‹ Guide du prêtre dans ses prédications choix et développements des sujetsChapitre 7 sur 138 · L'EUCHARISTIE ESPERANCE DE NOS AMES · texte numérisé non relu

L'EUCHARISTIE ESPERANCE DE NOS AMES

Notre âme a pour patrie le ciel; Dieu l'y attend, Dieu veut nous remplir de sa gloire, nous transfigurer en lui-même(l.) — Pour atteindre à cette destinée glorieuse nous avons à fran-

(1) Videte qualem caritatem dédit nobis Pater ; ut filii Dei nominemur et simus. Propter hoc mundus non novit nos : quia non novit eum.

Garissimi, nunc filii Dei sumus ; et nondum apparuit quid erimus. Scimus quoniam quum apparuerit, similes ei erimus : quoniam videbimus eum sicuti est.

Et omnis qui habet hanc spem in eo, sanctificat se, sicut et ille sanctus est. (I Joan. III.)

Dominus autem spiritus est : ubi autem spiritus Domini, ibi libertas.

Nos vero omnes, revelata facie gloriam Domini sp:culantef(, in eamdem imaginem transformamur a claritate in claritatem, tanquam a Domini spiritu.

Quoniam Deus qui dixit de tenebris lucem splendescere, ipse illuxit in cordibus nostris ad illumiuationem scientise claritatis Dei, in facie Ghristi Jesu.

Habemus autem tliesaurum istum in vasis fictilibu?; ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex nobis.

(II Gorinth. III, IV.)

14 l'eucharistie sacrement d'espérance

chir mille obstacles. — A des hauteurs inaccessibles qui nous portera? Les obstacles qui en triomphera? L'Eucharistie.

La destinée de nos âmes est de s'unir à Dieu. — C'est notre destinée et c'est par l'Eucharistie que cette destinée se consomme.

1^ C'est notre destinée. — Que nous considérions Dieu, ou nous-mêmes, ou l'univers qui s'étend devant nous : cette destinée glorieuse de l'union divine nous apparaît également. — Dieu y trouve sa gloire. Bien suprême, Bonté infinie, infini Rayonnement de toute perfection, Dieu se répand au dehors; l'Océan divin verse ses grandes eaux, le divin Soleil fait tout resplendir : « Bonum sui diffusivum(l) ». — Nous-mêmes, nous

(1) In tribulatione invocasti me, et liberavi te. Exaudivi te in abscondito tempestatis; probavi te apud aquam contradictionis.

Audi, populus meus, et contestabor te. Israël, si audieris me,

Non erit in te deus recens, neque adorabis deum alienum

Ego enim sum Dominus Deus tuus, quieduxi te de terra .Egypti. Dilata os tuum, et implebo illud.

Et non audivit populus meus vocem ineam ; et [srael non intendit mihi.

Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum ; ibunt in adinventionibus suis.

Si populus meus audisset me, Israël si in viis meis ambulasset,

Pro nihilo forsitan inimicos eorum humiliassem, et super tribulantes eos misissem manum meam.

Inimici Domini mentiti sunt ei; et erit tempus eorum in secula.

Et cibavit eos ex adipe frumenti ; et de petra melle saturavit eos. (Psal. LXXX.)

Tune erumpet quasi mane lumen tuum; et sanitas tua citius orietur, et anteibit faciem tuam justitia tua, et gloria Domini colliget te.

Tune invocabis, et Dominus exaudiet ; clamabis, et dicet : Ecce adsum. Si abstuleris de medio tui catenam, et desieris extendere digitum, et loqui quod non prodest ;

Gum effuderis esurienti animam tuam, et animam afflictam repleveris, orietur in tenebris lux tua, et tenebrse tuaeerunt sicut meridies.

Et requiem tibi dabit Dominus semper, et implebit splendoribus animam tuam, et ossa tua liberabit ; et eris quasi hortus irriguus, et sicut fons aquarum cujus non déficient aquse.

Et aedificabuntur in te déserta seculorum, fundamenta generationis et generationîs suscitabis : et vocaberis œdiflcator sepium, avertens semitas in quietem. (Isaï. LVIII.)

Dies diei éructât verbum, et nox nocti indicat scientiam.

Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum.

In omnem terram exivit sonus eorum : et in fines orbis terrse verba eorum.

