LETTRES INÉDITES DE DE8CARTFS

uire oinnes rêvera judicent, qui nihll sapiuut in pi*opria causa? Vereor ne in respondoudo leges charitatis D. Voetioprescriptasohservaveris: nonenîinsolumnemineni primo laedere nec laclis necverbis ncc scriptis dehemus, sed nex' reddere nialum pro malo ^d explendam vindictam ; et quaBcuinquc a malevolo animo procedunt, plus auctorom (juam aliuni laedere soient : quae a voluntate procedunt, ut vere ais, rêvera nostra sunt. Quanto praestaret utrumque certareprogloriaDei, ostendendo nobis eius potentiani, sapienliam et bonilatem ex libro naturse, et veritatem, iusticiam et misericordiam ex libro S. Scripturae! Cur autem tantum vitia , infirmitates in oculos et inentem vestrani incurrunt, et virtutes egregiasque dotes non videtis, aut videre non vultis ? Cur ille in te non videt subtile et vere inalheniaticum ingenium, in scribendo modestiam sine alicuius offensione, promissa rnaxiuia, quse elicert^ aut saltem patienter nobiscuni expeclare debuil ? Cur tu non laudas in eo diligentiani indefessain, multijugam cognitioneni linguarum et rerum^ vitae modestiam, quae infestissimi bostes eius in eo fatentur? Cbaritas cooperit mullitudinein peccatorum : sine ea sumus acpiilae et serpentes in aliorum vitiis intuendis; et tamen sine cbaritate nibi! sumus. Quapso, vir summe, da mundo quae tamdiu promisisti, et omit le rixas illas letricas quae ingénia praeclarissima inficere soient et sunt remoraebonae mentis. Videsquam haec procédant ab animo vacuo ab omni malevolentia, ut me arctiori afleclu constringas. Vabî. »

Dordraci, 9 janii l&kS.

« Clarissimo et prœstnnlissimQ viro A, Çolvio Théoloi^iie iloclori H. Descartes S. P.

'< Non ila mibi complaceo ul nibil a me fieri existimem qnod rnrrifo possit reprcbendi; et tanta teneor

108 PHILOSOPHIE MODKRNE.

rupiditate prrores moos cognosreoili, ut «Miain Inluste repreheiidentes, (jnihus non est anlmus malus, uiihi soleant esse pergrati. Et sane duhitare non debes quin lilterae quas a le accepi suininopere me tibi devinciant. Etsi enim in illls quœdam mea repreliendas, in quibus non mihi videor valde |)eccasse , ac me conféras cum homine a quo quam maxime differre velim, quia tamen ab animo peramiro simuhjue iiigenuo el [)io profectas esse animadverto, non modo illas libenter legi sed etiam reprehensionibus tuis assensussum. Dolendum est quod non omnes homines commodis publiais inservianl, et aliqui sibi mutuo nocere conentur. At iustam defensioiiem meœ famne suscipere cogebar, et uni forsan nôcere ut pluribus prodesseni. Transgressus sum leges charitalis; at eredidi me ad eas erga illum non magis teneri (juam erga etbnicum et publicanum , quia audiebam ipsuni ner fratrum suorum nec eliam magistral luun preeibus flecli potuisse. Non célébra vi eius egregias dotes, vel non vidi : nam indefessos laboi*es, memoriam, et qualemcnmque doctrinam, tanquam instrumenta vitiorum timenda in eo esse putavi , non laudanda; vitae vero probilatem et modestiam prorsus non vidi. Petis etiam cuibono? ego bonum pacis quaesivi ; nimis enim multi adversarii quotidie in me insurgèrent, si nullas uncjuam iniurias propulsarem. Non dico quid de eo iam (iet, neque enim scio ; sed eius domini super hac re videnlur velle deliberare, ut ex celebri eorum programmate forte notasti. Quid vero ad illud respondeam, in cliartis hic adiunctis si placet leges, et scies eo pluris me facere viptutes tuas, quo aliorum vitia magis aversor. Vale. »

Egmunds op de Hoef, 5 julii 1643.

LKITRKS IN EDI i ES DE DESCARTES. 109

Lettre tic Descartes au sieur G. Brant, horloger, demeuranl à Amsterdam.