XXXIV. DE INTF.LI-IGE>TIA
Philosophits : « Intelligentia nascilur ex latione , non « quia ratio fiât intelligentia, sed quia a causa illius est. « Cuni enim primi liomines, ratione ducente, naturas « rerum cognoscerenl, perpenderunt quod corporea agere « possent. Percipientes actus qui ex corporibus esse non « possunt, perpenderuiit agentem esse quod non erat cor- « pus. Hune vocaverunt spiritum, dirigentesque in eum « acumen ingenii, prius de eo habuerunt quasdam opi- «< niones falsas, quasdam veras, Falsasvero lougo tempore « et magna induslria elongaverunt, \eras necessariis ar- « gumentis confirmaverunf, sicque, ratione ducente, vera « est intelligentia. Intelligentia est verum et certuni judi- « cium de incorporeis. Intelligentia ista nobis a creatione ■A ascendit. Cum enini viderunt primi philosophi actiones « quae nec honiini nec angelo nec naturae polerant ascribi, « cognoverunt quamdam invisibilem esse substantiam cujus « essent illœ actiones. Deinde diu méditantes et disputantes « de ipsa, ejusque proprietates, si non omnes, tamen « quasdam comprehenderunt etscnpserunt. Testatur enim « se Augustinus in scriplis philosophoruni legisse quicquid « in principio Joannis Evangelii usque ad hune locuni le- « gitur : Fuit liomo missus a Deo. »
XXXV, DE MEMOHIA.
Philosop/ius : « Memoria est vis animœ, qua firme re- « tinet homo ante cognita. Discipulus : Ex verbis tuis « perpendo : aliud est ratio, alliud est intelligentia. Quid? « Dicimusne Deum habere rationem? Si ralionem non « liabet, ratlonalis non est. Philosophus : Aliud est pro-
prietates sermonum cognoscere, aliud usus et transla-
tlones. Proprietalem hujus nominis quod est ratio au-
(jisii; modo usum illius accipe.Aliquando esse vervim
et certuni judicium de quacumque re dicitur ratio;
juxta hoc dicimus in Deo esse rationem. Aliquando
quodlibet rationale; unde dicimus quod ratio est qua
Deum diligimus. Aliquando computatio, ut ibi : redde
rationem villicationis tuae. Aliquando ordo rerum ge-
rendaium, quo cognoscimus quid in quo loco facien-
dum, dicendumsit; multisque aliis modis idem unum
' accipitur. Discipulus : Gum sint illae actiones animœ,
unde est quod infantia et pueritia, actiones rationis et
intelligenticB cum habent, carent ? Philosophus : Ani-
I ma hominis, si corpus, quod corrumpitur, non aggra-
t varet, ex quo essel, plenam et perfectam scientiam ha-
; béret eorum quae in bac vita sciri possunt. Quod ex
<■ anima priini parentis quœ, ex quo fuit, plenam sapien-
tiam babuit, perpendi potest. Sed modo corrupta huma-
nitate, ex quo conjungitur corrupto, gravatur. Potes-
tatem vimque discernendi et inlelligendi retinens, nec
intelligit nec discernit ; nec nisi longi usus experientia
et alicujus doctrina excitata incipit intelligere et dis-
cernere, ut acutos babens et tenene oculos, (si) te-
nebroso carcere detruditur, videre non potest, nisi in
tenebris consuescat , vel lumine accendatur. Quod
vero ex corpore sic bebetatur anima, testatur Salomon,
qui ait ; Corpus quod corrumpitur aggravât animam, et
deprimit terrena habilatio sensum multacogitantem. De
quo Virgilius :
quantum corpora noxia tardant.
« In prima aetate nec expressit usiis convenientiara, nec « est œtas doctrinae conveniens. lila enim œtas, cum sit « calida et humida, statim cibum digerit et alium appétit; « unde frequentius influxione et refluxiorie iiidiget, spis « susque communis fumus generatur : qui cerebrum pe- « tens, in quo anima exercet discernendi et intelligendi « officium, ipsam tuihal. Si ad juventutem, quseest calida
« et sicca, pervenerit, desiccalus est humor quem homo
«' ex utero matris contraxit. Non enim nascitur tam spissus
« fumus, nec est tanta interior turbatio, et tune homo
« aptus ad discernendum perfecte consequitur, si lampas
« doctrinae convenientis accendatur. Juventutem sequitur
« senectus quœ est frigida et sicca ; extinctus est eiiim
« calor naturalis 5 uiide est quod in hac œtate viget me-
« raoria; sed vires corporis deficiunt. Ex frigiditate enim
« et siccitate quarum est constringere, est memoria ; ex
« calorecujus est impetum facere, sunt vires corporis. Ul-
« timum est seiiium frigidum et humidum; unde in illa
« aetate madida fit memoria et debiiilantur homines.
« Extincto enim naturali calore, desinit homo vivere. »
Explicit secunda Philosophia magistri JVillermi de ConcJiis.
« Incipiunt capitula in hbro qui dicitur tertia Philoso- « phia magistri Willermi de Conchis. »
\. De constitutione niundi.
H. De umbra qufe videtur in metlio lunaris corporis.
IIL De pluviis,
