PIÈCES JUSTIFICATIVES

Charte de fondation de l'abbaye d' Igny. Charla lundalionis monasterii Igniacensis, aniio 1126 (,1127]

In nomine sanctœ et individuai Trinilatis. Ego Rainaldus ecclesiœ Remensis licet indignus niinister, omnibus qui se sanctœ ecclesiœ filios esse cognoscunt braviuni superniv hix*reditatis. Quum primum ad regimen eciTesijTî Henu»nsis disposilio divina nos evocaret, honestoruni viroruni cura nobis fuit consortium eligere et eorum fonlubernio dcli'ctnri. \'isum igitur l'uiL Sj)iritui Saiiclo et n<>l)is luoiKiclios (\v (llarisvallibus adscisci, et ut iu parocliia noslra illius ordinis ablialiam construeremus lotis nisibus clabci-.irc. Ad hoc siquidtMu facienduin libère contiiliuius cis Idlain Icri-am de Montanm cuui valle suîi, cl tntaiii cos'ani (|uà ascciulitur vrrsus Currani- Villani] et uscjuc ad silvain t|u;r est vcisus Longam-\'illam cuui ipsa silva, ciini a(]iia d pralis, Icrris cullis cl incullis. (^ontulimus cliani cis (piicipiid habcl)aiuus Igniaci cum <Mrcunijacenlibus silvis, vidclicot Forcsi et Bclei^'t ; quicquid

etiam juris nostri erat in communi silva, et quidquid a Pontio de Arceio emimus. Hœc supradicta ob nostrorum recordationem peccatorum signis et probabilium personarum testimoniis absque ulla retentione eis contulimus.

Signum totius capituli Remensis ecclesiœ, cujus sigillo hœc charta munita est.

Signum Odonis abbatis Sancti Remigii.

Signum Joiranni abbatis Sancti Nicasii.

Signum Guillelmi abbatis Sancti Theodorici.

Signum Ursionis abbatis Sancti Dionysii.

Signum etiam Sugerii abbatis Sancti Dionysii Parisiensis.

Signum Nicolai archidiaconi.

Signum Hugonis archidiaconi.

Signum Joffridi decani.

Signum Leoniscantoris.

Signum Adœ,

Signum Alberti,

Signum Odonis presbyterorum,

Signum Bosonis,

Signum Gervasii,

Signum Drogonis, diaconorum.

Actum Remis anno Incarnati VerbiM. C. XXVI, indictione V. régnante Ludovico Francorum rege anno XIX, Archiepiscopatus autem domni Rainaldi anno III.

Fulchradus cancellarius recognovit, scripsit et subscripsit (1).

(1) L'original en parchemin est à la Bibliothèque de Reims : abbaye d'Igny, liasse Montaon. Cette charte a déjà éfé publiée dans le Gallia Christiana, t. X, col. 37 ; et reproduite par Mercier, avec quelques légères variantes, p. 99 de son Précis d' Arcy-le-Ponsard,

Charte de Confivmaiion de la fondation d' Igny, donnée par le roi Louis VI.

Ad misericordiœet pietatis opéra spectare plané cognoscitur quod si de rébus ad regalia nostra pertinentibus aliquid a fidelibus nostris quandoque Dei Ecclesiœ conferatur, auctoritate nostra, ut dignum est, roboretur. Ego igitur Ludovicus rex Dei gratia rex Francorum notum fieri volo cunclis fidelibus tam futuris quam et instantibus, quod fîdelisnoster Rai naldus secundus venerabilis Remorum archiepiscopus monachis de Clarisvallibus abbatiam in parrochia sua construere et ibi ad servitium Dei retinere eos disposuit. Et ad hoc lotam terram suam de Montaon cum valle sua et totam costam qua ascenditur versus Curvanivillam, et usque ad silvam quœ est versus Longam Villam cum ipsa silva, cum aqua et pratis, terris cultis et incultis, prœdictis monachis libéré contulit et concessit. Contulit etiam eis quicquid habcbat Igniaci cum circumjecentibus silvis, videlicet Forest et Beley ; quicquid etiam juris sui erat in communi silva, et quicquid a Ponceio de Arceio emerat. Hœc supradictaa pra^dicto fidoli nostropredictis monachis collata et concessa nos eisdem monachis pro nostrorum remissione peccatorum jure perpetuo habenda et optinenda concedimus et confirmamus. Quod ne valeat oblivione deleri, scripto commcndavimus. Et ne possit a posleris infirmari, sigilli nostri aucloritale et nominis karactere subtus firmavimus. Actum Parisiis publicé, anno Verbi iiu'arn;ili M. G. XXVIir\ Rcgni nostri XX'\ astantibus in j^alalio nostro quorum nomina sublitulata sunt et signa. Signum Radulphi Gomitis Viromandensis. S. Ludovici l>uliruiarii. S. Hugonis, constabularii, S. Alberici, camerarii, Dapiforo nullo. Data per manum Symonis cancellarii.

Paris, nihliolhèiiue nationale, ".)',)01. Cartnl. d'ijurj. T" 13G.

Charte de Renauld II, archevêque de Reims, confirmant les' premières donations faites à Igny.

Rainaldus divina dispensatione Remensis ecclesiœ humilis minister, dilecLis in Ghristo filiis Roberto Igniacensis monasterii venerabili abbati, ejusque fra tribus in eodem monasterio beatœ Mariée monasticam vitam professis, eorumque successoribus in eadem observantia permansuris in perpetuum.

