‹ Grammatica linguæ græcæ vulgarisChapitre 54 sur 196 · CAPUT I · texte numérisé non relu

CAPUT I

De Literis, earmque divisione, ac Pronunciatione.

Quoxiam vulgaris hec Grecorum lingua suam, ut par

est, originem non inficitur, ac fœcundam illam linguarum 1:

parentem ἑλληνίδα διάλεκτον, matrem agnoscit, non mirum si ad ipsam tanquam ad fontem existimem recurrendum, et plurima ex ipsa deprompta censeam referenda.

Habet igitur hæc quoque suas viginti et quatuor literas, ut illa, paritérque dividit eas in Vocales, et Consonantes. Vocales quidem septem agnoscit, a, e, n, t, o, v, ω. ex quibus sex proprias diphthongos for(P. 3)mat at, av, ει, ευ, ot, ov: ex impropriis tamen preter n, w, et νι, nullas alias admittit. Jam Consonantes sunt decem et septem, 8 9 60x Au vEmpoactoy d, ex quibus quaedam tenues r x r; quaedam aspiratæ 0 9 χι quedam medie f y 2; quedam duplices ὅ E ; quedam denique immutabiles À u ν p.

et

8 PORTII

Quod attinet ad pronunciationem, miror quosdam doctos licet et non vulgari præditos eruditionis varietate ed temeritatis devenisse, ut germanam, integram, ac πατροπχοάδοτον recentiorum Graecorum pronunciationem, chimericis nescio

3 quibus ducti conjecturis, totis viribus ausi fuerint quam sane temerario judicio, sic irrito conatu pervertere, ac deturpare. Profecto si Grecis maternæ linguæ flexiones, et una cum lacte acceptos haustosque sonos et accentus puros et intactos audes denegare, (P. 4)cur barbariseos concedas, cur extero cui-

ο que qui aliarum Nationum aecentus suo nativoque accommodat, toto, ut aiunt, ccelo à recta earumdem Nationum aberrans pronunciatione atque deflectens. Verum hæc obiter tetigisse sat erit, pluribus enim prosequi, et vehementius in eos invehi præsens prohibet institutum, ac brevitatis amor.

i3 Quare ut eo redeat, unde parum aberravit oratio, dicam de literis in particulari, et primo quidem de A, quæ ore debet proferri pleno, numquam depresso. Neutro omnia in plurali hac litera terminantur, quidam etiam in singulari, præcipuéque Verbalia, ut atvcux no0ti0 à «vo, πάλαια lucta à πα-

4) Àxiée. Item omnia fere nomina substantiva, et non verbalia fwminini generis, ut μοῦσα Musa, κάψα calor, dix sitis, etc. Est praeterea terminativa Aoristi tam activi (P. b) quam passivi modi Indicativi, ut ἔχαμα feci, ἐγοάφθηκα scriptus sum.Sic etiam desinunt omnia adverbia, ut xx22 benè, σεφὰ doclà, &aímux es egregió, et hujusmodi plura.

B, effertur ut V Consonans, nec ponitur nisi in medio vel initio dictionis, numquam in fine. Quod autem β sonet V Consonans ex hoc maxime constat, quod Greci dum B Latinorum pronunciationem volunt exprimere, in nominibus præ-

3) cipue quibusdam ab ipsis Italis mutuatis, et à græcaliterali quam longe distantibus non utuntur fj, sed uz, quod apud illos sonat b, ut videre est in dictione bombarda quam nostri Græci sic scribunt µπομπάρδα.

l', varie sonat pro varietate vocalium quibuscum alligatur ;

3; Na cum a, o, o, et ου, eodem prorsus effertur modo, quo, g Latinorum in ga, go, et qu : At cum i, z, v, ot, (P. 6) e et αι editur ut gÀ, vel ghiè Italorum, et ut gue et gui Gallorum. Jante aliam 7 posita, et ante, sonat ut» ut ἄγγελος angelus, αγκαλλιόζω amplector.

