsi fecistis ? Hi inquiunt: N égare non passumus. Justum est igitur, ait rusticus , ut domum meam quant quiescentes fœdastis , ifestris laboribus emundetis.

Sic est de servientibus discolis et superbis9 quod si quid bene fecerint, id improperare non cessant > bonorum immemores receptorum ; defectus verà suos vellent semper sub silenùo pertransire.

Français. Mar. de Fr., 85.

Lepus quidam cervum conspiciens ramosis cornibus decoratum , conquestus est Jovi, se débile pecus et mutilum nutii aliorum formidatum : petiit ergo tam ad sut tuitioncm quàm ad decorem cornua sibi dari qualia habebat cervus. Dicente autem Jove quod non posset eapro ponderositate nimiâsustinere , respondit se optimè cornua talia portaturum. lune jubenteJove, creverunt ei cornua in capite ingentia et ramosa; sed cum nimis oneratus eisdem currere non valeret , captus a pastoribus et occisus.

Sic multi multa cupiunt quibus honorari credentes9 confitsionem incurrunt et mortem,

FiAircAis. Mar. de Fr., 97.

ROMUL1TS BIBLIOTHF.CjE REGIME. 5^9

Lupo quondam in sud caved dormiente, intervertit scrabro quidam per posteriora ipsius , qui evigilans non modico torquebatur dolore : cùmque per angustias se super terrant baccillasque diutiàs volutasset , scrabro de parte exiit quà intraverat; quem lupus conspiciens indignabatur se a tant modicd et vili bestid tantapassum , et ait : O miser, quomodo ausus es meliorem te et valcntiorem viribus infestare ! sed nunc si alicujus valoris te reputes , congrega genus tuum, proximos et amicost ut contra me et meos bellaturus venias in hoc campo. Quod cum ex utrâque parte esset firmatum , venerunt de crastino parati adpugnam , lupus cum bestiis saltûs et silvœ, scrabro cum scrabronibus et cum omni muscarum génère et vesparum. Consilio autem lupi, obturaverunt bestiœ posteriora et vinculis desuper ligaverunt. Congressu autem inito, cervum asilus ictu pupugit et amarissima quœdam vespa; qui acerbitatem puncturœ non sustinens, saliendo pepedit et in posterioribus vincula rupit. Quod cum lupus vi~ disset , fortiter exclamavit : Fugiamus, 1} socii, fugiamus , vincula jam rumpuntur: quod si aliquandià moram trahimusf non est aliquis nostrûm qui scrabrones aut vespas , unam vel duos y nonhabeat subtùs caudam, Quo audito omnesfugerunU

Sic multis contingit fréquenter qui , inveniente necessitatis tempore , a minoribus se, quos antehabuerant9 despectui, cum confusione sut non modicd superantur.

Frahçais. Mot. de Fr., 56.

JEgrotante quondam leonef cœterœ visitantes bestiœ dicebantperito ei medico opus esse. Consultée autem hœ ulterius ubi talis posset medicus reperiri, dixerunt se nullum

56o ÈOMULUS BIBLIOTHECiE REGIiE.

scire peritiorem renardo , qui tam bestiis quant volucribus loqui novit et diversa fréquenter tractabat negotia cum utrisque. Citatus ergo renardus ut ad regem veniret, per dies aliquos se subtraxit : quddam vero nocte, clam de cawernà* sua exiens in scrobe quddam prope régis cameram se abscondit : indè auscultons , audivit regem de morbi sui causa circumstantes bestias alloquentem. Responsa quidem ipsarum diligentius annotabat; cumque diversa a di%*ersis in régis audientid dicerentur , venit Tsengrinus et ait : Nihil impedit renardum ventre ad curandum dominum nostrum regem 9 ni sola pravitaç animi sui nequam , propter quod ipsum ionquant salutis régis contemptorem , pronuncio morte dignam. Tune renardus y vultu gravis et incessu maturusf cameram régis intravit, ipsumque exporte magistrorum in urbe salernitand eommorantium salutavit. Cumque rex sibi mortem comminaretur propter moram quant fecerat , ait régi : Quid facerem opud te, domine mi rex, ontequàm certum sautas tuas remediumferrem mecum ? Postquàm tuum audivi mondatum, terras déversas peragrans9 Salernœ medicos adii consulendosy qui9 cognito symptomate morbi tui9 hune unum pro recuperandd soluté tibi denuntiant remedium singulare; ut pelle lupind de corpore lupi recenter extractd 7 ex ipso adhuc sanguine calidd et fumante , pectus tuum involvas. Hœc medicina te infra triduum reddet sanum. Quo audito, j'ussu régis captas est lupus et vivus excoriatus, acpeUis cum sanguine pectori régis dpplicata. Dimissus tandem a régis satellitibus Ysengrinus , cum in silvas fugeret sine pelée , sequens eum renardus a longe clamitabat : O beau régis consiUariif qui sic purpuram induunt et scarletam ! Sed quia absentent proximum linguœ aculeo pupugisti , patere nnne culicum stimulas et vesparum.

