Cette phrase est regardée comme une glose interpolée

3. Sur Emporium, Έμπόριον, V. dans notre tome 1, Scymn.,p. 24- 25; Strab., p. 58-59; Scylax, p. 310-311; Etienne de Byz. p. 364-365.

huit mille stades. Car on en compte trois mille des Colonnes à la Ville -Neuve d'où Annibas partit pour l'Italie. Or, la Ville-Neuve est appelée par quelquesuns Néa-Carchèdone1. De cette ville à l'Ibère2 il y a six cents stades en plus de deux mille , et de ce fleuve à Emporium encore mille avec six cents. De là à la traversée du Rhodan, environ mille six cents. Ces routes à présent ont été mesurées pas à pas et pourvues de bornes-indices de huit en huit stades3 : c'est un ouvrage des Romains. Depuis la traversée du Rhodan, en marchant le long du fleuve vers ses sources, jusqu'à l'endroit des Alpes par où l'on monte vers l'Italie, mille quatre cents stades. Restent pour les passages des Alpes environ mille deux cents stades. Ce passage effectué , Annibas devait arriver dans les plaines de l'Italie qui avoisinent le Pade. Ainsi depuis la Ville-Neuve , il y a en tout neuf mille stades 4 pour le chemin qu'il avait à parcourir. A n'en considérer que la longueur, il en avait bien parcouru près de la moitié; mais, eu égard aux difficultés, il lui en restait à faire la plus grande partie.

XL. Annibas donc s'occupait déjà de la traversée des monts Pyrènsees : mais il redoutait les Celtes et leurs pays si bien fortifiés. Les Romains vers le même temps apprirent, par les ambassadeurs envoyés à Carchèdone, et les décisions qui avaient été prises et les discours qu'on avait tenus. La nouvelle leur vint

1. Carthage-la-Neuve, Carthagène. — 2. L'Ebre. — 3. Huit stades font juste la mesure du mille romain. — 4. Le total des distances évaluées en stades par Polybe est de 8,400 et non de 9,000. A-t-il voulu donner un nombre rond? Y a-t-il erreur, comme on le croit? V. la note de Schweighaeuser, Polyb., t. V. — Strab., II, iv, 4, a relevé l'erreur de Polybe. V. notre t. 1, p. 44-45.

προσπεσόντος δέ θάττον ή προσεδόκων Άννίβαν διαβεβηκέναι τον "Ιβηρα ποταμόν μετά της δυνάμεως, προεχειρίσαντο πέμπε ιν μετά στρατοπέδων Πόπλιον μεν Κορνήλιον εις Ίβηρίαν, Τιβέριον δέ Σεμπρώνιον εις Λιβύην. Έν οσω δ* ούτοι περί τάς καταγραφάς έγίγνοντο των στρατοπέδων και τήν άλλην παρασκευήν, έσπευσαν επί τέλος άγαγειν τα κατά τάς αποικίας, ας ήδη1 πρότερον ήσαν εις Γαλατίαν άποστέλλειν προκεχειρισμένοι. Τάς μεν ούν πόλεις ενεργώς έτείχιζον, τους δ' οικήτορας έν ήμέραις τριάκοντα παρήγγειλαν επί τους τόπους παραγίγνεσθαι2, τον αριθμόν οντάς εις έκατέραν την πόλιν εις έξακισχιλίους ■ ών τήν μεν μιαν εκτιζον επί τάδε του Πάδου ποταμού, προσαγορεύσαντες Πλακεντίαν, τήν δ' άλλην επί θάτερα, κατονομάσαντες Κρεμώνην. 'Ήδη δέ τούτων συνωκισμένων , οι Βοιοι καλούμενοι Γαλάται, πάλαι μεν οίον λοχώντες τήν προς Ρωμαίους φιλίαν, ουκ έχοντες δέ τότε καιρόν, μετεωριζομενοι και πιστεύοντες εκ τών διαπεμπομένων τη παρουσία τών Καρχηδονίων, άπέστησαν άπο Ρωμαίων, έγκαταλιπόντες τους ομήρους, ους έδοσαν εκβαίνοντες εκ του πο\ί^ου του προγεγονοτος , υπέρ οδ τήν έξήγησιν ήμεΐς έν τη πρότερα βίβλω ταύτης έποιησάμεθα. (Cas., ρ. 194.) Παρακαλέσαντες δέ τους "Ινσομβρας3, και συμφρονήσαντες κατά τήν προγεγενημένην4 οργή ν, κατέσυραν τήν κατακεκληρουχημένην χώραν υπό Ρωμαίων, και τούζ φεύγοντας συνδιώξαντες εις Μοτίνην, άποικίαν ύπάρχουσαν Ρωμαίων, έπολιόρκουν. Έν οϊς και τρεις άνδρας τών

1. Mss. Reg. Β. sic; Schweigh. et les autres plus anc. oï δή.