Quiaquœ ad religionis cullum pertinere dignoscuntur, œternam animabus salutem conferre credimus, quum primum ad regimen ecclesiœ Remensis dispositio divina nos evocaret, summa cura nobis fuit ac studium, honestorum ac religiosorum eligere consortium et eorum contubernio delectari. Dignum igitur visum fuit Spiritu Sancto et nobis, viros de monasterio Glarœ-Vallis adscisci, et ut in parochia nostra vestri ordinis abbatia construeretur, eniti : ob hoc siquidem beatae Mariée matri misericordiee quietum et ab omni exactione liberum quidquid Igniaci habebamus, contulimus cum circumjacentibus silvis, Forest videlicet et Beleis usque ad summitatem montium, ubi divisio facta est et métis et fossato et viis. Ultra metas autem concessimus vobis quidquid vestro vestrorumque successorum usibus necessarium erit. Donavimus etiam eidem beatee Mariée et vobis liberam totam terram de Monte-Taonis cum valle sua et aqua : in terra vero nostra ultra aquam concedimus vestris usibus necessaria, in silvis videlicet et pascuis ; decimam quam Dominus Henricus de Castillione apud Montem-Taonis tenebat, et quidquid ibidem habebat, guerpivit et reddidit. et uxor sua Ermengardis, et ipsorum fîlius Gualcherus ; et nos illud totum beatee Mariée vobisque tradidimus. Preesentis itaque privilegii auctoritate tam vobis quam et successoribus vestris, quee preedicta sunt

firmamus, et ea quœ ab aliis fidelibus vobis jam collata et in posterum conferenda sunt. Ponsardus siquidem de Arceio, et Albertus de Jarceio, annuento et plaudente filio suo, beatœ Mariœ et vobis donaverunt quidquid Igniaci proprium tenebant, in terris scilicet , pratjs et pasciiis ; de silvis vero circumjacentibus tantum vobis dederunt, quantum sac^itta ab arcu semel emitti potest; in reliquis autom silvarum suarum partibus, vobis et posteris vestris quidquid vestro et illorum usui necesse fuerit. Pro terris vero quas rustici ab ipsis tenebant, Ponzardo pecuniam dedimus, et ipse alias terras agricolis illis reddidil. Guarinus autem Malus privignus, de cujus feodo Ponzardus et Albertus terras illas tenebant, hoc lotum concessit atque laudavit. Porro domnus Andréas de Baldimento et uxor ipsius Agnes, eorumque fîlii Guillelmus et Guido, monasterio vestro in eleemosynam conlulerunt/?es,'îor2, quoddam mansionile de potestate Chehereii, et terram ei adjacentem a valle prati usque ad valliculas, euni fundo vallium, et latera usque ad summitatem montium, ex utraque parte, sicut limitatuni est. Hœc autem terra protenditur a via Chehereii et qua itur ad montem Sancti Martini, usque ad fînes Villoc-ASaDo/e, et usque ad fines Montis-Taonis, et usque ad fines Avelereii (Dravegny) : quidquid vero intra hos fines continetur, sive sit terra arabilis, sive prata, pascua vel aquee, vobis in perpetuuni collatuni essedignoscilur. Pra^terea omnia prata et alias terras quas idem Andréas ciroa Perreium (Parteium) habebat, quœ soient esse de poteslate Avelereii (Dravegny), assentiente uxoro sua et filiis, beatip Mari»^ et vobis libère donavit. Quamdani vero silvulam quiv erat de potestate Avelereii, ita vobis largitus est, quod neo ipse net* sua posteritas inde quiequam valeal dare, vendere vel quoquomodo commutare; in omnibus ctiam silvis suis vobis bénigne concessit, ul inde absque omni eontradii'tione habealis, et successores vestri (jui(l(|ui<l nécessitas vcstra et ipsorum usibus suis exposlulaverint. Donuuis autem miles de Arceio et uxor sua llildeburgis, et eorum filii Nicolaus, Ado et alii, beativ^ Maria^ et vobis dedrrunl de terra Avoloreii ara-

bili, quœ est affînisetcontigua terrœ de Monte-Taonis, quantum plene et abundanter sufficiat duabus carrucis omnibus anni partibus in quibus terrœ arantur et excoluntur. Porro Egidius et Helias fratres, filii Girardis prsepositi de Castellione, beatce Mariœ et vobis contulerunt terram illam quam apud Montem-Taonis habebant.

Has profecto donationes super altare beatee Mariée offerri vidimus in die dedicationis monasterii vestri, et approbavimus, easdemque hujus privilegii auctoritate corroboravimus, sub anathemate interdicentes, ne qua persona secularis val ecclesiastica, de prsedictis donationibus vos vel succesores vestros aliquando inquietare preesumat, etc.

Signum Josleni, suessionensis episcopi.

Signum Ursionis, virdunensis electi.

Signum Bernardi, venerabilis abbatis Glareevallis.

Signum Remensis ecclesiee cujus sigillo hœc scriptura si-

gillata est.

Signum Odonis abbatis Sancti Remigii.

Signum Ingelranni abbatis Altivillaris.

Signum Guillelmi abbatis Sancti Theodorici.

Signum Joranni abbatis Sancti Nicasii. •

Signum Gilberti, abbatis Sancti Dionysii.

Signum Fulconis Sparnacensis abbatis.

Signum Hugonis archidiaconi.

Signum Frederici prœpositi.

Signum Leonis decani.

Signum Gervasii cantoris.

Signum Hugonis thesaurarii, etc.

Actum Remis anno Incarnati Verbi M. G. XXX, indictione VIII, régnante Ludovico Francorum rege gloriosissimo anno XXIV, archiepiscopatus autem Rainaldi II anno V.

Drogo cancellarius scripsit et subscripsit (1).

(1) Gallia Chrit., t. X, coU 39-4 L

Bref du pape Innocent II confirmant toutes les propriétés de l' abbaye d' Igny.

Innocentius episcopus servus servorum Dei dilecto filio Uberto igniacensi abbati eiusque successoribu.s regulaiiter substituendis in perpetuum.

Quotiens illud a nobis petitur quod rationi noscitur convenire animo nos decet libenti concedere et petentiuni desideriis congruum impertiri suffragium. Proinde, dilecte in Domino fili liberté abbas, venerabilis fratris noslri Rainaldi remensis archiepiscopi sapienlis siquidem viri et religionis ac pauperum amatoris precibus incliuati, tuis rationabilibus postulationibus clementer annuimus, et igniacense monasterium cui Deo auctore présides apostolice sedis privilegio communimus. Statuentes ut quascunque possessiones quecunque bona in presontiarum juste et légitime idem monasterium possidet aut in futurum concessione pontificum liberalitate regum vel principum oblatione fidelium seu aliis juslis modis prestante Domino poterit adipisci firma vobis et illibata permaneant. In quibus hec propriis nominibus duximus annotanda :