Sic evenit fréquenter invidis qui, dum aliis mala fabricant , propriis loquets innée tuntur.

BlBLlOTHECf REGI JE. * 56 1

FAB. XXÎI.

Cùm leo quondam disponeret in terrant longinquam pèregrè proficisci , convocatis bestiis, monuitut regem tligerent in ioco sut, quœ lupum communi consilio elegerunt, quem contra adversarios fortem esse dicébant , asperum et audacem : quitus leo : Valent, inquit, animal elegistis , dum tamen animum adaptet justitiœ et mansuetudini prout decet: Ut autem sut ipso vitam securam ducere valeatis , jurejurando se astringat quod nuUumvestrum lœdat injuste, et quod nunquam de cœtero carnes edat ; quœ cum a lupo requirerent , hase et alia multa eis sub juramento concessiL Cùm autem post recessum leonis se securum et in dominio firmatumvidisset, cogitabat quo ingenio abipsis bestiis obtineret , ut ipsum debere carnes comedere judicarent. Tune petiit a quodam capreolo ut sibi, an fœtidum haberet anhelitum , indicaret, qui respondit tam ejus esse fœtorem quod eum tolerare non posseU Quo audito, lupus bestias adjudicium convocavit quœrens ab eis quid deberetfieride illo qui in régis irreverentiam verba probrosa et ipsum deshonestantia protulisset ? Responderunt quod talis , tanquani reus lœsœ majestatis, mori deberet. Per Ulud judicium interfecit capreolum intimons quid dixûset,et ad paUiationem nequitiœ, sectum in f rus ta distribua baronibus , partem sibi ipsi retinens pinguiorem. Alias cùm esuriret , quœsivit a damulâ quid sibi de ejus anhelituvideretur, quœ magis eligens mentiri quàm mori, dixit se nunquàm odorem sensisse in aliquo ita dulcem. Tune convocatis baronibus , quœsivit quid de illo esset agendum qui a rege requisitus dicere veritatem, mentiretur eidem et loqueretur fraudulenter ? At illi decreverunt hujusmodi morte dignum. Damulam ergo oeddit et nullo increpante comedit. Postmodùm videns quamdam sitniam teneram ac pinguem, quœsivit ab ed de anhelitûs sui odore; quœ dixit quod non esset multum gravis. Videns itaque lupus se adversùs eam accusationem ration abilem non habere , lecto decumbens se

56a * BIBLIOTHECJE REGIJE.

finxit infirmum. Visitantes ergo besiiœ secum pariter et medicos adduxerunt, qui dixerunt nuttum in eo vitœ periculum imminere , dum tamen aiiquid comederet qaod ejus appcùtui complaceret. IUe autem dicebat nuîlum cibum nisi carnes simiœ sibiplacere; sed citiàs vellet mori quàm simiœ nocens infringeret jusjurandum , nisiforsitan talent ad hanc causant habere quod barones mei hoc décernèrent rationabiliter faciendum. Tune dixerunt communiter quod hoc facere posset securè , nec aiiquid esse sacramentum contra salutem sui corporis observandunu Quo audito interfecit simiam et comedit. lstud autem judicium in capita ipsorum judicantium postmodùm redundavit, quia ex tune nullifidem autjuramentum servavit.

Hic monet sapiens hominem nequam nullalenùs ad dominandum debere admitti. Talis enim promissiones quasUbet parvipendens f suam tantummodà conabitur assequi volunlatem.

LàTiira. Phœdr. App. Burm,, 17; Rom., 60; Rom. NIL, 37; Fab. ant Nil, , 49.

Fbjlvçais. Mar. de Fr., 37.