CHAP. LV. TRAITÉ DE MOSCOU, DE 1G

separatim de amicitia quidquam consultarc tentarct, tune una pars ahsque altéra cum dicto Sultano aut Crimeae Chano nullas conventiones facere, vcl pacem inire facultatem habebil, sed quidquid tali in negotio suscipiendum furet , id communi SS. Czarearum MM. Suxque R. 31. unanimi consensu fiât. Ad hxc prout SS. Czareis MM., ila quoque S. II. M. convenit simul in id cofilcnderc, ut inlentata cum Turcarum Sultano et Crimex Chano pax luni SS. Ciarearum MM., cum vero S. II. M.dilionibus ahsque ulleriori protractionc belli ulilis fiât, qua in re utraque conlrahenlium pars, modo in hoece arliculo prxscripto , facta crebra mutua inler se consullatione procedere tenetur.

Art. 13. Prêtera magnus dominus S. R. M. securos reddit magnos dominos SS. Czareas MM. , quod socii ejusdem , SS. nempe MM. Romanorum imperaloret alii, vigore inler cos faclx juramrnloque conlîrmatx contra eosdcm in fidèles conventionis, constantes et firmi in cxplendis promtssis suis permausuri , neque sine consens u SS. Ciarearum MM., cl S. R. 31. , S. M. Romanorum imperator, aut respublica Venela cum Turcarum Sultano aut Crimex Chano pacem inire leutaluri , quin potius, adjuvante Dco, omnibus viribus offensive et defensi\c eousque bcllaluri sinl, donec inler SS. Czareas MM. el S. R. M. contra dictos infidèles fœdus oiïensivum duravcril.

Art. 14. Eodem quoque modo decrevimus et instiluimus, ut magni domini SS. Czarcx MM., nec- DOO magnus dominus S. R. M., contra hoseccominuucs Chrislianorum bostes , Turcarum nempe Sullanum et Crimex Chauum,ad acccssioncm huic oITcnsivoct defensivofœdcri S. M. regem Gallixinfi tarent, quo clille, aliorum Chrislianorum priucipum ad cxemplum , hanece opportunam arriperct occasioncm , et, auxiliante Deo, copiis suis aut pecunia opem suam prxstarcl , ne infidèles hi, tanquam osorcs sauclrssimx crucis, potestalem suam super ditioues chrislianas dilatent. Reliqui Christiani principes quoque. qui ad hoece (œdusneedum acccsserc, invilandi sunt. nimirum S. M. rexAnglix, ut el rex Danue.

Art. lU.Quodsi, Deovolentc, magni domini SS. Czarcx MM., prout cl magnus dominus S. R. M., cum Sultano Turcarum el Chano Crimex hcllum finivcriul, xlernamque pacem iuierint, dein vero diclus Sultanus vcl Chauus Crimex per Vesirum aut Calgas cl Sultanos suos ulramquc magiiorum dominoruut ditionem, vcl vero cujuslibet unam ex illis bcllo pelere, et kioviam aliasqucParvx Russix civilatcs, vel l'odoliam el Ecopolim, ductu Bassarum cum exercitu suo turcico, Chanus vero pi-r Calgas vcl Nuradinos cum Mursis suis aggredi prxsumcrcnt,eolum offensivum fa«dus tali exequendum est modo, qualilersupcrius, arliculis nempe 10 et 11, slipulatum est : finito autem hoece prxsenli bello,

factave cum Sultano Turcarum Chanoque Crime» pace, caque ex parte corum illœsa conservata, nulius ex dictis principibus seorsim , hoc est nccSS. Czarcx MM., neque veroS. R. M., novumoflcnsivuui susciperc salagal bellum, eo quod una pars alterico tuin succurrere non tenebitur , et prxsens fœderis convenlio nullam habitura sit vim.