L*EUCHARIST1E SACREMENT d'eSPÉRANCE 15

ne saurions nous comprendre, sans cette union de nos âmes avec Dieu. L'unie humaine est immense et hors de proportion avec les choses créées. Le monde peut Tamuser un instant

mais la remplir jamais L'âme humaine est tourmentée

d'une faim mystérieuse de l'infini. Exilée au sein de l'univers, où rien n'a pu lui procurer le repos, elle cherche d'instinct le Dieu qui ayant tout créé est supérieur à tout. Enfin seule de tous les êtres l'âme humaine est faite pour aller à Dieu. Elle est intelligence pour le comprendre, elle est cœur pour l'aimer; elle est volonté pour y tendre (1). — Plus bas

lu sole posait tabernaculum suum : et ipse tanquam sponsiis procedens de thalamo sao.

Exultavit ut gigas ad currendam viam : a summo cœlo egressio ejus :

Et occursus ejus usque ad summum ejus : nec est qui se abscondat a calore ejus. (Psal. XVIII.)

(1) Scimus enim quoniamsi terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod sedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam, teternam in cœlis.

Nam et in hoc ingemiscimus, habitationem nostram qua3 de cœlo est, superindui cupientes.

Si tamen vestiti, non nudi inveniamur.

Nam et qui sumus in hoc tabernaculo, ingemiscimus gravati : eo quod noiumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita.

Qui autem eflicit nos in hoc ipsum, Deus qui dédit nobis pignus Spiritus.

Audientes igitur semper, scientes quoniam dum sumus in corpore, peregrinamur a Domino.

(Fer iidem enim ambulamus, et non speciem :)

Audemus autem, et bonam voluntatem habemus magis peregrinari a corpore, et praesentes esse ad Dominum.

Et ideo contendimus, sive absentes, sive praesentes, placere illi.

(II Gorinth. V.)

Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus esti Habitavi cum habitantibas Gedar.

Multum incola fuit anima mea.

Cum bis qui oderunt pacem eram pacificus; cum loquebar illis, impugnabant me gratis. (Psal. GXIX.)

Dum dicunt mihi per singulos dies : Ubi est Deus tuus?

Quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me?

Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi, salutare vultus mei, et Deus meus, (Psal. XLI.)

Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus.

Sitivit anima mea ad Deum fortem, vivum : quando veniam, et apparebo ante faciem Del?

16 l'eucharistie sacrement d'espérance

que nous la création, elle aussi, attend de notre union avec Dieu sa perfection dernière. Par un enchaînement inagniflque Dieu se l'unit et la fait resplendir de sa divinité. Le Christ en s'unissant à nous nous communique son éclat divin: cet éclat divin nous le faisons rejaillir sur la création inférieure, qui par nous se purifie, s'élève, devient digne d'être présentée au

Très-Haut. « Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei

omnia vestra sunt : vos autem Ghristi : Christus autem Dei(i). »

2^ Cette destinée est entravée par de formidables obstacles. — Nous devons atteindre à Dieu, nous unir à Dieu, mais que d'obs-

Fuerunt mihi lacrymae mese panes die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie : Ubi est Deus tuus ?

Haec recordatus sum, et effadi in me animam meam : quoniam transibo in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domuin Dei :

In voce exultationis et confessionis, sonus epulantis.

Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me?

Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi, salutare vultus mei, et Deus meus. (Psal. XLI.)

Quam dilecta tabernacula tua. Domine virtutum ! Coucupiscit et déficit anima mea in atria Domini

Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vivum.

Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi, ubi ponat pullos suos.

Altaria tua, Domine virtutum, Rex meus et Deus meus.

Beati qui habitant in domo tua, Domine : in saecula sgpculorum laudabunt te.

Beatus vir cujus est auxilium abs te : ascensiones in corde suo disposuit, in valle lacrymarum, in loco quem posuit.

(Psal. LXXXIII.)

{\) Nam expectatio creaturae revelationemfiliorum Dei expectat.

Vanitati enim creatura subjecta est non volens, sed propter eum qui subjecit eam in spe :

«Juia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem glorise filiorum Dei.

Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc.

Non solum autem illa, sed et nos ipsi primitias spiritus habentes : et ipsi intra nos gemimus adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemntionem corporis nostri.

