‹ Histoire de Bertrand du Guesclin et son époqueChapitre 269 sur 291 · Saccy, .Manche, arr. Avranches, c. Pontorson · texte numérisé non relu

Saccy, .Manche, arr. Avranches, c. Pontorson

544 PIÈi'Ea JUSTIFICATIVES.

1357, M décembre j Metz. L'empereur Chcaie* IV y roi de Btyhêmr^ confirme le iraité dcdliance offenske et défensice qu'il avait conclu nnfjiuère * avec Jean , «dort duc de yormatuOe^ nunntenant roi de France, 9on beau-frère^ et les quatre fUs dudit Jean, êet neveux.

In Domine saDCte et indÎTidne Trinitatis, felkiter amen. Karolos qiiartus, dmna EaiTente eleinencia Romanonnn imperat>r semper angoâtus et Boemie rex, notum facimos teoore presencium aniTersis quod, aicut pridem anicoo delxberato, dum adhoc essemas in minoribus constiiiiti, cum serenissimo principe Johaone rege Francie il! us tri, fralre nostro precarissimo, sub anno Domini milles imo trecentesimo quadragesimo seplimo, dum ipse adhuc Normannie duz existeret et cum iliustribos filiis suis, videlicet Karolo primogenito ipsius duce Normannie et dalphino Vienqensi, Ludowico AndegaTensi, Jobanne PictaTensi comitibus, et F^hilippo ultimo genito ipsius, dilectis nepotibus nostris, tum racione genologie, tum racione sincerissime dileccionis qua personas ipsorum ex aflectu sincero prosequimur, fédéra certa, colligaciones, promissiones et uniones inifimus, proutlittereutrinque date deftuper clarius attestantur, sic et nunc eadem promissa et colligancias ad instar premissonim vetenim, in bei salratoris nostri nomine, pro consolacione regnonim et grata salute subjectorum nobis ex utraque parte fidelium, sicut ex precedentibus pactis rite quidem teneri dinoscimur, innoramus, firmamus et corroboramiis sub tenoribus infrascriptis, in primis siquidem promittenles bona nostrafide, sine omni dolo, et in rirtute jur»mf;n(i quod dcHuper ad ewangelia sancta juravimus, pro nobis heredihuH oX Hucc/^sf^oribus nostris Boemie regibus, prefato Johanni rngi Vrtkïw'ui rariHMÎtno nostro fratri nec non predictis filiis suis ar, f^onirii hf;redibii.s rcgibus Francie seu quonimcumque alîonim titulorurn f'xlitrrint, quod amniodo in antea ac eciam in perpe-

I A Trrffh*. le 7 tiini 1347. J 432, n* l.i.

tuum ipsorum et cujuslibet ex eis légales et boni atque perfecti amici crimus; et honorem uberem, statum commodum etprofectum eorum semper procurabimus omnibus modis adjutoriis et ingeniis, sicut unquam melius poterimus ; ac universum dampnum ipsorum quod eis in personis, honore vel rebus irrogari posset, dum ad nostri noticiam pervenerit, fideliter avertemus; ipsosque et eorum quemlibet, ad resistendum omnibus eorum adversariis et hostibus qui talia dampna contra eos seu eorum alterum aut in prejudicium honoris, status et conditionis eorum quomodolibet molirentur, ipsosque predictos regem fratrem nostrum et ejus filios nepotes nostros adjuvabimus et fortificabimus tota nostra potencia, consilio, auxilio et alio modo quo poterimus meliori. Et realiter et effective advcrsabimur et opponemus nos omnibus rcgibus, principibus et aliis, cujuscunque status, eminencie aut dignitatis existant, qui ipsorum dispendium, jacturam seu verecundiam procurarent, et honorem, profectum et statum eorum custodiemus legaliter juxta posse. Et ne, post aniicabilis hujusmodi unionis et amicicie gratam concordiam, alique dubietates in ter nos utrobique quacunque racione consurgant, et ut futuris scandalis via seu materia precludatur, supradicti carissimi fratris nostri régis Francie deliberacio infrascripta rite promisit videlicet quod ipse, filii et liberi sui i)rcdicti nostri nepotes, in quocunque statu fuerint constituti, sub fide et juramento quibiis supra, nos in possessione omnium et singularium civitatuni, terrarum, cas- Irorum, jurisilicionum, dominiorum, pertinenciarum et jurium ad prefatuni sacrum imperium quomodolibet spectancium, ubicunque talia fuerint constituta, non impedient aut invadent seu de talibus prediclis juribus et possessionibus, sicut exprimitur superius, se intromitlent vol invadi, molestari aut se de eis inlromitti constituent, pacientur seu alios quomodolibet sustinebunt verbo, fado vel suggeslu, ymo verius nos al manutencndum predicta et eorum quodlibet Iota sua potencia fideliter promovebunt. Ideoqqe nos predictus fîomanorum imperator et Boemie rex, pro itobis, horedibus et successoribus nostris regibus Boemie, viceversa proniiltimus fide et juramento quibus supra, predictos regem Francie, Karolum, Lodovicum, Johannem et Philippum natos ipsius, nepotes nostros, in omnibus civitalibus, caslris, terris, jurisdicionibus, dominiis, pcrlinenciis et quibuslibjt juribus ad regnum Francie seu quevis ipsorum dominia spectantibus, in eorum seu oîiruni possessio .e, non impedire aut molestare seu invadere vel