Quicquid videlicetavenerabili fratrenostro prefalo Rainaido archiepis(!opoaputIgniacum et Monleiirriiaonis veslromonasterio collatuni esso cognoscitur. — Decimam tjUO(jue ab Henrico de Castilione aput Monloin Thaonis in nuuuis ejusdem fralrisnostri Kainaldi archiepiscopi refulalam clab ipso vobis concessam. — Et quecunque Ponzardusde Arceio et Alberlus de Sarceio in terris pratis pascuis et silvis apul Igniacuni

vestro cenobio dederunt. — Vicecomitalum de Igniaco ex dono pagani de Grusnlaco et quecunque alia aput eundem locum ïgniacum devotionis intuitu a bonis viris vobis collata sunt. — Ressim etiam quondam de potestate Chehereii cum terra eidem mansionili adiacente ex dono filii nostri nobilis viri Andrée de Baldimento — similiter et omnia prata et alias terras circa Perteium sitas cum quadam silvula, que omnia olim de potestate Avelerei fuerant et in omnibus silvis suis quicquid vestro vestrorumque successorum usui necessarium fuerit ex dono predicti Andrée de Baldimento. Terram arabilem de potestate Avelerei que sufficere possit auabuscarrucis omnibus anni partibus in quibus terre arantur et excoluntur ex dono Milonis de Asceio et uxoris sue. -- Decimam eiusdem terre quam per presbiterum de Chehereio et per canonicos de Ghartoura sub annuo censu quinque solidorum proviniensium tenetis. — Aput montem Thaonis terram ex dono duorum fratrum Egidii et Helie.

Decernimus ergo ut nulli omnino homini liceat prenominatum monasterium temere perturbare aut eius possessiones auferre vel ablatas retinere minuere aut aliquibus vexationibus fatigare sed omnia intégra conserventur eorum pro quorum sustentatione et gubernatione concessa sunt usibus omninodis profutura. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hanc nostre constitutionis paginam sciens contra eam temere venire temptaverit secundo tertiove commonita si non satisfactione congrua emendaverit potestatis honorisque sui dignitate careat reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliéna fiât atque in extremo examine districte ultioni subiaceat. Gonservantibus autem sit pax Domini nostri Jesu Ghristi quatinus hic fructum bone actionis percipiant et apud districtum judicem premia eterne pacis inveniant. Diocesano tamen episcopo débita justicia et reverentia non negetur. Amen.

Datum Altisiodori per manum Aimerici sancte Romane ecclesie diaconus cardinalis etcancellarius, IV*" idus decem-

bris, indictione décima, Incarnationisdominiceanno millesimo centesimo tricesimo secundo, pontificatus vero domni Innocentii pape II anno secundo.

{A côté de la rota) Ego Innocentius

catholice ecclesie episcopus.

Cartulaire d'Igmj. Paris, Bibliothè(|ue nationale.

Charte de Hugues de Roucy^ donnant à Igny tous ses biens au territoire de Sévigny, à condition que Guerric y établira une maison de son Ordre. {La Valroy.)

In nomine sancte et individue Trinitalis, Patris uL Filii et Spiritus Sancti, Ego lïugo cornes de Roceio, sciens quidem me in multis graviter offendisse, sed nichilominus sciens peccata eleemosinis redimj posse, pro redemptione anime mee sed et uxoris mee Richentie comitisse parentumque ac liberorum meorum, assensu ejusdem uxoris mee ac filii nostri Wischardi, sed et aliorum tam filioruin quam filiaruni, dedi Deo et Béate Marie Igniacensis ecclesie quidquid in lerritorio Silvinii habere videbanmr, id est medietatem lolius lerrilorii, tam in terra arabili quam in pralis et nomoribus stHi tVugum decimationibus, ad hoc si'ilicel ut a nionachis Igniaconsibus abbatia sui ordinis inibi construatur, in (jua pro salulo nostra temporali et octerna Deo perpétua religione serviatur. In alia quoqu(î mcdietate, quam Odo et Uanierus fralres in feodum de me tenere videbanlur, abbatio ipsius loci id juris concedimus ut, si (|uan(l() l'ooduni illud iii iiKiiium noslram vel successorum nostrorum redire conligeril, sin*^ ulla retractationo aut diminutione ecclesie que Deo coopérante a nobis ibi edi-

fîcabitur totum coadunetur. Quamdiu vero prenominati fratres vel eorum heredes légitime illud tenuerint feodum, nobis quidem debitum reddent servitium, sed nichil de feodo licebit illis vendere vel donare aiit commutare nisi eidem ecclesie. Sane quoniam tempore hujus donationis terra ipsa a nobis invadiata erat et ecclesia Igniacensis redemit eam centum viginti libras proveniensis monete, ne quid tamen déesse videretur ad plenitudinem eleemosyne nostre, ad hoc ipsum concessimus eidem Igniacensi ecclesie quidquid redituum aut commodorum in villa Sancti Quintini videbamur habere, donec videlicet valens centum vigenti libras inde cognoscatur récépissé. Ut igitur hec donatio nostra tam presentibus nota sit quam posteris, et tam apud nos quam successores nostros rata et inviolabilis jure et securitate vigeat perenni, volumus eam per presentem paginam memorie mandari et sigilli nostri impressione muniri, testium quoque subscriptione roborari. Signum Domini Bartholomei, Laudunensis episcopi. S. Roberti, capellani. S. Domini Pétri, abbatis. S. Nicolai de Gurlandon. S. Gervasii de Roceio. S. Gerardi. S. Ebali. Item S. Domini Samsonis, Remensis archiepiscopi. S. Bosonis, archidiaconi. S. Galcheri de Bazochia. S. Stephani de Novo Castello. S. Stephanide Echry. S. Radulphi de Turno.

Cartulaire de La Valroj/, fol. 1.

Charte de Samsotiy archevêque de Reims, confirmant la fondation de V abbaye de B onnef ont aine.

