PLUTARQ. CAMILLE, XXVI. SIÈGE DU CAPITULE

cha vers la porte Carmentide1 où le silence était le plus grand, et du côté de laquelle s'élève plus droite la colline du Gapitole, et le rocher qui l'environne, plus grand et plus escarpé. Pontius monta par là sans être vu, et joignit ceux qui gardaient le rempart, difficilement, à peine, là où il était le plus étendu2. Ayant salué les hommes [de garde] et s'étant désigné par son nom, on le fait monter3; il se rend vers ceux des Romains qui avaient l'autorité. Les sénateurs sont vite assemblés, et Pontius leur annonce la victoire de Camille, dont ils ne savaient rien, leur expose l'opinion des soldats et les engage à confirmer le commandement à Camille , comme au seul chef à qui obéissaient les citoyens du dehors. Après l'avoir entendu, le sénat délibère, déclare Camille dictateur et renvoie par le même chemin Pontius qui se tira d'affaire avec autant de bonheur. Il passa sans être vu des ennemis et dénonça les ordres du sénat aux Romains du dehors.

XXVI. Ceux-ci les ayant accueillis de bon cœur, Camille, en arrivant, trouva vingt mille hommes déjà sous les armes, en réunit un plus grand nombre encore

1. Carmentale, chez les écrivains latins. Virg., Enéide, VIII, 338 Pt i.

Et Carmentalem Romani nomine portam

Quam memorant, Nymphœ priscum Carmentis honorem, etc.

2. Κατά τό λαγαρώτατον, qua maxima mœnium laxitas erat. Lapo de Florence : « per locum vacuum; » Xylander (édit. Didot) : « qua erat parte acclivius; » Amyot : « à l'endroit dont on se donnait moins de garde. » — Ce qui suit montre qu'il s'agit des premières fortifications, de l'enceinte extérieure, la plus large, la moins resserrée, celle qui embrasse toute l'acropole.

3. Amyot a seul aperçu le vrai sens ά'άναληφθεΊς « si fut par eux tiré à mont ».

κευάζετο προς τήν έπίθησιν. [Ούτω μέν ήρέθη δικτάτωρ 6 Κάμιλλος το δεύτερον, και πορευθείς εις Ούηίους, ένέτυχε τοις στρατιώταις, και συνήγε πλείους από των συ ρ. [/.άγων, ως έπιθησομενος , τοις πόλε [/.(ο ις1.] Εν δε τη Ρώμη των βαρβάρων τινές εκείνη κατά τύχην παρεξιόντες, ή δια νυκτός ό Πόντιος προσέβη τω Καπιτωλίω, καταμαθόντες πολλαχή μέν Ιχνη και ποδών και χειρών, ως2 άντελαμβάνετο και περιεδράττετο, πολλαχή δέ τών επιπεφυκότων τοις κρημνοΐς άποτριβας και περιολισθήσεις τών γεωδών, φράζουσι τω βασιλεΐ. Κακεΐνος έπελΟών και θεασάμενος τότε μεν ήσύχαζεν, εσπέρας δέ τους ελαφρότατους τοις σώμασι, και πεφυκότας ορειβατεΐν μάλιστα τών Κελτών συναγαγών, « Τήν μέν οδόν, είπε ν, ήμΐν έπ' αυτούς άγνοουμένην οι πολέμιοι δεικνύουσιν, ως ουτ' άπόρευτος, ούτ' άβατος άνθρώποις εστίν. 'Αισχύνη δέ πολλή τήν αρχήν έχοντας έλλιπεΐν3 προς το τέλος και προέσθαι τον τόπον ως άνάλωτον, αυτών τών πολέμιων, ή ληπτός έστι, διδασκόντων. rIi γαρ ένι προσβήναι ράδιον, ουδέ ποΧλοϊς καθ' ενα δύσκολον, άλλα και ρώμη και βοήθεια πολλή μετ' αλλήλων επιχειροΰσι. Δωρεαι δέ και τιμαί πρέπουσαι της άνδραγαθίας έκάστω δοθήσονται. »

XXVII. Τοιαύτα του βασιλέως διαλεχθέντος , υπέστησαν οι Γαλάται προθύμως, και περί μέσας νύκτας έπιβάν-

1. Reiske regarde avec raison cette phrase comme une manchette qui s'est introduite dans le texte; selon Bryan et Goray, l'interpolation ne commence qu'aux mots και πορευθείς.

2. Vulgo. οΐς. — 3. Sinten. 2, έλλείπειν; le Parisinus 1673, έκλιπεϊν.