# A, densiori quodam spiritu, quam D Latinorum edi debet. Hispani ad hanc pronunciationem maxime omnium accedunt.

E, valet E. In hanc vocalem terminantur præcipue Voca-

tivi singulares Nominum Masculinorum, quorum Nominativus est in ος, ut xa: bone, ἄτυχε improbe, etc. Item secundae persone numeri pluralis Verborum cuiuscunque sint modi, sicut etiam secunda persona numeri singularis Imperativi, ut «zu: fac, λέγε dic. Item tertia persona Aoristi tam activi ; quam passivi numeri singularis modi Indicativi. Græci nostri carent c clauso, uno namque sono, eóque aperto, ut reliquas omnes vocales, edunt.

(P. 1) Z, suaviuseffertur Latinorum Z, æquivaletquesimplici 8, cum in medio dictionis ponitur, ut in hac voce, Musa. Z 10 insuper post r, sonat c, ut in hac voce, ἔτζι constat, et in aliis pluribus.

H, sonat I, et non E, ut quibusdam placet, eruditis quidem alioqui viris, at non Grecis, quibus inauditus est hujusmodi sonus, et omnino peregrinus. Est terminativa nominum tan- 15 tum generis fœminini, et precipue adjectivorum, ut καλὴ bona, ἄσποη alba. Item tertiæ persone numeri singularis Verborum modi Subjunctivi, subscripta « ut διά νὰ κάωῃ ut faciat.

0, funesta litera, et à solis fere Græcis proferenda, cha- 20 racteribus aliarum linguarum, vel vocibus exprimi scriptis minime nequit, videtur tamen accedere ad prolationem s, balbutientium.

(P. 8) I, valet I, in quam desinunt omnia fere neutra, quæ derivantur à græcoliterali in tov, ut ψωμί à φωμίον: κλαδὶ à κλα- 35 div. δακτυλίδι à ὁχκτυλίδιον. Item omnia diminutiva in κι, ut ανθρωπαάκι homunculus, et alia innumera.

K, æquivalet C, sed diverso modo; nam cum a, o, o, ov, sonat ca, co, et cu : at cum i, v, €, v, εἰ, ot, et αι, correspondet qui et que Gallorum, vel etiam italico chí et chie. K, post y 5 ety, profertur ut g, verbi gratia τὸν κόσμον, et αγκάλι͵ ton gosmon, et angáli dicemus.

A, valet L, ac semper eundem retinet sonum ante quascunque vocales, et diphthongos posita, licet quibusdam videatur aliter exprimenda ante «, voluntenim tunc idem prorsus sonare, 3: quod gli Italorum, vel // Hispanorum. Utrumque sonum non improbo.

(P.9)M, sonat M, quæ si ponatur anter, variat illius sonum, ita ut proferatur ut b, ut constat in voce µπαμπακι, bambáki, id est bombyx. 40

N, quanvis ante a, €, ο. o, αι et ου, Sonet na, me, πο, nu; attamen ante :, οι, ει et υ (in nobilioribus saltem presentis

Grecis locis) sonum gni Italorum, vel duplicis nn Hispanorum prz se ferre videtur. N, ante π æquivalet m, et x b, exempli gratia τὸν πατέοα patrem. pronunciamus tom batéra. Est insuper finalis accusativi singularis primæ et secundae

5 declinationis, et omnium genitivorum numeri pluralis, itemque Nominum neutrorum in ον.

E, effertur ut cs, non vero (ut perverse quidam) tanquam gs.

O, sonat O, ore aperto prolata. In hanc desinunt quamplu-

io rima nomina neutrius generis, ut ἄλογο equus, etc. quee deberent terminari in ον, (P. 10) si spectetur eorum origo.

II, valet P, sed post µ vel v, respondet B Latinorum, ut patet in dictione murs mitto, pémbo, et aliis. Vertitur aliquando in ο ut βλάπτω, βλάφτω noceo, γλύπτω γλύφτω scalpo, et

15 alia non pauca.

