CHAPITRE VIHGT-CDHQIIÈ
Tels sont les premiers actes du royaume d'Aragon. Si, malgré ces do eu mens authentiques, quelqu'un croit pouvoir affirmer qu'il y en a d'autres antérieurs, que personne ne l'écoute.
Mais je reviens aux royaumes des régions centrales de la Péninsule, à Castille et à Léon.
Dans cette partie de l'Espague, Sancha, fille d'Alfonse Y,
et feci pro me a anima , et eommcndavl ad Deum et ad suos sanetoi 6ancthun filium meum , filium Ertnisendis, qu» tocata cal per Daplismum Gisberga ; cl mitto illum el omnem lerram, et mcam honorera et meos tlros, qu» Pcog mihi dédit, in baiulia de Deo , et de suis sanclis , ot teneat lllam terrain el honorcm ln Dei serviliura. Et ai Deua mihi dederit santlutem el ego vixero, quod teneara Hlam lerram cl honorera, quomodo usque hodiè, illum tenui in Dei servitîo : et poat meoe diea , habeai itlara Sanctiua flllus meus jam diclaa, in servitio Dei. Et dimitto Aybar, el Exavierre Latri , cura omnibus earura viltis , ques ad cas pertinent , ad alium (Illum meum Sanctiiim ul possideat illas, et ut teneat illaa suprascriptaa villas, per manum fratria sui Sanclii, quasi per me. El si destencrit de eot et laxaverit filium, teneat ipso cjus filius eas, per manum de Sanclio filio meo, in sua lîdelttate. El ai lalem iofuiniain feceril ad fralrcm auum Sonclium, ut, quod absit,ei mentirai aul do suo capale, se quœsicril facerc, aut se feceril contra Reges de Pampilona : in poletlate ail illa honore , de filio meo Sanclio filio meo filius Ermiaendis. De meas, autem armas, qui ad varones el catalleros pertinent , sellas de argenio et frenos el bruoias , et espatas, et adarcas , cl gelmos, el tesliniaa, et cinlorioa , et sporaa, et cavallos el mulas, et equas, et varcaa, et ores ; dimillo ad Sanclium filium meum, ad illum , ad quem Hlam me a m lerram desiioo, ut habeai el posaideal illud tolum : extra mcas vaccas ot oves, qu» faerint in sancta croce, el in sanclo Cypriano, quas laxo pro mea anima, ira quod raedieias illarnm vadat , ad sanclum Joannem et alia medietaa ad sa n clam c ruée m pro mea anima. De meo mobile, scilicel de auro et de argenio et de loto qui ad argentum perlinel, eltasaos de auro et de argento el do girca el cristalo, et macano el meos vestitos , et acl* .as et collectraa et almucellas , et seruitium de mea mensa , lotom vadat cum corpore meo ad sanclum Joannem , cl sedcal ibi, in ma ni bus lllorum senlorum de saneto Joanne : et illud quod Sanclius filius meus, quas fieril eomparare , el reddimire,de eato meo mobile, comparet et reddimat illud, el illud quod ille non quassierit eomparare sedeat ibi Tendilum in quantum magis polerunl illud vendere. Et illos vawos, quos Sanclius filius meus eomparare rit, et redemerit, peso per peso de plata, aut de cazenl. Illos prendat et reddimat , el ipsum pralium, quod filius mena dederit in isto mobile suprascriplo, et omne aiiud prastium, de illo quod fueril tendilum, medielas vadat, pro mea anima ad sanclum Joannem, ubi jacuerim , et illa alia medietas distribuai» ad landamenlum de meos magistros , ad arbilrium de abbate sancti Joannls , et illo Episcopo qui fuerit in illa terra cl de senioro Sanclio , Galindcz et senior Lopo Garcez el senior Fortunio San z, et de alios meos varoner, majores, sodeal lolum dalum partitum, pro mea anima , ad monasteria, el in laborcs do pontes facerc, cl pro redira 1 "dis captitis, cl in Castellcs do fronteras de Mauros,
étant morte (en 1067), deux ans après son mari, une rupture éclata entre deux des fils de Ferdinand et de Sancha. Suivant la chronique de Complutum,la bataille qui s'en suivit eut lieu le 19 du mois de juillet 1008 , un mercredi Mais il doit y avoir quelque erreur de chiffre dans cette indication; car le 19 juillet de cette année fut un samedi, et non un mercredi. Ce qu'il y a de certain , c'est que les armées de Sancho et d'Alfonse marchèrent l'une contre l'autre, et que, s' étant rencontrées dans un lieu appelé Plantada (aujourd'hui Llantada), près le rio Pisuerga, elles combattirent à outrance, avec une grande perte d'hommes de part et d'autre, jusqu'à ce que les Léonais ayant été repoussés et vaincus par les Cas-
qui stint pro facere , nnde prossit Cnristtanls ; totnm sic sedeat, datum et partltum, pro meo anima. Illud rero serultlnm de i lia mca Eecleaia sedeat ad praMiatum et pretium ait pro capliuii,et In qno polaerit dietnm scruitiurn, reddimal Sanrllos filins mens, et hnbeat cura ; quia ad lllnm potestas de illa terra mea, pcrltncl simili ter do pane et vino de meas laboranzas, et radizes, et totea meos pcentiares , sic de illo qaod est aplicatnm , qnarn de illo qnod est pro aplicare, medlclatem il! in s habeat Sanctlns filins mens, mm 111a terra : et de Mit alfa medictate , fini ad landamentnm de meos megfstros , qnoroodo de illo alfo meo mobile dirtum est, totnm variai pro anima mea ad monasteria et serre* Dei et in pontes faecre, et in redemptioncm captiuornm et in castcllos qni sunt In fronceras per facert. Et posnit pro mea anima, in sancto Joanne, raonaslerlnm 8. A ngell de Slos , cnm snis terris et rineis et illam tillam qu« rodlalur Sançorrin, qax sedeat in Dei scrritlo, et de 9. loanne. Comendo flaque filiam meam Urracam et ecteras sororcs. qnas «nnt in arcisterlo S. Marias, qu« est In sanefa f rurat, ut sint in Baiolam Dei cl de sancta Maria, et sub potestate de Abbatc S. ieannis semper, et ejas seniorum , secondom regulam S. Benedicll , et ipsi prorldeanl do ipMs, nt non habcant ollam fraetnram. Et qnfa ego mnpls nmavl ad lllos qunm alios do mea terra , comendo etiam ad fitlnm meora Sanctiom, cui illarn terram et bonorem destino, dietnm monnaie ri n m sancll Joannls, nt aient ego ama vi illud , et scnlores 8. Joannl* , ita 111e amet et ex ait et eum , in omnibus : et eomendo ad eum Garseam Aliom menm, nt faciat euro sedere In Del sert illo, et facial ad itium bene , et non laxcl iltum pati nllam fractoram î et mando prasdleto fllio meo Sanctio, quod si ego morluus faeroanlequam, totnm illud habere, habearn datnm , ad domnam Sanctiam fillam meam, qnas est ad Protençam , ut file det illi , pro amore Del, et pro sua anima.
1 Era mc vi die i v ferla xrv kal. Augusti misernnt bellnm dno fratres fillï Frcdenandi Régis : majoris nomen Rex Sancins, et minaris Rex Aldefonsus, adunalt saper ripara Plsoricse fiu vii secus rillam Plantada vocltalam , et fuit arrancatus Rex Aldefonsus cum sup cxerdtu (Annal. Complot., p. 515).