Art. 16. Quoniam aulem tempore prxteritarum induciarum inler ditioues maguorum dominorum SS. Czarearum MM., et magni domini S. R. M. , ratione earum civilalum et locorum , qux nempe una pars alleri cessit, nulladimensio huedum facta est , el tempore prxteriti admodum diuturni belli homincs iu locis conterminis degenles, ultra antiquos terminosexislentcsin districlibus silvasexsciderunt, melasque destruxerunt, capropler magni domini SS. Czarex MM., ut et magnus dominus S. R. M., deliberarunt, ut conclusa conGrmataquc hacce perpétua pace , ex utraque parte duo commissarii, et quidem versus Smolensk et Wilepsk exteraque ejus regionisloca et ci vitales delegcntur, qui a suis principibus scriplotcnus plcna polestatc instrucli, una ad collimitium convenianl, ibidemque ex utraque parle homincs seniores, his in rébus alias perilos , couvocent, per quos de territorio, aquis , silvis cl possessionibus incolarum, antiquos harum dilionum terminos designantibus edocli, utriusque partis incolis déclarent , inposlerum quoque hosque ipsos limiles dilionum futuros. Sicubi verojuxta rclalioncm cjusmodi vclerum incolarum limiles destrueti iuvenienlur, co tum dictis commissariis incumbet , cos dcuuo reparari metasque eorum erigi curare, atquc incolis severe injungerc, ne inposlerum una pars alteri qualicuuque modo nocerc prxsumat.

Art. 17. Pari ratione exmitlcndi eruntex utraque parte comniissarii propter urbem Kioviensem, et juxla tenorem arliculi 3 ad candem pcrtineulialoca, prout cl regiones trans Roryslhencm adversum Tschcrnigoviam et Slarodub cxistcnles , quo inler dictas urbesel plagas similem susciperenl delimitalioncm, cl incolas utriusque diliouis ad reparandas limitum mêlas adigcrenl, hoece modo eosdem informarent , qux regiones iu quali parle, vigore hujusec perpétuas pacis, sinl permansurx, scrioque iis m .ndaicnt. ne ullam ausain inimicittis et con- Iroversiis prxbcaul.

Art. 18. riuandoquidcm omnia régna el imperia provenlus suos publicos ah homiuibus mercalurani exercentibus augere consueverunt, capropler Ireti amicitia cl amore fralerno inler magnos dominos nostros perscvcranli , bac de rc quoque ila decerncreconsliluimus, ul utrorumque magnorum dominorum, SS. uempe Czarearum MM. et S. R. M., subdilis mcrcaluramcxercentibus, exceptis solummodo Judxis, a tempore inilx hujusce perpelux pacis , inposlerum liberum sil omnia gênera mer-

PIÈCE JUSTIFICATIVE

ciara, quœ prohibitae non sunt, ut in rlitiones niagnorum dominorum SS. Cza rearum MM. , coranique roctropolim, urbcm neinpo Mosquam, iu et in regnum inagni domini S. K. M. , ejusque prveipuas urbes, Cracoviam, Varsoviaui cl Vilnam, j erga deposilionem, in destinato ad id loco, legalis iu ulraque ditionc persolvi consueti vectigalis, dcvehere; eodem quoque modo liceat mercatoribus urbis Smolcnsk cLaliis, benclicio fluvii Dwinae, r.igam, et indc rétro Smolensk, erga parcm usitati îectigalis depositionem, omnis generis merces dctchi curare. Ulvero ejusmodi commercium cundeni, in quem illud inslitulum sit, sorti ri posscl fincm, vel maxime invigilandum est ne plus quam lege eaulum est a mercatoribus sumatur vecligalis, neïc illis ullum inferalur damnum, mercesque eorum, prout huedumsaepissimeraelum fuisse cornperimus, delincanlur, etperid liber uni hocce commercium iuhibealur, quin poli us omnis in mercaodo liber La s iisdcm in ulraque concedenda est parte. Mobiles l'oloni huedum mercatoribus pro lubilu lelonia imponcre, hocce modo a comracrcio boni i lies delcrrcre assueti , inposleruin a cousuetudine bac abslincbuut, quod et ex parte SS. Qarcarum MM. eodem quoque observandum erit modo.

Arl. 10. Débita, si quas aille bcllum et tempore induciarum inter anliquos ulriusque ditionis subditos, neenon et illos, qui nunc utrique parti cessi iuot,cujuscunqucdemum il I & conditionis aul status «sent, contracta, eaque veris documentis, scriplis cl contractibus mercatoriis comprobata fuerinl, asolvenda sunt , lalique modo cuique justilia adtninistranda.

