J^aQjjOtç, science; jj-âiatoç, ji-aTaiOTrjç, vain, v^té
« talis, mundana, humana. Intrumentalis très, melica, « metrica, rithmica. Melica? très: diatonica, enarmonica, << cromalica. De omnibus igitur artibus in hoc opère ali- « quid continelur ; de practica, in recapitulatione posi- « tivpe; justitife de iheologia, ubi de efficiente, formali et « finali causa mundi et de anima mundi loquitur; ubi « vero de numeris et proportionibus, de mathematica ; « ubi vero de quatuor démentis et creatione animalium « et de primordiali materia, physicae.
« Titulus talis est : Incipit Thimœus Platonis, dictus « a quodani discipulo suo. Mos enim Platoni fuit inti- « tulare vohmiina a nominibus discipulorum , ut conferret «< honorem discipulo , ut et \itaret arrogantiam et ut « subtraheret femulis occasionem reprebendendi. Vel « Thimseus dictus est quasi flos; thimio {sic) enim est « floreo, quia in eo est flos philosopbiœ. Isocrates, etc. << Thimœus Platonis diu difficilis habitus est; non quia « tam perfectus auctor ahquid obscure dixisset, sed quia « lectores ignorabant artes quarum ex necessitate facit « mentionem. Cum enim de creatione mundi ageret, de « diversis artibus meutionem facere oportuit, juxta unius- « cujusque proprietates probationes inducendo. Est igitur « ignoratus a latinis usque ad tempus Osii papœ ; qui, « cum sciret in eo multa utilia nec fidei contraria con- « tineri, rogavit Chalcidium , archidiaconum suum, in « utraque llngua pei'itum, ut de grœco in latinum illum « transferret. Cujus auctoritati obediens, primas partes « illius transtulit. Sed quia ignorabat utrum placeret an- « non, misit ad illum ut de illis judicaret, ut, si placèrent, « cum majori audacia cetera aggredereiur. Et quoiiiam « dilTiciles erant ad intelligendum, super illas commentum « fecit, et cura parte translata et commente has litteras « misit, quarum contineiuia ha>c est. In principlo excusât « se de ignoranlla; postea captât ejus beuevolcntiam ; « deinde osteudit quare totum illum non transi nlit et <« quare super parlera translalara coramentum fcclt.
'< Desceiisus ad litteram talis est. Difficilis res erat « iransferre librum Platonis de graeco in latinum ; sed
« virtus tua et amicitia fecit eam mihi facilem. Sed ad hoc « quidem aliquis posset dicere : polestne virtus hoc face cere ? Probat quidem auctoritate Isocratis, sic dicens :
« Isocrates^ , ille rhetor de quo in rhetorica legitur, in « exhortationihus suis^ id est in eo libro sic vocato, lau- « dans virtutem^ virtus est habitus animi modo naturse ra- « lioni consentaneus, dixit pênes eam (virlulem) consistere « causam totius prosperitatis\ ex virtule enim omnis pro- « speritas,quia, ut probat Boethius, oninia quœ contingunl « bonis bona sunt, quœ vero mahs, mala sunt; et omnium « honorum^ id est temporalium et icternorum. Et cum haec « diceret, addidit eam (virtutem) solam esse quse redigeret « ad possibilem facilitatem^ id est faceret faciles res lui- « possibi/es, non natura sed usu. Et ne putaret aliquis « eum mentitum esse, subjungit/^rcEc/a/'e, id est aperte et « vere. Quid enim. Probat quod virtuti res difEcilis facilis « est, removendo a virtutc ea quœ générant difficultatem. « Hœc sunt invita incœptio, impatientia laboris, et hoc est « quod dicit : qiiid enim generosani magnanimitatem, id « est virtutem, et est periphrasis, aggredi^ id est inci- « père, ac si diceret nihil honestum. Vel quid cœptum, id « est incœptum fatiget, nihil scilicet. Antequam enim in- « cipiat, provldet an ad perficiendum sulïîciat. Ut tem- *■■ peret se a lahore. Sed quia quod caret alterna requie « durabile non est, subjungit : tanquam victa difficulta- « tihus. Interpolare enim labores naturœ est nécessitas, « sed vin ci fragilitas. Eadem est. Probato quod virtus fa- « ciat rem diflicilem facilem, hoc idem de amicitia, quœ « quaedam virtus est, dicens : eadem est fis amicitiœ quœ « et virtutis est. Est amicitia voluntas bonorum erga ali- « quem causa illius ipsius qui diligitur, cum ejus pari vo- « luntate. Exponit qualiter sit eadem vis, et est par extri- « catio^ id est expositio, rerum pêne impossibilium^ id est « difficilium. Tricœ sunt maculœ retis; inde intricare di- « citur involvere, et extricare evolvere. Cum alter. Sub-
