CHAPITRE OnZIEME
Ferrand Ximénès, à En Bocafort et à moi, de la part du seigneur roi de Sicile, pour que nous reçussions le seigneur
iHis, propODeret et in animo gereret conferre se ad partes Romanie ad gentem dictt domini nostri régis in ejusdem partibus eiistentem, et idem dominus noster rtx animadvertens sibi et dicto domino infanti ad honorem cedere, quod ipse domiaus infaos, ex quo profecturus erat ad predictas partes ad gentem predictam, gereret in eisdem partibus locum et vicem dicti domini nostri régis, et predicte genti, loco et vice regiâ^ presideret ; de gratâ et spontaneâ voiunlate eorum, nobis presentibus, dictus dominas noster rex et dictus dominus infans qui in nos predictos judices et Dotarium consensit cum sciret nos saos non esse, ob incrementum dignitatis eorum et convenienclorem utriusque statura, conventiones et pacta subscripla ad invicem solempniter inierunt, videlicet :
Predictus dominus infans Ferandus convenit et promlsit solempniter dicto domino nostro régi, se conferre in présent! viagio, quod facit de civitate Messane, de presenti mense mardi, eum duabus galeis ipsius domini infantis , recto tramite ad predictas partes Romanie, ad predictam gentem dicti domini nostri régis eiistentem in partibus Ipsis.
Item, promisit solempniter dictus dominus infans Ferandus dicto domino nostro régi, quod idem dominus Ferandus preerit et assidebit predicti genti quam dictus dominus noster rex tiabet in dictis partibus Romanie, tamquam locum tenens ejusdem domini régis, nomine et pro parte ejusdem.
Item, quod, quamdiu idem dominus infans preerit et dominabitur genti predicte, in omnibus et circa omnia qualiacumque sint disponet se Toluntati dicti domini nostri régis et semper faciet omnia que dicto domino régi placuerint et que eidem dofnino régi Tidebuntur expediencia, secundum suum consiiium.
Item, quod dictus dominus infans semper toto posse suo adjuyabit et erit in ad|utoriiim predicti domini nostri régis.
Item, quod ipse dominus infans Ferandus semper erit amicis «ûnsdem domini nostri régis amicus, et inimicis ipsius domini régis inimicus, cujuscumque condicdonis Tel status fuerint amici yel inimici dicti domini nostri régis, et sic tractabit et procurabit amicos et inimicos «ùusdem domini nostri regis^ut idem dominus noster rex tractabit et procurabit eosdem.
Item, quod dictus dominus infans Ferandus nuUam pacem seu fedus iniet cum ali^ quo vel aiiquibus, sine mandato et disposicione preambulis dicti domini nostri régis; sed si veltet aliquam pacem facere vel fedus inire, quod debeat eam facere de mandato, concilie et ordinacione ejusdem domini nostri régis.
Item, quod in ducendâ pro se uxore servabit voluntatem et disposicionem dicti domini nostri régis, et eam ducet in uxorem quam dictus dominus noster rex elegerit fore sibi uxorem congruam, dummodô predicta electa per predictum dominum nostnim regem placeat predicto domini infanti Ferando.
Et Tcrsft Yice predictus dominus noster rex solempniter promisit et convenit pre« dieto domino Ferando infanti :
Quod idem dominus noster rex, in quantum convenienter et bono modo poteri^
1 18 HJS'fOIRK D BSPAaiW.
infan* Ferrand pour chef et ^igneur, oomme ai oétatt loi* même. Un tel diplôme fut également transmis au corps entier
subrentet déem domtaio infanti Ferando, nec in hoc defidat justà posse» si iden dominus Ferandus predida omnia.ser?ayerit et fedet inviolabiliter obseryari.