In nomine sanctae et individuse Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus Sancti, amen. Pias fidelium oblationes jugi firmaque memoria expedit retineri ; et ne quo calumniatorum labefac-

tentur incursu, pastoral! sollicitudine provider!. Proplerea, d!lecte mi fil! Bernarde, abbas monasteri! Signiacensis, quœ Nicolaus de Rumigniacoapprobanle filio suo Godefrido, quem de prima uxore suscepit, et uxore ejus Aelide, cum filiis suis Balduino archidiacono et Nicolao, villam quam Seri-fontes vocabant, cujus nomen in Bonum-fonLem mutatum est, tibi cœnobioque tuo ad abbatiam loco ejusdem villœ construendam libère, sicut eatenus ipse tenuerat, tradiderunt possidendam, approbamus atque sancimus ; et ne quilibet morlalium infîrmare hoc aut evertere conetur, auctoritate metropolilana interdicimus. Hanc autem possessionem ne insufficiens esset si prsedictœ villœ lerminis concluderetur, ampliaverunt eam qui prœnominati sunt usque ad hos terminos : sciiicet a campo Balduini secundum quod possessio ipsa conjungitur territorio mansionali, quod est Simonis de Tremuleto, usque ad Baii rivum, et ab ipso rivo usque ad territorium Ilanapiœ, et usque ad territorium Monaldi de Boleto ; et usque ad territorium altariorum, et usque ad territorium Baii. Sed et ipsam possessionem sicut eam liberam tenebant, ita in manus nostras reddiderunt cum omnibus aisantiis terrœ suœ hoc superaddito ut de venatione tantum capere possint vel retinere liceat fratribus quantum usus infîrmorum exegerit. Rainaldus tamen de Roseto intra prœdictos terminos vallem Adalelmi, et pratum quod eidem villœ contiguum est, aliaque quœdam ini'ra vallem et pratum, sua esse dicebat ; sed oadem ipsi monasterio construendo sponte concessit et cessit, etiam fratribus ibidem futuris omnes aisantias terrro suœ in omni territorio castri Roseti donavit. Prir^teroa cautum est ut si animalia fratrum aliquid damni in culturis vel in pratis probarentur fecisse, prcedicti fratres simplicilor damnum quod focissent, recompensarent, remola omni emendaliono. Concesseruntetiam prœdicti domini,utfratres monasloriicnnslrucndi habitatores in stagno suo, quod est anU^Rumigniacum, in«»ltMidinum îrdificaro possent, ila tanicn ne in eodem molendino alii prœter ipsos molerent, et ut in ipso slagno, si nécessitas infirmorum exigerel, piscari potuissenl. Simon quoquo de

Tremuleto omnes aisantias terrse de mansionibus eidem abbatiee contulit. Sciendum nihilominus quod ecclesia Signiacensis territorium quoddam quod voccini Cut/ir, cujus medietas ab Heberto de Janin, altéra a.... de Petriponte et fîliis suis ipsi collata fuerat, libère contradidit; similiter et Walapiam quam ab Odone de Harbeniis, et Merulee fontem quam a Godescaldo de Roseto sub trecensuaccepit; itatamen utaisantise silvarum ad utrumque locum pertinentium, sicut hactenus, ita et in reliquum ei firme et illibate permaneant. Ne quis ergo convellere et infirmare et super hiis fratres Deo militantes vexare prœsumat, preesentem paginam sigilli nostri impressione communimus, et testes idoneos adhiberi annuimus. Boso Catalaunensis ecclesice electus. Hugo abbas Sancti Remigii. Aldricus abbas S. Theoderici. Odo abbas Sancti Dionysii. Bartholomœus archidiaconus. Drogo prœpositus. Léo Decanus. Gregorius Cantor. Henricus et Rogerus presbyteri. Boso et Haidericus et Betoldus diaconi. Wido et Hilduinus subdiaconi. Prseterea Domini Nicolai de Rumigniaco. Rohardus decanus de Prea. Herbrandus presbyter. Rensoprœpositus. Robertus miles. Johannes Pincerna ; et Aszo de Estrebais. Item domini Simonis; Rohardus decanus. Herbrandus presbyter. Gossuinus de Petri-ponte. Guiardus et Theobaldus milites. Actum Remis anno incarnali Verbi MGLHI, indictione prima, régnante Ludovico rege Francorum anno XXHI, archiepiscopatus autem domni Sansonis anno XIV. Robertus cancel larius recognovit, scripsit et subscripsit.

Gall. Clirisl., t. X. Instrumenta, col. 46-47.

Bref du pape Adrien IV, confirmant les possessions de l'abbaye d^Igny.

1158 ou 1159 (1).

Adrianus episcopus servus servorum Dci, dileclis fîliis Gaufrido abbati monasterii Sanclœ Mariœ Igniacensis ejusquc fratribus, etc.

Après le préambule et la confirmation des biens, suivant les formes accoutumées, vient l'énumération des propriétés de l'abbaye, qu'il est intéressant de reproduire:... Inquibus hœc perpetuis duximus exprimenda vocabulis : Lnciiin ipsum de Igniaco, cum adjacenti territorio; grangiam de Montaon, et de Ressun, cum territoriis suis ; communitatem et pascua cum circumjacenlibus villis ; territorium de Raroy et de Morelies et de Morefonte, et de Roseto; Decimam etiam de Roseto sub annuo censu sextariorum sex annonœ ab Ecclesia S. Dionysii remensis; Grangiam de Monthasen et territorio suo et decimam omnem ad eamdem grangiam pertinentem; do agrissive acquisitis siveacquirendis sub annuo censu X et VII sextariorum annonce ab ecclesia S. ^Egidii de Aceio et ab ecclesia de Savigneio et aliis comparlicipibus ejus; grangeiam de Parteioet territorio suo etomnes décimas ad eam pertinentes; grangiam de Vilenceio cum terris et silvis ad oam porlinentibus, ex dono Adon de Basillo et Ahvidis uxoris sujv; partem nemoris do Curremont, a campo bolori usquo ad motam qure dividit nomus do Curremont ol nom us Jacobi do Domant; ex dono Odonis de Curremont et hominum suorum.