1. Chalcidii, edit. cur. Meursio, Lugd. Batav. 1607 : Socrates ^ maie.
« jungit qualiter amicilia rem difEcilem faciat facilem, « scilicet cum aller ex amicis ; inter duos enim ad minus « est amicitia re ipsa, Religiose imperare est débita et « lîonesta imperare et possibilia ; adminiculentur ^ id est « subveniant effectui complaciti operis, id est ad effi- « cientiam operis utrique placiti. Alter voto porendi^ id « est ex vote et volunlate obediendo. Ex veto obedire est «< sine spe remunerationis, sine coactione timoris, sine « conjunctione sanguinis obedire. Conceperas^ etc. Hue « usque excusavit se de arrogantia; modo captât benevo- « leutiam Osii ejusdem, per hoc quod utilem rem prœvi- « deat. Conceperas animo, id est praevideras ; sed ante- « quam ostendat quidem, ne videretur mala conceptio, « commendat Osium sic : florente omnibus studiis huina- « nitatis. Studium est vehemens appHcatio animi ad aliquid « agendum cum magna voluntale. Sed studla alla sunt « humanitatis, ut practicne, alia divinitatis, ut theoricae. « Sed cum iste in omnibus floreret, maxime in studiis « humanitatis, quia humanus homo erat. Vel studia hu- « mana dicuntur omnia quœ ab homine sciri possunl, in « quibus omnibus iste florebat. Sed quia studium sine in- « genio non sufficit, secundum illud Horatii :
Ego nec studium sine divile vena Nec rude quid possit video ingeniuni,
« addit et ingenium. Ingenium est uaturalis vis ad aHquid cito intelh'gendum ; unde dicitur ingenium quasi intus genitum. Sed quia ingeniorum aha sunt summa, aHa minima, aha média, ad cumulum laudis addit excellenti. Deinde , commendato eo , ostendit quod conceperat dignam spem operis proventu^ id est operis Platonis de graeco in latinum proventuri. Sed ne videretur superflua hnec translatio, addit intentati ; nullus enim adhuc transtulerat. Et quanqiiam. Aho modo captât ejusdem l)enevolentiam, sciHcet removendo ab ea arrogantiam. Continue, hoc quod mihi injunxisti mehus quam ego posses facere. Et quanquain hoc ipse^ id est hanc translationem posses lacère facilius , quia doctor, commodius quia
« majoris auctoritatis, tamen ei potins malueris injiingere, « id est mibi, quem judicares nlterum te, id est quem ut « te diligebas. Et tractum est a Tullio qui in libro Ami- « citiœ dicit : « amicus meus est alter ego. » Sed ne vide- « retur injunxisse vel propter ignoranliam vel propter « indignationem , ait : « credo propter admirabilem vere- « cundiam. Est enim qupedani verecundia boua, quaedam « mala. IMala est quando in bono frlgidi raalum quod <' fecimus confiteri vel dimilterc erubescimus ; bona est « qua maluni perpetrare erubescimus, et scientise vel « virtuti quae in nobis sunt nos impares judicamus. Pos- « senine. Ad hoc quidem aliquis posset dicere : etsi iste <' imperasset, tamen ex arrogantia incœpisti, cum te posses « excusare; probat quod non posset, et hoc est : oro te, « o ahquis vel o Osi. Excusare munus, id est hoc ofFicium « injunctutn mihi a te, qiiamvis res, id est translatio operis <■• illius, esset ardua, ego de qiio ita se/iseras^, quem te « aherura judicabas, ac si diceret : non. Et qui nunquain ; « probat quod non posset, argumente a miaori, quia nec « in aliqua parva re voluniati illius unquam contradixerat, « nedurn in ista ; et boc est : et ego contradicerem huic « tanto ; ad quantitateni , quia raulta magna vilia sunt, « subjungit : et tam honesto desiderio, qui iiunqucim — id « est officium ad te perlinens; officium, id est congruus « actus, quem juxta mores et instituta civitatis, vel ex lege « vel ex natura oportet nos adimplere. ISec et'iain in so- « lemnibus^ id est communibus ; sohn [sic) enim est coni- « mune; inde solemnia quasi festa communia dicuntur. " L'sitatis, id est quotidianis , in quibus amicus aniico « quasi in nugis contradicit sœpe, sed in seriis nunquam. « In quo. Diceret aliquis : et si ita non posses excusare, « dieeres te ignorare. Piesponsio ; nolui, qui putaretur « callida simidalio scientife. Quidam enim sic negantes « callide simulant, et hoc est : in quo, id est in qua pcti- « tione declinatio, id est evitatio hujus speciosi muneris « excusai ioiie ignoratioiiis, id est excusando per ignoran-