Item, promisit dictus dominas noster rex ac consensit et voluit, quod dictas dontminns Ferandus recipiatur et habeatur à predidft gente dictt domini nostri régis que est in diclis partibus Romanie ut persona didi domini nostri régis et tanqoara vicem et locum lenens in dictis partibus ejusdem domini nostri régis, et quod predicta gens dicti domini nostri régis que est in dictis partibus eidem domino infanti Ferando, nomtnc et pro parte ^usdem domini régis, faciat fidem et homanagium.
Pro quibus omnibus et singulis otMenrandis predictus dominus infiins Ferandiu fecit fidem et manibus et ore homanagium in manibus dicti domini nostri régis.
Vnàh, ad futuram raemoriam et ut de premissis in perpetuum haberi valeat plena fldes, facta sunt exinde, per manus predidi md notarii, duo scripta pubUca consimilia per alfabdum bipartita, presens videlicet pênes predictum dominum infantem Perandum et alterum pênes predictum dommum nostrum regem remansura, nostro» rum predidorum judicum notarii et subscriptorum testium subscidptionibus, ac parvo sigillo secrelo didi domini nostri régis et sigilli dicti domini ialiuitis Fcrandi pendentibus communitura.
Actum Meiadi, anno, die, mense et indictione premissis.
Ego Petronus Guercius, judex Messane.
Ego Bartbolomeus de Magistro, judex dvitatis Messane.
Nos Araaldus, Dei gratiâ Montis-Regalis arehiepiseopuS) predictis intarftiiiwis d testamur.
Ego Sanchius de Aragoniâ, serenissimus domini régis Aragonie fittuf, tcslor.
Ego Conradus I^nça de Castro Maynardo, miles, testor.
Ego Petrus Aurie, filius magnifia domini Conradi Aune, regii amirati, testor.
Ego Guillermus de Rexacbo, testor.
Ego Jacobus de Palacio^ dvis Barchinonensis, testor.
Ego notarius, Berardus de Mlieto, qui supra, regius lodus insute Sidlie nolaiiitt puMlcttSy predictis interfui, et ea omnia rogatus scripsi, et testor.
Nos autem frater Gentillis, cardinalis et legatus predictus, ad oertitudinera inspidendnm et sdre volenciura, conlinendam instrumenti predicti, hiteroedente super hoc apud nos exceUenti et spedabili domino domino Roberto, illustris Jerusalenùd Sidlie régis, domini Caroli secundi primogenito ac cjns in regno Sidlie vicario generali, duce Calabrie, suprascriptum instrumentum de verbo ad verbum presentibus inserl-fecimus, easque in publicam formam redigi per magistrum Albertinum de Pamft, nostrum notarlum infrascriptum, et ad majoris eCficacie fidem eas fedmus dgilli nostri appensione munirî.
Datum Neapoli in Castro Capuane, die 2S aprilis, anno nativilatis Dowiiii 1908, taidlotlone sextà, pontillcatus domini domini démentis pape V, anno tefci«. »
Suit l'attestation du notaire, Albertus de Tribuscasafibus, origiaaire 4Mi natfft à«e 4«*fl « aate de MMq«r lui-mé»e, de la vîUe de Parme (de FuralO-
CmPITRB WŒSÈmE. 1 1 7
deln^Ompiipiie. Je reoonmis doncetfis reeonnallre, partoos cem q« étaient à Gallipoli, ledit seig»iiear infant o&mroe chef 8Q))ériei«r an&om dndit seigneur roi de Sicile, et je toi Hvrai 1B9Q hôtel en entier; et j'achetai pour lai cîaqnante cbevauK et des attelages autant qa'il en eut besoin, et des mules et mnlefls foor ohevaneher selon ses besoins; et ioot ce «qui était oéoessaîre ponr se mettre en route, je le lui donnai, ainsi que tous autres harnais indispensables en Toyage à un Ael seigneur. J'envoyai aussitôt deux hommes à cheval à En 6éra»ger <d'Entença,>qui faisait le siège de Mégarix, à treivte milles de Gallipoli, et deux autres à En Bocafort, à la cité d'Aine^ qu'il tenant aussi assiégée, et qui était située à soixante milles de Gallipoli ; et deux autres à En Ferrand Ximénès, qui était à son château de Maditos, à vingt-quatre miHes de Gallipoli. «Aussitôt En Béranger d'Entença arriva à Gallipoli avec sa 'Compagnie et laissa le siège ; et il reconnut, lui et tous ceux qui étaient avec lui, le seigneur infant pour chef et pour s^gnenr au nom dn seigneur roi de Sicile. Et de même vint à Gallipoli £n Ferrand Ximénès d'Arenos avec toute sa compagnie, et il reconnut le seigneur infant pour chef et seigneur au nom du seigneur roi de Sicile. Et ainsi, nous autres toua, nous obéîmes aux ordres du seigneur roi de Sicile, et reoon- •nàmes «ledit seigneur infant pour chef, commandant et 8eit> gneur. Et nous eûmes tous grande joie et grande sabisfaction de son arrivée, et regardâmes notre cause comme gagnée, puisque Dieu nous avait envoyé ledit seigneur infant, qui était de la droite lignée d'Aragon, étant fils du seigneur roi de Majorque, et desa penkmne l'un des quatre chevaliers du monde les meilleurs, les plus expérimentés et les plus disposés à<maintenir «droite justice. Et par maintes raisons un tel seigneur nous arrivait fort à propos. Et quand nous eûmes prêté tous serment audit seigneur infant, nous reçûmes un messaged'En Rocafort qui nous faiéait dire : qu'il ne pouvait abandonner le siège auquel il était occupé, mais qu'il suppliait ledit sei-
1 1 8 msToms d'Espagne.
gnear infant de vonloir bien se rendre en ce lieu, car tonte sa compagnie avait grande joie de son arrivée. Le seigneur infant prit conseil là-dessns, et tons nous lai conseiliâmes d y aller, et lui promîmes de Ty suivre, à l'exception d'EnBéranger d'Entença et d'En Ferrand Ximénès qui restèrent à Gailipoli, parce que l'un et Tautre étaient mal avec En Bocafort; mais en assurant qu'aussitôt que le seigneur infant aurait eu son entrevue avec En Bocafort et sa compagnie, ils iraient le joindre '. »
En 1314, Fernand épousa, du consentement de Frédéric III, Isabelle de Hatagrifon, de Messine, fiile de Marguerite,dame deMatagrifon, seconde fille elle-même de Guillaume ,de Yille-Hardoin, prince d' Achaïe et de Morée ; et c'est d'Isabelle de Matagrifon que Fernand avait eu ce Jacques, roi de Majorque au moment où nous en sommes. Il perdit Isabelle l'année suivante, et épousa peu après (sur la fin de la même année) , après la prise de Glarentza, Isabelle d'Ibelin , alors âgée de quinze ans , fille de Philippe d'Ibelin , sénéchal de Chypre, cousine de Henri, roi de Chypre. L'acte de mariage fut rédigé le 4 octobre 1315, à Nicosia en Sicile. De ce mariage naquit un fils nommé Fernand comme son père. L'infant mourut lui-même en 1 3 1 6. Jacques était né en avril 1315; il avait par conséquent neuf ans quand il fut appelé à la succession de son oncle Sancho dans les Baléares et sur le terriritoire actuel de la France. Au cas où Jacques mourrait sans laisser d'enfans mâles issus de légitime mariage, l'héritage de Sancho devait revenir à un autre fils de l'infant Fernand de Majorque, issu de sa seconde femme Isabelle de Chypre ^.
C'était avec ce Jacques , roi de Majorque , alors âgé de vmgt-quatre ans, que fut conclu le traité d'Aboul-Hassan Ali,
I Ram. Mant., c. 230. — Nous avons donné ci-devant une idée, d'après Paebymère, de cette singulière expédition, qui donna quelques années après le duché d'Atbénes et de Neopatras aux rois d'Aragon, et enfin aux rois d'Espagne.
* Voj. Ram. Munt., c. 232