Art. 20. Quodsi in una vel altéra parle bomincs quidam inobedientes et dissolulos se manifeslavcrint, confestim praefeclis conliniariorum dislriclutun et urbium deferendi sunt, de quibus juxta (icliclum eorum promerilx sumenda3 crunt puma? ; quade causa ex ulraque parte in conCniitimis urbilws exislentcs praefccli cl judices omnibus negoliis, que iu ter viciuos inlerccdere possent, serio in\i- Kilcut, nec patiantur ut furcs et iatroues calorique jiaeem publicam lurbaulcs bomines augeantiir, quin imo eos , ubi demum illieuuque se pioderiut assequi conciitur et caplos alque iu deliclo convielos juxta wsitalas ulriusque duionis leges pu niant , ne per ejusmodi malelicos bomines mler magrios <iominos nostros odio et inimiciliis qmedam pra> l*atur ansa. Illala a maleticis hoinintbus damna resarcienda, occultorcs vero abalicnalarum rerum pari cum malciico aflicianlur pœna , ne inposleruin "mile quid commiltcre prasumant.

Art. 21,Tali vero in casu,ubi inter collimitaneos ulriusque ditionis subdilos quamdam ob ralionem ma» et discordiœ exorirenlur, pra?fccli et judices l*f* partis teuebuntur conliniliniarum urbium

praîfeclos et judices , ubi lasio ha»c illala est , bac derc certiores rcdderc,et convenientes in limilibus amice et juste controversiam hanc absque omui ulteriori dilatione componerc , nec admillere , ut | propter ejusmodi in collimitiis fleri solilas controversias bocce pcrpetuum rumpalur fœdus.

Arl. 22. Quodsi aulem controversia? majoris momenli occurrerent, quas limitanci prsefeeti dijudicarc et solverc non pussent, eo tum illai reservandaî sunt usquead conveulum Icyalorum, quos ex ulraque parle niagni domini carum causa ad limites cxmillent, ubi illi, secundum jus et justitiam deliberando, absque omni litc, jurgio et procraslinalione, casdem coni|ionent, nullaui occasionem dissolvcndi hujusce fœderis pnebendo.

Arl. 23. Vigore itaque hujus perpétua» pacis o m nés magnorum dominorum SS. Czarcarum M.M.,ul et inagni domini S. R. M., ditioncs, urbes ctsubdili in talcni liaiiquillilalisponcndi sunt slatum, ut nec a mauifcsiis, neque vero ah oeeullis inimiciliis suorum priucipum, qui nec per se, neque vero per alios ullum inlenluri sunt malum,quidquaiu limendum babeanl.

Arl. 21. Prsserlim vero magni domini SS.Czarea; MM., eorum succès )rcselfuturi magni domini Czari et magni duces i' ussix, ucc manifestas neque vero occuilos inagni domini S. R. M. coronseque l'olonis et magni ducalus Lithuania? inimicos iu consilium vocarc , pecuniis aul excreilu eos adjuvare, cl ideo aul per se ipsos , aut per alios simullalibus et bcllo occasionem prœberc uuquam présument; imo vero nec terras, dislriclus, urbes, ci vitales aul propuguacula , corumque incolas, ad S. R. M., rempublicam et coronam polonicam , neenon magnum bilhuania? ducalum pertinentes capesscre , aut eosdcm aggredi , ullo malo eos afficere, vel vero aflici curare, iuimicumque aliquein erga eos exeilare, aut per aiios excitari palienlur, mullo minus bomines ex diclis terris, urbibus et civitatibus in suas diliones evocarc altentabunt : eodem quoque modo mngnus doniinus S. R. M., ejusque successorcs, fuluri nimirum reges Poloniae magiiiquc duces l.ilhuatiia* , tolaquc respublica polona cum magno «lucatu Lilhuania? , neenon ulriusque pupuli ecclesiaslici et secularis slalus bomines, nec per se ipsos, neque vero per emissarios suos, maniicslos vel occuilos inimicos magnorum doiniiioruui SS. Czarcarum MM., totiusque dominii russici rccepluri , exercilu aul pecuniis iisdcm succursui i , mullo minus S>. Czarearum MM. Magna; et Pana; Russix diliones, ad easque pertinentes terras, dislriclus, urbes, propugnacula malo quodam afïecluri, eadem bcllo iuvasuri, inimicum quemdaiu in ca excilaluri , aut vero incolas eorum ad parles suas evocaturi sunt, quin potins per toluin bujusque perpétua? pacis leuipus una pars erga aliain fralerno lataamore,omuimodo