(1) Le brof est siiiis (liilc |>n'cisp ; iii;iis Atlrioii IV iiyanl siofjé H<» ll.'iià 1159, cl C'icoiïroy n'ayniU sié;;r> .|ir;ii>ivs 11)7. il no poul rlr'^ fin.' ilo \\^^ ou

VII, partem nemoris quod idem homines de feudo ejus tenebant. Item ex dono ejusdem et nepotum ejusdem nemus quod annuum censum 15 solidorum ejusdem nepotibus exsolvebat. Ex dono Lud. illustris régis Francorum et ex dono comitis Mellenti omnem immunitatem ab exactione theloneorum et ceeterarum ejusmodi consuetudinum in omnibus locis ad eos pertinentibus, sive per terras, sive per aquas res proprias transveatis. Ex dono Ivonis comitis suessionis per manum Josleni episcopi facto, immunitatem ab exactione theloneorum et omnium ejusmodi consuetudinum in urbe suessionis. Ex dono Samsonis remensis aûchiepiscopi eamdem immunitatem in urbe Remensi. Item ex dono ejusdem et Stephani thesaurarii Remensis, pratum super aquam vidulam et pasturas de Montigneo et immunitatem ab exactione decimarum de animalibus quse habuerit ecclesia Igniaci in territorio illo, sive de agris quos in alia parochia excoluerit. Ex dono Manasse de Romanis pasturas Dravigneii et totius terrœ suée et terram quam prope rarorium Manasses reclamabat; et potestatem aptandi transitum per aquam vidulam apud locum qui dicitur Vesins. Ex dono canonicorum de Brana nemus et terram adjacentem apud curtiaut. Ex dono canonicorum de Cartouva décimas laborum vestrorum in parochia de Ghaheri. Ex dono Guermundi de Castellionequicquid mater sua apud Monthasen clericis vivariensibus dederat et insuper XL jugera terrée, et pasturas omnes adsepertinentes. Ex dono Vacherii de Montmirail quod comes Theobaldus confirmavit, usuarium et Silvam de Gelescha ad omnia necessaria fratrum. Ex dono monachorum de Garitate et illorum qui apud Branam habitant quidquid Ecclesia de Brana possidebat in territorio de Anthenay, terrœ, nemoris, prati, ut decimœ seu census, quicquid eadem ecclesia habuerat in territorio de Savigniaco. Ex dono Ertaudi de Romanis et filiorum ejus nemus situm inter Partei et Muntaum, terram de Vesins cum pratis, et silvam de torfol, et prata de Wacel. Ex dono Balduini de Aceio quicquid in preedicto territorio de Vesin habuerat. Ex dono Nicolai de Gurlandon nemus quod dicitur Sagitta et pascu^a

totius terrœ suœ. Ex dono Josleni Suessionensis Episcopi et presbyteri de Monte S. Martini partem decimoc ad eumdem presbyterum pertinentem de terra quam excolunt fratres de Reisun. Ex dono Walcheri de Basochiis et Gervasii nepotis ejusin omnibus nemoribusde Bazochiis et omnibus terris ejus libéra pascua et omnes aisantiassuas, harundinetum quod de Broil et Bazochiis et riveriam quo3 Vidula dicitur a molendino Rolandi usque ad vêtus molendinum Juncherei et totum tenimentum Fulconis de Colungiis. Ex dono Josleni Suessionensis Episcopi décimas agriculturœ vestrœ in territorio de Draveinei. Ex dono Henrici comitis trecensis usuarium in silva de Wasiaco ad omnia quae necessaria fuerint Oratorio et primis domibus monachorum et hospitum. Ex dono Ecclesiee de Altovillari totam terram quœ illi ecclesiœ fuerat apud Longam Villam sub annuo censu XVIIl denariorum. Ex dono Odonis Abbatis et Gapituli Majoris Monasterii terram pertinentem ad Partei quœ fuerat cellœ eorum de S. Theobaldo, reservata eidem cellœ medietate nemoris. Ex dono Ecclesiœ S. Martini de Gampis et cellœ eorum de S'* Gemma totam decimam territorii de Rarorio sub annuo censu VI sextariorum tritici et tremissii. Ex dono Andreœ de Baldemont qui dominium Branœ tenebat, quicquid homines ad dominium ejusdem castri pertinentes de foedis suis Igniaciensi Ecclesiœ contulerunt, ut in posterum conferre voluerint, du m modo lamen retineant de foedis unam justiciam et servitium reddant domino ejusdem castri, et ut homines suos ad idem dominium pertinentes prœfata ecclesia libère suscipiat, similiter et terras censuales tum census solitos sine angariis aliis reddilura. Ex dono Walcherii de Gastell. quicquid de foedis suis Igniaconsi ecclesia*. datum fuerit, ea conditiono ut dator ipse lamen in manu propria retineat unum foedum suuni deserviat. Ex dono Sansonis rcmensis archiepiscopi in cujus manu ab his qui hactenus possederant nd lioi' ipsum resignalam, totam decimani ad parochiam de Baliolo [>ertinentom, prêter XII sextarios tritici et Iniuissii, de, jure prcsbyterii. Ex dono Radulphi Ronel et llugonis do Roina nemus et censum quod

habebant in territorio de Dravenei. — Decernimus ergo ut nulli bominum liceat prsefatum monasterium temere perturbare.... sub pœna excommunicationis, etc. Paris, Bibl. nat., 9904, Cartul. d'Igny, fol. 2 et 3.

Donation faite à l'église d'Igny, par Vermond de Châtillon, partant pour Jérusalem, de ses terres et prés à Savigny, de toutes ses terres à Monthazin^ etc.

Drogo prsepositus, Fulco decanus, Thomas cantor, ceterique Remensis Ecclesie Fratres : tam futuris quam presentibus in perpetuum. Ad posteritatis memoriam volumus pervenire, quod Wermundusde Gastellione, Jérusalem profecturus, dum rerum suarum faceret dispositionem, in ipso procinctu itineris sui, concessit Sanctee Mariœ Igniacensi culturas suas, et prata sua de Saveneio, et omnes terras quas habebat in monte hasain, et marescum quod est subtus vineam, pro remedio animée suse, statim post decessum suum perpetuo possidenda. Concessit etiam eidem ecclesie, ut de quartariis quos habebat in predicto monte, quantumcumque posset, quocumque modo, sive per emptionem, sive aliter, ad se traheret et haberet; itatamen quod de seminatione unius sextarii minam frumenti redderet ei a quo terram possideret. Hanc nostri testimonii paginam sigilli nostri impressione et subscriptorum virorum attestatione roboramus etcommunimus. Signum Fulconis decani. S. Gervasii. S. (omis dans le texte), prioris de Longua Aqua. S. Ingeranni militis de Saveneio. Actum anno Verbi incarnati, millesimô C° LXXIIP. Régnante piissimo rege Francorum Ludovico, anno XLIIP, Pontifîcante Remis domno Henrico anno XIII°.

Reims, Biblioth. publique, Archives, liasse Monthazin, original en parchemin.