Spe enim salvi facti sum^us. Spes autem quse videtur, non est spes : nam quod videt quis, quid sperat ?

Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus. (Rom. VIII.)

Omnia enim vestra sunt, sive Paulus, sive Apollo, sive Cephas, sive mundus, sive vita, sive mors, sive prsesentia, sive futura : omnia enim vestra sunt;

Vos autem Ghristi ; Christus autem Dei. (I Goiinth. III.)

l'eucharistie sacrement d'espérance 17

tacles! entre nous et Dieu quels abîmes! Dieu est saint. Au ciel tout chante sa sainteté (1). Sur la terre tout la célèbre. Les anges se voilent devant ce pur éclat, les Saints tremblent devant cette gloire immaculée: « Mane, s'écriait David, astabo

et videbo quoniam non Deus volens iniquitatem tu es »

Et moi? que suis-je autre chose sinon péchj et souillure? « Voici que j'ai été engendré dans l'iniquité ». « J'ai dit à la pourriture: tu es ma mère; et aux vers du tombeau: vous êtes mes frères et mes sœurs » (2). Dieu est grand; il est la

Grandeur infinie: « Lucem habitat inaccessibilem » Et moi

que suis-je sinon un néant misérable : « Substantia mea tanquam nihilum ante te. » « Vermis et non homo. » — Enfin, qu'une particularité redoutable ne nous échappe pas. Dieu est exclusif dans son amour; Dieu n'aime et ne peut aimer que son Verbe, son Fils, son Jésus. En lui seul « 11 met ses complaisances. » La conséquence, qui ne la voit? Si j'apparais seul

(l) In anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum etelevatum; et ea quae sub ipso erant replebant templum.

Seraphim stabant super iliud : sex alte uni, et sex alœ alteri ; duabus velabant faciem ejus, et duabus velabant pedes ejus, et duabus volabant.

Et claniabant alter ad alterum, et diaebant : Sanctus, sanctus, sanctus Dominus, Deus exercituum; plena est omnis terra gloria jus.

Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus repleta est fumo.

Et dixi : Va3 mihi, quia tacui, quia vir poUutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito 1 et Regem, Dominum exercituum, vidi oculis meis.

Et volavit ad me unus de Seraphim, et in manu ejus calculus quem forcipe tulerat de altari ;

Et tetigit os meum, et dixit : Ecce tetigit hoc labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabitur.

(Isaï. VL) (2) Non est sanitas in carne mea a facie irse tuae : non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum.

Quoniam iniquitates mea3 supergressse sunt caput meum, et sicut onus grave gravatse sunt super me.

Putruerunt et corruptse sunt cicatrices meae a facie insipientise meae.

Miser factus sum, et curvatus sum usque in finem : tota die contristatus ingrediebar.

Quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus: et non est sanitas in carne mea.

Afflictus sum et humiliatus sum nimis : rugiebam a gemitu cordas mei.

18 l'eucharistie sacrement d'espérance

devant lui, un mot terrible me chasse: « Deus abominabitur virum. » Aussi longtemps que je ne porterai pas « la ressemblance de l'Homme-Céleste, » « de l'homme parfait », de Jésus Christ, je ne puis en aucune manière espérer Taccueil de Dieu (1).

{{) Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere iinmortalitatem.

Gum autem mortale hoc induerit immortalitatem, tune fiet sermo, qui scriptus est : Absorpta est mors in Victoria.

Ubi est, mors, Victoria tua? ubi est, mors, stimulus tuus?

Factus est primus homo Adam in animam viventem ; novissimus Adam in spiritum vivificantem.

Sed non prius quod spiritale est ; sed quod animale, deinde quod spiritale.

Primus homo de terra, terrenus ; secundus homo de cœlo, caelestis.

Qualis terrenus, taies et terreni; et qualis cselestis, taies et cselestes,

Igitur, sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem cœlestis.

Hoc autem dico, fratres, quia caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptelam possidebit.

Stimulus autem mortis peccatum est, virtus vero peccati lex.

Deo autem gratias, qui dédit nobis victoriam per Dominum nostrum Jesum Ghristum.

Itaque, fratres mei dilecti, stabiles estote, et immobiles; abundantes in opère Domini semper, scientes quod labor vester non est inanis in Domino. {I Gorinth. XV.)

