GUILLAUME DR CHAMPEAUX
« (lelxnnus de bis quœ non vldemus, anima sciiicet et « angelo : quorum quiclem materia , quantumcumque « simplex esse dicatur, formas tamen suscipit congruentes, « incorporeitatem videlicet, omnis incorporcye substanlia3 «« substantialein diirerenliam, et accidentia quœdam qui- « bus et animaî inler se et angeli inter se comparantur : « nam inter istos, justus, justior, justissimus invenitur, et " inter illas justa, justior, justissima esse cognoscitur. ïlle « vero qui b?ec omnia crea\it, talis est cssentia, quod « neque recte materia, cum nicbil suscipiat, neque dici « possit forma, cum a nullo suscipiatur, cumque nefas slt « dicere talem essentiam aliquod subjectum informare, « quod ipsa a nullo informetur.
« Sic disputatum est. Forma namque vcl sul)stantialis « est vel accidcnlalis : substanlialis autem prior est naïu- « raliter eo cui est substantialis. Si ergo aliqua substantia- « lis forma esset in deo, aliquid prius esse in eo, nec ipse « omnium rerum creator esse inveniretur : quod quantum « sit inconveniens, nuUum qui ratione utatur latet, Quod « etiam et de materialibus partibus quilibet potest racio- « cinari, cum partes omnes suimi vel natura vel tempore « compositum antecedant, Indignum vero est ut aliqua « accidenlalis forma sit in eo, qui, cum semper et stabilis « permaneat et invariabilis, nicbil in se recipere débet « quod possil variari. Nam cum omne accidens, ut humano « modo loquar, aut in substantiali nativilate aut post eam « contingat inesse, si qua in eo accidentalis forma fuerit « ex quo fuit, id est semper, quomodo omnium formarum « dicetur esse creator? Eam namque non créa vit qme « semper cum eo et in eo fuit; quod si postea babuit, « mutabilis approbatur esse, qui quod non babuerat in « forma lione sui récépissé cognoscerelur.
« Sed ut plura quae pro ratione dici possent praetermit- « tamus,auctoi'itatibus patrum credere debemus, qui omo nom vcl (jualitatcm vel quantitalem vel ([uamlibel aliam « formam ab essentia divinitatis excludentes, simpbcem « eam, lam partium quam formarum respectu, vocaverunt « substantiam , vel essentiam. Nam quando eum pium ,
« justiim, misericordem, vel pietatem ipsam et caetera vo- « camus, sano est intellectu accipiendum : quod ut sane « intelligere possimus attendenda est et rerum natura liu- « manaruni et vocuni inventio. Cuni euim homines pie- « tatem, justitiam hal)eant, non autem ipsis pietas et jus- « titia sint, illos in quibus pietatis et justitise opus videmus « pios, jiistos prœdicamus, ita ut haec sumpta vocabula et « sabjecta nominent et qualitates eis adjacentes siguificent. ■< Hœ igitur voces humanis usibus inventée ad loquendum « de deo transferuntur. Nara quia eum opéra pietatis et « jusliliœ cieaturis inipendere conipcrimus, per quamdam « similitudinem pium, justum nominamus, non quod in « eo bas qualitates esse dicamus, sed ipsura bis nominantes « noniinibus, per eum taies fieri in rébus operationes con- « fitemur. Inter bomines quoque eadem translatione » ntentes Johannem, Heliam, Simonem magum antichris- « tum vocamus, ntque etiam ipsnm esse borum bonorum « causani démon stremus, ipsarum qualitatum nomina ad « ipsum transferimus, eum pietatem ipsam, justitiam et « cœtera nominantes, ut inter bomines aliquem impiis- « simum ipsum scelus. Quod si quis aliter sed fideliter bas « et consimiles construclioncs, ut de furore dei et ira ex- « posuerit, illud taraen est firmiler tenendum illam sim- « plioem divinitatis sulistanliam omnium tam formarum « quam partium omnino esse expertem. De qua propter « dignitatem ipsius et potentiam multa credi oportet, quae « capi ratione non possunt bumana.
« Nam quia indignum esset ipsum in aliquibus creaturis «c esse et in aliquibus non esse, vel aliquando in bis ali- « quando in illis, vel ejus potentia sicut calor ignis exten- « deretur, ubi ejus substanlia extendi non posset, creden- « duni est eum in omnibus prorsus esse creaturis, immo « in eo et ab eo contiiieri creaturas, et semper et substan- « lialiter totum in unaquaque rerum particula indivisum, « eliani in inferno. lUa autem vera est fides quœ id crédit « quod ncc intelligi ptitesl : boc est aulem argumentura .< non iippareniium. Ante omnes etiam creaturas suo « spacio manendi luit quod vocatur œlernitas, quod vide-