Charte de Guillaume- aux-Rlanchea-MainSj archevêque de Reims, confirmant diverses transactions passées entre le couvent d'Igny et plusieurs propriétaires.

Willelmus Dei gratia Remorum Archiepiscopus Sancte Romane Ecclesie TT. Sancte Sabine Gardinalis, Omnibus tam fuluris quam presentibus ad quos littere iste pervenerint, In Domino Salutem. Noverit universitas vestra quod Enjorranus miles et Isabelis uxor ejus, et Radulfus et Willelmus frater ejus de Lagereio constituti in presentia nostra censum decem et septem librarum quos dilecti filii nostri fratres Igniacenses illis singulis annis solvere tenebantur pro villa de Baillios, ecclesie Igniacensi ipsam ecclesiam penitus absolventes quietam clamaverunt. Quapropter predicti milites coram nobis cognoverunt, quod fratres illi de predicto censu ita ipsis satisfecerant, quod a solutione ipsius census omnino expediti fuerant et absoluti. Unde jam dictum censum in manu nostra resignavcrunt, et promiserunt quod se defensores ubique exhibèrent paratos, et secundum consuetudinem aliorum venditorum in patria ipsa responderent; et nos eosdem fratres super hoc investivimus. Similiter Willelmus de Baillios sexdecim sextarios annone, octo scilicet frumenti et octo ordei, quos ecclesia Igniacensis ei annuatiui reddebat, abbati et fralribus ejusdem ecclesie vendidit per manum noslram, et exinde in manu nostra se devestivit^ et nos super hoc abbalem investivimus, concedentibus et laudantil)us MrnuMigardi* uxore ipsius Villelmi^ et filiis suis Poncardoet Gah'herio. Prêter ea leprosi de Bainsun quinqui^ sextarios lam ordei quam avone quos monachi Igniacenses ois annuatiin reddort* solebanl super décima de Saviniaco, eisdem mona<*his per manum noslram vendiderunt et perpétua pace possidendos concesserunt. Ne autem super his omnibus aliquîi sepodicle ecclesie moleslia

aut injuria possit inferri, eadem presenti pagine commendavimus, et sigilli nostri auctoritate confirmavimus. Actum anno ab Incarnatione domini Millésime Centesimo Octogesimo Secundo.

Datum per manum Lambini Cancellarii Nostri.

Reims. Archevêché. Original en parchemin.

Donation à Vabbaye d'Igny, par Manassès, comte de Rethel, de tout ce qu'il possédait aux territoires de Savigny et Faverolles.

Villelmus Dei gratia Remorum archiepiscopus Sancte Romane Ecclesie Tituli Sancte Sabine Cardinalis, Apostolice Sedis Legatus^ Universis sancte matris ecclesie filiis ad quos littere iste pervenerint, in Domino Salutem. Vestre notum facimus universitati quod dilectus filius noster nobilis vir Manasses Gomes Registestensis in presentia nostra tam libenter quam liberaliter concessit monasterio Igniacensi omnia que spectant ad Territorium de Faveroles et Saviniaco sicut hucusque libère et quiète tenuit, in perpetuum possidenda. Quod ut ratum et firmum permaneat, presentis scripti patrocinio, et sigilli nostri testimonio fecimus confîrmari. Statuentes et sub interminatione anathematis inhibentes, ne quishanc nostre confirmationis paginam audeat infringere vel ex ausu temerario contraire. Salva tamen in omnibus Apostolice Sedis auctoritate. Actum anno Dominice Incarnationis millesimo centesimo octogesimo sexto.

Datum per manum Lambini Cancellarii nostri.

Reims, Bibliothèque de la Ville. Archives, Fonds Igny, liasse Savigny. Original en parchemin.

Donation^ par Thibault de Cohan, aux religieux d'Ifjni/ d'une pièce de terre par lui acquise en la couture de DuUy , territoire de Courville.

Willelmus Dei Gratia Remorum Archiepiscopus Sancte Romane Ecclesie Tituli Sancte Sabine Cardinalis, Apostolice Sedis Legatus universis tam presentibus quam futuris in Domino Salutem. Noverit Universitas vestra quod Theobaldus de Gorhaun homo quondam de capite Nicholai de Basochiis quem idem Nicholaus fratribus Igniacensibus in Capitule eorumdem donavit ut ad Igniacensis Ecclesie proprietatem jure perpetuo pertineret terram quam adquisierat in cultura de BeuUy et quicquidterrarumdeinceps in circuituadquirere poterit concedente uxore sua in presenlia nostra et liberis suis in presentia Girardi decani de Gurvilla, igniacensi Ecclesie in Elemosynam dédit, tali conditione ut fratres igniacenses ipsam terram colant, et memoratus Theobaldus et uxor ejus quamdiu alter eorum vixerit dimidium fructuum percipiant, ita sane ut medietatem seminis et dimidiuin sumptuum tam in messe quam in emendatione terre persolvant et post obitum eorum predicta terra fratribus igniacensibus perpétua possessiono succedet. Preterea vineam unnam quondam presbyteri de Gurvilla et vineam Ebroini presbyteri de Lagereio quas igniacenses fratres possedorant, tradiderunt idem fratres G. decano de Gurvilla tali conditione ut quamdiu idem G. vixerit eas propriis excolet sumplibus fructumque percipiet ot post decessum ipsius sepedictis fratribus libère possidende remanobunt. Isenbardus etiam de Caméra dédit eisdem fratribus viginti libras Remensis monete post decessum suum et matris sue super domum que fuit Gauberici medici quam prefatus Isenbardus ab eisdem fratribus emerat, et hoc mater ejus in presencia nostra et heredes sui in preseucia fralris

Johannis procuratoris domus nostre laudaverunt. Quod ut ratum perseveret et firmum, litteris fecimus annotari et sigilli nostri testimonio confirmari. Actum annolncarnati Verbi M° G° Nonagesimo primo. Datum vacante cancellaria.

Reims. Archives, fonds Igni/, liasse Courville, original sur vélin. Le sceau a disparu.

Accord entre l'Abbaye d'Igny et le Chapitre de Reims, pour Montigny-sur-Vesle.