Hoc autem testamentum quod testabor ad illos post dies illos, dicit Dominus, dando leges meas in cordibus eorum, et in mentibus eorum superscribam eas;

Et peccatorum, et iniquitatum eorum jam non recordabor amplius.

Ubi autem horum remissio, jam non est oblatio pro peccato.

Habentes itaque, fratres, fiduciam in introitu sanctorum in sanguine Ghristi,

Quam initiavit nobis viam novam, et viventem per velamen, id est, carnem suam,

Et sacerdotem magnum super domum Dei;

Accedamns cum vero corde in plenitudine Mei, aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda;

Teneamus spei nostrse confessionem indeclinabilem (fidelis enim est qui repromisit). (Haebr. X.)

Nunc autem in Ghristo Jesu vos, qui aliquando eratis longe, facti estis prope in sanguine Ghristi.

Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, et médium parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua :

Legem mandatorum decretis evacuans, ut duos condat in semetipso in unum novum hominem, faciens pacem.

l'eucharistie sacrement d'espérance 19

3** Ces obstacles l'Eucharistie les renverse. — Par elle, devenu un autre Jésus-Glirist, une sainteté nouvelle me revêt et me pénètre. Si Dieu, comme le patriarche Isaac, sent encore surmachairIaruclessed'Esaii,il respire déliciousementlavoix de Jacob. (1) « Mon fils est parfumé comme un champ plein de fleurs. » Par l'Eucharistie le néant de ma nature disparaît dans les splendeurs de l'Homme-Dieu. Son sceptre et sa couronne qu'il partage avec moi, son sang divin qui coule dans mes veines, sa dignité royale qui me revêt tout entier, m'ouvrent l'accès auprès du Très-haut. « Per ipsum accessum haboinus ad Patrem. » — Enfin si Dieu n'aime que son fils, s'il n'est captivé que par les charmes d'une aussi céleste Beauté ; de cette beauté l'Eucharistie transporte en moi l'éclat. Par l'Eucharistie, couronnement et plénitude de la grâce, je reçois « l'adoption des enfants de Dieu. » Dieu me regarde comme son fils et m'aime en Jésus-Christ.

Cette destinée exige des luttes incessantes. — Telle est donc ma destinée glorieuse : m'élever à Dieu et m'y unir. Mais

Et reconciliei ambos in uno corpore Deo per crucem, interficiens iniinicitias in semetipso.

Et venions evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem iis qui prope;

Quoniam per ipsum habemus accessum ambo in uno spiritu ad Patrem.

Ergo jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum, et domestici Dei. (Ephes. II.)

[\) Dixitque Isaac : Accède hue, ut tangam te, flli mi, et probem utrum tu sis filius meus Esaû, an non.

Accessit ille ad patrem, et palpato eo, dixit Isaac : Vox quidem, vox Jacob est; sed manus, manus sunt Esaû.

Et non cognovit eum, quia pilosae manus similitudinem majoris expresserant. Benedicens ergo illi,

Ait : Tu es filius meus Esaii? Respondit : Ego sum.

At ille : Afîer mihi, inquit, cibos de venatione tua, fili mi, ut benedicat tibi anima mea. Quos cum oblatos comedisset, obtulit ei etiam vinum; quo hausto,

Dixit ad eum : Accède a l me, et da mihi osculum, fili mi.

Accessit, et osculatus est eum. Statimque ut sensit vestimentorum illius fragrantiam, benedicens illi, ait : Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus.

Det tibi Deus de rore caeli, et de pinguedine terrse, abundantiam frumenti et vini :

Et serviant tibi populi, et adorent te tribus; esto dominus fratrum tuorum, et incurventur ante te filii matris tuse; qui maledixerit tibi, sit ille maledictus; et qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur. (Gènes. XXVII.)

20 l'eucharistie sacreiMent d'espérance

pécheur et exilé, je ne retourne à ma patrie qu'en franchissant des contrées hostiles et désolées. Ma vraie image c'est Israël gagnant la Terre promise au travers d'un désert brûlant et desséché. — Ma première rencontre est celle d'ennemis acharnés à ma perte; c'est le démon, c'est le monde, c'est ma nature corrompue (1). — Puis le désert me ménage ses désola-

{]) Dicant qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu inimici : et de regionibus congregavit eos :

A solis ortu et occasu : ab Aquilone et mari.

