STRABON, LIV. IV. GAULE : LA NARBONITIDE

la population qu'à l'industrie des indigènes. Les femmes, en effet, y sont très-fécondes et ce sont de bonnes nourrices, mais les hommes y sont plutôt guerriers qu'agriculteurs ; aujourd'hui pourtant qu'ils ont déposé les armes, ils sont forcés de cultiver la terre. Ce que nous disons ici convient à toute la Geltique extérieure ; maintenant prenons séparément chacune de ses quatre parties et parlons-en de manière à les décrire avec exactitude, en commençant par la Narbonitide.

3. Cette province a à peu près la figure d'un parallélogramme tracé au couchant par la Pyrènè, du côté des Ourses par le Cemméne; les autres côtés sont formés, celui du midi par la mer entre la Pyrènè et Massalie , celui du levant par les Alpes en partie , et par une ligne passant tout droit entre les Alpes d'où elle prend, et les pentes du Cemméne dans la direction du Rhodan , lesquelles font un angle droit avec ladite ligne qui part directement des Alpes. Au côté méridional s'ajoute pour terminer la figure en question le littoral qui vient à la suite et qui est occupé par les Massaliotes et les Salyes jusqu'au pays des Ligyes vers les confins de l'Italie et le fleuve du Var. Ce fleuve, comme je l'ai dit plus haut, est la limite de la Narbonitide et de l'Italie : petit durant l'été , il a en hiver jusqu'à sept stades de largeur1. Ainsi la côte s'étend

1. Le Var a des crues si fortes que ses eaux boueuses souvent troublent Ja mer jusqu'à la hauteur de Nice, et quelquefois jusqu'à la hauteur du cap Ferrât. — V. sur ce sujet le savant ouvrage de M. A. de Ghambrun de Rosemont, Études géologiques sur le Var et le Rhône. Nice, 1873. C'est la première fois que le bassin du Var a été décrit avec toute l'attention qu'il mérite.

πλατυνόμενος. 'Εντεύθεν μεν ούν ή παραλία παρατείνει μέχρι του ίερου της Πυρηναίας 'Αφροδίτης • τούτο δ' εστίν οριον ταύτης τε της επαρχίας και της 'Ιβηρικής ■ ένιοι δε τον τόπον εν φ έστι τα Πομπηίου τρόπαια οριον 'Ιβηρίας άποφαίνουσι και της Κελτικής. "Εστι δ' ένθεν μέν εις Νάρβωνα μίλια έξήκοντα τρία, εκείθεν δε εις Νέμαυσον όγδοήκοντα οκτώ, εκ Νεμαύσου δε δια Ούγέρνου και Ταρούσκωνος1 εις τα θερμά ύδατα τα 2έξτια2 καλούμενα, άπερ πλησίον Μασσαλίας εστί, πεντήκοντα τρία, εντεύθεν δε εις Άντίπολιν και τον Όυαρον ποταμον έβδομήκοντα τρία, ώστε τα σύμπαντα γίνεται μίλια διακόσια έβδομήκοντα επτά. "Ενιοι δ' από του 'Αφροδισίου μέχρι του Όυάρου σταδίους ανέγραψαν δισχιλίους εξακόσιους, οι δε και διακόσιους προστιθέασιν • ού γαρ ομολογείται περί των διαστημάτων. Κατά δε τήν έτέραν δδον τήν δια 7Oooy.ovτίων και τής Κοττίου3 μέχρι μεν Ούγέρνου και Ταρούσκωνος κοινή οδός ή από Νεμαύσου, εντεύθεν δε επί μεν τους Όυοκοντίων ορούς και τήν αρχήν τής αναβάσεως των "Αλπεων δια Δρουεντία και Καβαλλίωνος μίλια έξήκοντα τρία • πάλιν δ' εντεύθεν επί τους ετέρους Ορους των Όυοκοντίων προς τήν Κοττίου μίλια εκατόν ενός δέοντα έπ' Έβρόδουνον κώμην • ειτ' άλλα τοσαυτα δια Βριγαντίου κώμης και Σκιγγομάγου και τής των "Αλπεων ύπερθέσεως επί "Ωκελον, το πέρας τής Κοττίου γης ■ ή από Σκιγγομάγου δε ήδη 'Ιταλία λέγεται : έστι δε ένθένδε επί "Ωκελον μίλια εικοσιοκτώ. (Cas., ρ. 179.)

1. Quelques mss. et les édit. av. Kramer, Ταράσκωνος. Cf. ci-après Ptolèm. Il, 9.