De l'Allier

XXXVI. Το τε γαρ φρούριον επί τε λόφου καρτερού ην και τείχεσιν ισχυρώς έκεκράτυντο, και οι βάρβαροι πέριξ αυτό πάντα τα μετέωρα κατειληφότες περιεφρούρουν, ώστε και μένειν αύτοΐς κατά χώραν ασφαλώς ύπάρχειν και έπικαταθέουσι πλεονεκτεϊν τα πλείω. "Εν τε γαρ πεδίω δ Καίσαρ ηύλίζετο, ου γαρ εύπόρησεν έχυρού χωρίου, και αυτός μεν ούτε προεγίγνωσκεν 3 * οι δε δή βάρβαροι, ώς και ύπερδεξίως οντες, τό τε στρατόπεδο ν αύτου κατε-

1. Ane. leçon (Leuncl., D. Bouq., etc.) μακρά εκτεταμένη corrigée par Reimar. Rob. Estienne proposait μακρά κα\ έκτεταμένγ|.

2. Nom très altéré dans les mss. On en avait tiré la leçon Γοργο- Ουΐαν, corrigée d'après Caesar, Vil, iv, xxxiv, xxxvr, etc., Gergovia, et Strabon, IV, n, 3.

3. Leuncl. κα\ αύτ6ς μέν ούτε προσεγιγνωσκεν κατεΟέοντο, texte

altéré qu'il proposait de corriger ainsi : κοΛ αυτός μέν ούτε τι προεγίγνωσκεν κατεθεώντο. Bekker et Gros remplacent seulement οΰ'τε

par οΰ τι.

endroit commode dont il pût se saisir pour passer à gué. Arrivé dans un lieu boisé et plein d'ombre, il envoie en avant ses bagages et la plus grande partie de son armée, avec ordre d'avancer en longues files, de façon à faire croire que toute l'armée était là. Quant à lui, il fait halte avec ses hommes les plus robustes, coupe des bois et construit des radeaux, sur lesquels il passe la rivière, tandis que les barbares donnent toute leur attention aux troupes en marche, comptant bien que Csesar était avec elles. Or, pendant la nuit, il rappelle celles qui étaient allées en avant, et les ayant fait passer de la même manière que les autres, il reste maître du pays. Mais la population s'était réfugiée dans Gergovie, emportant avec elle ce qu'elle avait de plus précieux ; il assiégea donc cette place, et se donna beaucoup de peine en pure perte.

XXXVI. La forteresse était située sur une colline dominant le pays, et munie de solides murailles. Les barbares avaient occupé toutes les hauteurs environnantes, avec de bons postes à l'entour, si bien qu'il leur était possible d'y rester sans danger et d'en descendre en gardant le plus souvent l'avantage4. Csesar, en effet, s'était campé dans la plaine, n'ayant pas eu à sa portée une position sûre, et ainsi il ne pouvait rien savoir d'avance. Les barbares, au contraire, bien postés sur les hauteurs, avaient vue dans son camp

1. Florus, III, 10, qui résume assez exactement la conquête des Gaules, confond ici Gergovie et Alésia : Girca Gergoviam Arvernorum tota belli moles fuit. Il a placé auparavant les sièges d'Avaricum et d'Alésia, après avoir écrit : tum ipsa capita belli (Cœsar) aggressus urbes

iv "M

θεώντο και ταΐς καταδρομαΐς έπικαίροις έχρώντο * ει τε πη περαιτέρω του καιρού προχωρήσαντες άνεκόπτοντο !, δι' ολίγου αύθις έντος της επικρατείας σφών έγίγνοντο ■ οι γαρ Ρωμαίοι ούδένα τρόπον, εφ' δσον οι τε λίθοι και τα άκο'ντια έξικνεΐτο, πελάσαι τοις χωρίοις έδύναντο. Ό ούν Καίσαρ, επειδή ο τε χρόνος άλλως άναλούτο, και πολλάκις και προς αυτό το ορθιον, εφ' où το πολισμα ήν; προσβαλών μέρους μέν τίνος έκράτησεν αυτού, ώστε και έντειχίσασθαί τι, ράω τε εκείθεν την έπι τάλλα ί^ο^ον ποιεΐσθαι, το δ' όλον άπεκρούετο, και των τε στρατιωτών συχνούς άπέβαλλε και εκείνους άλήπτους έώρα οντάς • τα τε των Αιδούων εν τούτω έκινήθη, και προσέτι και προς τούτους απελθόντος αυτού, κακώς οι καταλειφθέντες απήλλαξαν ■ ανέστη 2.

XXXVII. Οί γαρ Αϊδουοι κατ' αρχάς μεν ταΐς τε ου,ορ. 138) έπειτα δε και άκοντες έπολέμησαν, άπατησάντων σφάς άλλων τε και Λιταουίκου. 'Επειδή γαρ ουκ επειθεν αυτούς άλλως τούτο ποιήσαι, διεπράξατο προσταχθήναί οί προς τον Καίσαρα άπαγαγεΐν τινας έπι συμμαχία δήθεν αυτού, και ώρμησε μεν ως και τούτο ποιήσο)ν, προπέμψας δε ιππέας, και κελεύσας τισιν αυτών επανελθούσιν ειπείν οτι οί τε συμπεμφθέντες σφίσι και οί άλλοι οί παρά τοις Ρωμαίοις σφών οντες συνειλημμένοι τε υπ' αυτών είσι και άπολώλασι, προσπαρώξυνε τους στρατιώτας δημηγορήσας ακόλουθα τοις άγγέλοις. Και ούτως αυτοί τε

1. Ane. leçon άνέκοπτον, maintenue par Reimar, corrigée par Reiske.