Julianus dictus abbas Igniaci et ceteri fratres ejusdem loci, Universis sancte matris ecclesie filiis in perpetuum. Notum fieri volumus tam futuris quam presentibus quod questio inter nos et haicium thesaurarium remensem habita amicabili compositione terminata est in hune modum. Thesaurarius assensu etvoluntate Gapituli Remensis concessit ecclesie nostre in pace possidendum et quiète quicquid habebamus antea in territorio ville sue de montiniaco in terris tam cultis quam incultis, vineis et pratis et usuarium in pascuis pro animalibus nostris et aisantias in marescis ; aqua vero nostra est, ita quod homines prefate ville usuarium habebunt pede aut navi ad herbagium et harundinetum citraripam ex parte ville. De cetero nichil poterimus emere vel aliquo modo acquirere in territorio ipsius ville. Quod si forte aliquid titulo elemosyne nobis fuerit coUatum, ultra spacium anni elemosynam non poterimus retinere, nisi de Remensis ecclesie et ejusdem thesaurarii conscientia et voluntate. Galciata autem cum muro talis permanebit, qualis erat antequam questio moveretur. Decem vero jornales terre quos habemus in eadem villa, licebit nobis infra quinquennium commutare, et nonnisi cum hominibus predicte ville. Peracto siquidem quinquennio, ni-

chil poterimus commutare. Sciendum aulem quod in omnibus his que concessit ecclesie npstre nichil sibi retinuit ethominibus suis prêter bannuin et jusliciani. Viginli vero et quinque solidos quos eidem thesaurario annuatim reddero solebamus, quitos ecclesie nostre in perpetuum clamavit. In hujus autem beneficii recompensationem dedimus prenominato thesaurario LX et X libras remensis monete. Hec autem omnia ab hominibus ipsius ville facta et approbata sunt, sicut in autentico scripto domini Remensis continetur, presenti pagina communimus. Actum anno verbi incarnati M'' C" LXXXX.

Reims. Cartulaire C du Chapitre, sur vélin, écrit vers 1240, fol. "29, pièce 62.

AccoT'd entre les Religieux de Braisne et ceux d^Igny au sujet de quelques propriétés.

Frater Villelmus dictus abbas de brana lotumque ejusdem loci capitulum universis sancte matris eccle^^ie filiis in perpetuum. Notum fieri volumus quod ad pacem reformandam super querelis quœ vertebantur inter nos et fratres igniacenses, pratum quod est intiT duas plateas sorus pralum quod nominatur parcus equaruin ullia rivum di' (^rillun et pratum Cholet quod et ipsum est ultra prefatum rivum, ot duos frunienti sextarios quos nobis annuatim dobebant predictis fratribus quittos clamamus ; })r(Hlicla omnia ab omni consuetudine libéra eis in i)erpetuum possidonda warandire debemus. Memorati autem fratres igniacenses in presoriplorum recompensationem X solidos quos eis debebamus de molendino uldredi annuatim, Xlllldenarios de duclu aque ei quicquid ad prefatum molendinum pertinol, et de prato cholet très denarios, et Ires (^bolos de tcna Fulconis in monte

horiout, et duos frumenti sextarios quos eis annuatim reddere tenebamur nobis quitos clamaverunt. Preterea terram novem quartariorum arabilem in cultura sua beltrefontis secus terram nostram nobis libère in perpetuum possidendam concesserunt et super his omnibus legitimam warandiam ferre promiserunl. Hec ut rata permaneant sigilli nostri impressionemunimus. Actumanno VerbiincarnatiM° G'' XG° IIP.

Reims, Bibl. de la Ville, Fonds Igny, liasse Braisne. Original en parchemin. B. II.

Accord entre Gérard, chevalier, seigneur d'Arcy-le- Ponsart, et lesReligieux d' Igny -pour les chemins et la vicomte que Gérard prétendait avoir sur tous les héritages d'Igny.

Ego Blancha Comitissa Trecensis palatina, Notum facio tam presentibus quam futuris quod querele que vertebantur inter Gerardum militem' dominum de Arceio et Abbatem et fratres Igniaci, super chiminis et vicecomitatu quem se habere dicebat dictus Gerardus in territorio de Igniaco et de Rarorio, de assensu partium in mea presentia in hune modum amicabiliter sunt sopite. Domus Igniaci nemus quod émit a dicto Gerardo in mala valle et totum territorium de igniaco et de Rarorio in bosco et piano quod hodie habet ex parte abbatie et Rarorii a chimino quod a Gastellione per malam vallem et per lumegni et per Romuntestable et per pierrefrite ducit ad fimias quittum et liberum a vicecomitatu et omni alia consuetudine et exactione pacifiée de cetero possidebit, dicto Gerardo sibi vel suis heredibus ibidem neque vicecomitatum neque aliud aliquid penitus retinente. Terras vero prata et nemora, que in presentiarum tenet domus igniaci ex parte

Arceii, a precliclo chimino sicut per predicla loca a Caslel-

lione ducit ad fimias, scilicet Icrra que fuit Gervasii militis,

terra que fuit Pefri stulti, terra que fuit Theobaldi clerici,

terra que fuit Godini de Gurvilla, cum terra elemosyne matris

Gerardi rufî, magnum campum super arceium Severini, Duo

prata, unum super Arceium Severini, aliud sub eadem villa,

quatuor partes magni virgulti quod situm est super chiminum

de vinecurt, ex parte arceii, et octavam partem in residuo,

Partem in duabus masuris ex alia parte ejusdem chimini,

Partem in duobus pratisque fueruntWiardi Moisnel, et in bis

omnibus habentur circa viginti quinquc arpenti terre, ad per-

ticam viginti duorum pedum ; Ex elemosyna vero Gunteri

quintam partem nemoris despinci, Tertiam partem de duabus

masuris in nemore quod dicitur nemus abbatie, Duodecimam

partem in nemore quod dicitur nemus les hachez, Terciam

partem medietatis et in octava parte alterius medietatis, ter- /

ciam partem in nemore quod dicitur nemus de aunecon,

Nemus quod fuit P».enaudi militis de perrain, Nemus ferrarie

excepta parte Gaulteri militis de Gurvilla, Nemus quod dicitur

jornal Segardi, excepta parte predicti Gaulteri et excepta

parte filiorum ipsius Segardi; et sunt circa viginti quinquc

arpenti nemoris ad perticam viginti duorum pedum ; ot duo-

decim denarios census super domum Roberli filii hergaut ;