ipsos molestari aut invadi constituere. Ymo rerius promittimus fide et juramento quibus supra, ipsis et eorum cuilibet, ad maoutenendum, possidendum et observandum predicta, auxilio, favore et consilio, modis expressatis superius, fideliter subvenire et predictas uniones, confederaciooes et colligancias, sub omnibus conditionibus expressis superius, inviolabiliter observare. Signum serenissimi principis et doniini Karoli quarti, Romanoruni imperatoris invictissimi et gloriosissimi Boemie régis. Testes hujus rei sunt vcnerabiles Boemondus Treverensis, Gerlacus Moguntinensis et Wilhelmus Coloniensis arcbiepiscopi, illustres Rupertus senior cornes palatinus Reni et dux Bavarie, Rudolfus Saxonie dux et Lodowicus dictus Romanus, marcbio Brandemburgensis, principes electores, venerabiles Johannes Ârgentinensis, Âdemarius Metensis, Bertrandus TuUensis, Hugo Virdunensis episcopi, nec non illustres Wenczeslaus Lucemburgensis , Lothoringie, Brabancie et Lymburgie et Wilhelmus Juliacensis duces, presencium sub imperialis majestatis nostre sigillo testimonio litterarum. Datum Métis anno Domini millesimo trecentesimo quinquagesimo septimo, décima indiccione, quinto kalendas januarii, regnorum nostrorum anno undecimo, imperii vero secundo.

(Arch. Nat., sect. hist., J386, n« k.)

1358 (n. «^), ISjanvicTy Paris, Arrêt du Parlement condamnant Guillaume de Saint-IIUaire^ cfievalier^ sire de Afoniagii^ Olivier de Porcon, Jean Hogar et Etienne de Chatille^ écuyers^ à payer cinq cents livres tournois d'amende et à instituer à Jean de Chaponnois, écuyer^ sergent d'armes du roi^ Jean Berkeley^ chevalier anglais prisonnier dudit Jean de Chaponnois, lequel Jean Berkeley avait été arrêté par Guillaume de Saint-Hilaire et ses complices au moment où il se rendait c/cvant Bennes assiégé par le duc de Lancastre.

Charles, ainsné filz du roy de France et son lieutenant, à touz ceulz qui ces présentes lettres verront ou orront, salut. Savoir faisons que, de la partie du procureur de nostre dit seigneur et

du nostre et de nostre amé Jehan de Chaponnois, escuier, sergent d'armes de nostre dit seigneur et de nous, pour tant comme à chascun touche ou puet toùchier, contre messire Guillaume de Saint Hilayre, chevalier, sire de Montagu, Olivier de Porcon, Jehan Hogar, Estienne de Chatille et Guillaume de Corbigny, escuiers et complices en ceste partie, si comme Ten dit, a esté proposé et maintenu par devant nous que le dit Jehan de Chaponnois, durant ces présentes guerres et n'a gaires, avoit prins et par certain temps détenu et gardé comme son prisonnier Jehan Brequelé, chevalier englois et né du pays d'Engleterre. Et pour ce que le dit prisonnier par plusieurs fois li avoit requis et supplié qu'il le vousist eslargir de prison ou recroire sur sa foy, afin qu'il peust aler et savoir, si comme il disoit, par devers ses seigneurs et amis comment il porroit finer de sa raençon, afin que de sa dite prison il peust à plain estre délivré, le dit Chaponnois avoit à son dit prisonnier sur sa dite foy eslargi sa prison jusques à certain temps, parquoy il peust pourchacîer et plus tost finer de sa dite raençon, et du dit eslargissement li avoit baillié ses lettres de sauf conduit es quelles lettres estoient et sont encorporées noz lettres de povoir que nous aviens donné au dit Chaponnois de ce faire. Et avec avoit icelli Chaponnois fait donner lettres de sauf conduit à son dit prisonnier englois par le capitaine d^Alençon. Lesquels saufs conduis ainsi fais et bailliez, escrips et scellez au dit prisonnier englois, ycelli prisonnier avoit prias congié et s'estoit partis du dit Chaponnois. Et ainsinc comme il s^en aloit son droit chemin vers le siège du duc de Lenclastre qui lors seoit devant la ville de Rennes en Bretaigne auquel siège il cuidoit que une partie de ses parens et amis feussent par devers lesquels il cuidoit finer et chqvir de sa dite raençon, nientmains ainssinc comme il s'en aloit vers le dit siège portans ses diz saufs conduis par la terre de Fougières* près de Basoches' en Bretaigne, les dessus diz complices ou aucuns d'euls l'avoient prins et arresté. Et non contrestant ce que il leur deist qu'il estoit prisonnier du dessus dit Chaponnois et qu'il leur moustrast ses dites lettres de sauf conduit et celles du dit capitaine d'Alençon et qu'il les requeist par toutes les voies et manières qu'il pot et sçot qu'il le laissassent aler son chemin, euls n'en

Page 1