Erraverunt in solitudine in inaquoso : viam civitatis habitaculi non invenerunt,

Esurientes et sitientes : anima eorum in ipsis defecit.

Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur : et de necessitatibus eorum eripuit eos.

Et deduxit eos in yiam rectam : ut irent in civitatem habitationis.

Gonfiteantur Domino misericordise ejus : et mirabilia ejus filiis hominum.

Quia satiavit animam inanem : et animam esurientem satiavit bonis. (Psal. CVI.)

Sobrii estote, et vigilate : quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quserens quem devoret :

Gui resistite fortes in fide : scientes eamdem passionem ei quse in mundo est vestrae fraternitati fieri.

Deus autem omnis gratiae, qui vocavit nos in seternam suam gloriam in Giiristo Jesu, modicum passos ipse periiciet, confirmabit, solidabitque.

Ipsi gloria et imperium in saecula sseculorum. Amen.

ri Petr. V.)

Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit.

Si de mundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret; quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus.

Mementote sermonis mei, quem ego dixi vobis : Non est servus major domino suo Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt.

(Joan. XV.)

Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato.

Quod enim operor, non intelligo. Non enim quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud facio.

Si autem quod nolo, illud facio, consentio legi quoniam bona est.

Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum.

Scio enim quia non habitat in me, hoc est, in carne mea, bonum. Kam velle, adjacet mihi : perûcere autem bonum, non invenio.

Non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago.

l'eucharistie sacrement d'espérance 21

lions el ses souffrances; l'épreuve s'abat sur moi, les douleurs de toutes sortes m'environnent, ma vie n'est plus faite que de tristesses, d'angoisses, de lassitude et de désespoir (1). — Pour comble, au sein même des soulfrances, je sens en moi une soif insatiable de bonheur; tout mon être tend au repos et aux joies, alors même que la douleur m'inonde de larmes (2). — Qu'arrivera-t-il infailliblement? C'est que mon être endolori deviendra inerte; mes forces tomberont, un engourdissement mortel s'.emparera de moi, une glaciale indiffé-

rance fixera mes pas sur le cliemin Adieu le ciel et sa

glorieuse conquête : « Cum sederet projecit se. »

Si autem quo nolo, illud f&.cio, jam non ego operor illud, sed quod habitat iu me, peccatum.

Invenio igitur legem volenti mihi facere bonum : quoniam mihi malum adjacet;

Gondelector enim legi Dei secundum interiorem hominem;

Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis mese, et captivantem me in lege peccati quœ est in membris meis.

Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?

Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. Igitur ego ipse mente servio legi Dei; carne autem, legi peccati.

(Rom. VII.)

(1) Sperabam usque ad mane : quasi leo siccontrivit omniaossa mea.

De mane usque ad vesperam finies me : sicut puUus hirundinis sic clamabo, meditabor ut columba.

Attenuati sunt oculi mei, suspicientes in excelsum.

Domine, vim patior, responde pro me. Quid dicam, aut quid respondebit mihi, cum ipse fecerit?

Recogitabo tibi omnes annos meos in amaritudine animse mese.

Domine, si sic vivitur, et in talibus vita spiritns mei, corripies me, et vivificabis me. Ecce in pace amaritudo mea amarissima.

(Isaï. XXXVIII.)

(2) Respondit Jésus, et dixit ei : Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi : Da mihi bibere, tu forsitan petiisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam.

Dicit ei mulier : Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est; unde ergo habes aquam vivam?

Numquid tu major es pâtre nostro Jacob, qui dédit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus?

Respondit Jésus et dixit ei : Omnis qui bibit ex aqua hac, sitiet iterum : qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in seternum.

Sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis invitam aeternam.

^ Dicit ad eum mulier : Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam hue haurire. (Joan. IV.)

22 l'eucharistie sacrement d'espérance

0 Eucharistie! dans ces quatre luttes: contre mes ennemis, contre mes chagrins et mes souffrances, contre les aspirations brûlantes de ma nature, contre mes défaillances et mes funestes sommeils, vous me prêterez tous vos secours : votre force contre ceux qui m'assaillent; vos joies célestes contre les douleurs qui m'oppressent; vos satiétés délicieuses contre ma faim et ma soif; votre vigueur contre ma faiblesse et mes chutes (1).

Page 1