P, æquivalet R, initio dictionis semper spiritu aspero notatur, . cum vero sunt duo (ut fere contingit in medio alicujus dictionis) primum leni notatur spiritu, secundumautem aspero. Ponitur interdum loco À, ut στέλνω otéws mitto ; sed hoc ni-

+ mis corrupte : melius agitur dum p vertitur in À, præcipue in dictionibus externis dicendo σκλίµα pro σκρίµα Italico, id est gladiatura, etc.

3, sonum 8, refert cum sibilo, estque terminativa omnium prorsus nominum ac participiorum generis masculini, ut

25 ἀντώνιος Antonius, στέκοντας Slans : item accusativorum om- (P.11)nium tam masculini, quam foeminini generis numeri pluralis, ut τοὺς 42205; bonos, ταῖς ἀτνχίχις iniquitates : itemque nominativorum pluraliumgeneris fceminini, ut αρεταῖς virtutes, µανάδες matres, etc. Ponitur etiam in fine secundæ person:

3ο omnium Verborum activorum numeri singularis, ut δέρνεις verberas, κλέγτεις furaris, et omnium temporum activa et passive significationis eiusdem numeri (si imperfectum passivum excipias) ut &ov:; verberabas, ἔδηρες verberasti, éózoθηκες verberatus es, et hujusmodi.

3s T, mystica, ac salutaris litera sonat T, verum posita post v sonum 0, assumit, ut ἄντρον antrum quasi andron, et ἐναντίον contrarium enandíon.

Y, idem munus subit quod, I, estque finalis quorundam gravitonorum generis neutrius, ut γλυχν dulce, βαρὺ grave : item

# et eorum qua derivantur à græcaliterali lingua in voy, (P. 12) ut dixzu à ὀέκτυον, et reliqua plura.

$, sonum habet F, vel ph, ut φέονω fero.

X, sonus hujus literæ scriptura nequit ostendi, qui tamen Florentinorum C noverit, ejusdem literæ pronunciationem non ignorabit, quanvis non tam aspere sit edenda. Sane si chi Gallicum careret sibilo, et Italicum sci, non longe distarent à Greco y.

V, valet ps, ut Ψαλμός Psalmus.

Q, idem przstat quod O, estque terminativa omnium Verborum activa significationis tam presentis quam futuri, ut ayamà Qo, θέλω αγαπήσει amabo. Mutatur non raro à Græcaliterali in hac vernacula lingua in ov, ut ζωμίδιον jusculum, Couuí, à πωλῶ Vendo, πουλῶ, et à μιμὼ simia, μαϊμοὺ, etc. Atque heec de literis, jam nonnulla dicamus de Diphthongis.

Αι, correspondet Latinæ diph{P. 13)thongo, c, in hanc terminantur prima, secunda, et tertia persona singularis przesentis Verborum tam passivorum, quam deponentium. Item et tertia persona pluralis ejusdem temporis, et nominativi pluralis nominum fcemininorum, et masculinorum prima, et secundae declinationis.

As, ut plurimum sonat af, ut αὐτὸς épse aftos, interdum vero a6, ut avr aula, quasi An. Quare quoties post «v sequitur 8, ἔ, c, 7, 9, x, edenda erit ut a/, si vero post ipsam ponantur vocales, vel cæteræ alive consonantes, supradictis exceptis pronuncianda erit ut a6.

Ει, facit 2, estque terminativa secunde et tertie persons presentis, et futuri activi Verborum barytonorum, ut γράpeus γράγει, et θέλεις γράψεις, θέλει γραψει. —

Εν, effertur ut ef, modo ut :6. (P. 14) quando autem debeat pronunciari ut ef, quando vero ut «5 observanda est supradicta regula de αυ.

Οι, æquivalet etiam i. Cuius terminationem amant omnes nominativi plurales nominum terti: et quarte declinationis.

Ον, correspondet ow Gallorum, ac sonat « Italorum. Hanc terminationem habet secunda persona imperfecti modi indicativi passive significationis. item omnes fere genitivi singulares nominum masculini generis, et neutrius, si barvtona excipias in 2; et 7;, et quæ desinunt in «. Item nonnulla nomina fœminina ut μαϊμοὺ simia, etc.

12 PORTII

Page 1