‹ Histoire comparée des systèmes de philosophie considérés relativement aux principes des connaissances humainesChapitre 12 sur 25 · DU DEUXIEME CHAPITRE · texte numérisé non relu

DU DEUXIEME CHAPITRE

(A) Il }>eut être curieux de voir dans quels termes Bacon fut, pour la première fois, annoncé en France, et peut-être placé au rang qui lui appartient dans les écoles philosophiques. Voici le commencement de l'extrait qu'en a donné Gassendi. Cet extrait résume en quelques lignes la substance da Nointm Organiwi, et , soiis ce rapport, il nous paraît aussi digne de curiosité.

« Prœtereundum porrô non est, obeam, quâ est, ce- » lebritatem, Organum, sive logica Francisci Baconis, » Verulamii magni apud Anglos cancellarii , cujus hoc )) nostro seculo generosuminstaurandarum scientiarum » institutum fuit. Is videlicet meditatus , attendensque » quàm sit exiguum, quod , ex quo terapore homines u philosophari cœperunt, circa veritalem intimaeque » rerum naturœ notitiam consecuti sunt ; ausu verè » Iieroico novam tentare viam est ausus , sperareque M fore ut, modo illi strenuè diligenterque insistatur, « nova tandem eaque perfecta condi baberique philo-

■i sopbia possit. Hinc rem agressiis destiiiavit opus , » çui titulus fac tus instaura tio magna, cujusque partes ') distinctae sex sint. Prima, partiliones scienliarum ; >i secunda , novum organum , sive indicia de iiiter- » pretatione naturaî, sive de regno hominis ; tertia , >' phaenomena universi , sive historia naturalis et ex- » periraentalis ad condendam philosophiam ; quarla , » scala intellectûs ; quinta , prodromi, sive anticipa- » tiones philcsophia; secundce ; sexta , philosopliia se— i> cunda , seu scientia activa. Quod ex istis autem » perfecit procsssialibusque subjiuixit, sola est pars » secunda ; nisi quôd priraam supplere potest quem " egregium de digiutate et augmente scientiarum îraci). tâlum conscripsit, et de tertiâ tum parascevem quam- .3), dam et simul catalogum historiarum naturaliuiu ;i experimentaliumque conficiendarum^ exhibuit ; tum » ipse confecit paucas aliquas , praecipuèque histo- !> riam ventoruui et historiam vita" et mortis. »

§. lï.

«( Secunda itaque seu Organum, novum ipsa, est ejus logica , quam à logicâ vulgari differre tribus maxime rébus voluit , videlicet fine , demonstrandi m.odo et inquirendi initiis. Et primo quidem fine , quonîam ipsius scopus est non invenire argumenta, sed arles ; uon conclusionei , non rationes probabilcs . quae disputando fidem faciant; sed indieationes operum natune qua? nientem coivineant. »

<< Deindè demonstrandi ordine ac modo , quouiaiii. »• vulgaris logfca sjllogisnio, haec inductione, et ipsâ » quidem castigatissimâ ulitur. Uiidè et rejicit syllo- » gismum , quia syllogismus constat ex propositioni- •» bus, propositio ex verbis ; verba sunt tesserae notio- » nura ; notiones auteni rerura malè teraerèque ab- » stracîaf; habenlur; ex eoque fit ut propositiones sint i> prava quaedam praejudicia , ex quibus nihil sani eli- X ceie liceat. »

Page 1