apud Vinecurt domus igniaci quitte et libère tenebil, in pci'-

petuum, nec in his vel de his omnibus dictus Gerardus, vol

heredes sui occasione vicecomitatus, vel qualibel alia l'ausa

monachos seu conversos seu aliquem servientem dedomibus

igniaci, tani conductitium quam familiarem, qui scilicet fanii-

liaris commoretur in abbatia igniaci, vel grangiis abbalic, cui

fratres igniaci providoant in victum et voslilum, in aliqu"

de cetero poterunt disturbarc. In celoros vero homiucs qui ad

domum igniaci non pertinent justicia pro dicto Gorardo et

heredibus ipsius remanebit. Concesscrunt aulem fratres ignia-

censes quod a supradicto chimino sicut por prodiclos ternii-

nos a Castollione ducil ad limias, ex |)arl«' ville arcei, in juslicia

ejusdem ville sin'i assensu sepo dirli (ioianii, vol hereduni

suorum terras, prata vel nemora vel aliud aliquid in justicia de arceio emptione "vel commutatione ulterius non adqiiirent. Si vero eis ibidem aliquid datum fuerit in eleemosynam, dictus Gerardus vel heredes sui dabunt vel dare facient pro uno arpento terre seu prati seu nemoris viginti solidos pruvenienses; et si forte domus aliqua eis in eleemosynam data fuerit, dictus Gerardus vel heredes sui pro predicto pretio terram habebunt, superedificium vero igniacensibus remanebit, ita quod de ipso superedificio infra annum suam facient voluntatem. Sciendumque quod fratres igniaci elemosynas sibi ibidem factas pacifiée tenebunt, donec viginti solidos pruvenienses sicut dictum est pro singulis arpentis receperint. Omnes vero aisantias in viis, in chiminis, in pasturis communibus per totum territorium de arceio quitte et libère de cetero habebunt fratres igniaci. Dictus Gerardus et homines de arceio in viis, in chiminis et pasturis communibus igniaci et Rarorii aisantias habebunt pacifice, excepto quod in clauso quod est ante abbatia«m et in clauso anle Rarorium sicuti sunt modo, a secatione usque ad festum sancti andree dictus Gerardus et homines de arceio animalia sua mittere non poterunt ad pascendum. Similiter animalia fratrum igniaci in pratis hominum de arceio subter villam sicut sunt modo, a territorio de Gurvilla usque ad Traus de Ghisi a secatione usque ad festum sancti andree non mittentur. Hec omnia supradicta sepe dictus Gerardus miles et Johannes filius ejus in presentia mea constituti fide interposita firmiter observanda promiserunt. Hec etiam omnia margareta uxor predicti Gerardi fide interposita laudavit et concessit. Et ut ratum permaneat ad petitionem utriusque partis présentes litteras fîeri volui et sigilli mei munimine roborari. Apud castrum Theodorici. Actum anno gratie m° cc° xiii°, mense martio. Datum per manum Remigii Gancellarii mei.

Reims, Biblioth. de la Ville. Liasse Arcy-le-Ponsard. Original en parchemin. Le sceau pendant à un lacs de soie verte n'existe plus.

Confirmation par Guillaume de Champagne de l'aumône de trente livres faite aux Religieux d' Igny par Gaucher de Nanteuil et Alide, safemm^e, en faveur des Religieuses de Longueau et des Lépreux.

Villelmus Dei Gratia Remensis Archiepi.scopiis, Aposlolice Sedis Legatus, Universis présentes Lilteras inspecturis in Domino Salutem. Noverit universitas vestra quod vir nobilis Galcherus dominus de Nantholio et Aelidis uxor ejus pro remedio animarum suaruin et antecessorum suorum, contulerunt in elemosynam xxx libras pruvinienses in nemoribus de Nantholio singulis annis in Assuniptione béate Marie percipiendas et per nianiis Abbalisetprioris Igniacidistribuendas In hune moduni. De xx libris enientur pellitie ad opus nionia lium longe aqiie, de résidais x libris enientur panni pro tunicis ad usus leprosoruni. lia quod nec prime xx libre nec alie x ibre in usus alios expendentur, sed permanusdictorum abbatis et prioris fiet distributio tunicaruni ot pellitiaruui. Predicli autem Galcherus et Aelidis uxoi ejus se ipsos et sucoessores suos dominos Nantholii et dictorum nemorum ad lioo ubligaverunt, quod In dictis nemoribus non polerunt ])onere vonditorem nisi ipse venditor prias fidelitalem fecerit dictis abbali et priori et dictas xxx lil)ras Juramento prcsti'.o eisdom se p omiserit redditui-inn Inniino assignato. Si vt>r«) conligerit ut nemus ali([uando apud Nanthuliam non vrailalur tamen de ipsis nemoribus tantum singuhs annis vendi per dominum oporlebit, ul diclc l'iemosine ex integro })ersolvunlar lorniino pretaxato. Concesseruul insupcr et ad hoc se obiigaverunl, ut si doiuinus Xaiillidlii, vidtdicet predicli Galcherus et Aelidis uxor ejas in viki sua, vcl alias |)()st decessum eorumdein lias elemosynas in .iliiiuo V(>l)it'rit iin|i«'(liii>, nos (juamdiu vixeri-

mus et nostri d&inde successores Remenses archiepiscopi, ad primam conquestionem abbatis vel prioris Igniaci, absque omni dilatione, monitione tamen premissa, impeditorem excommunicabimus et terram ejus subjiciemus interdicto, donec dicta pecunia abbati vel priori sepedicto fuerit persoluta, et tune utraque sententia relaxabitur. Sepedicti vero Galcherus et Aelidis uxor ejus prefatam elemosinam prestito corporali juramento firmaverunt. Ut autem hec omnia firmiter in perpetuum teneantur, nos eamdem Elemosynam litterarum nostrarum subscriptione et Sigilli nostri appensione duximus confirmandam. Actum Anno Gratie, M° cc° xx° ii°.

Archevêché de Reims, Titres anciens. Original en parchemin. Plus dé sceau.

Confirmation par Haymard y évèque de Soissons, de V Accord général intervenu entre Nicolas^ seigneur de Basoches^ et l^ahbaye d* Igng, au sujet de leurs différentes propriétés.

Ego H. (Haimardus) dei gratia Suessionensis episcopus, universis sancte matris ecclesie filiis ad quod presens pagina pervenerit, imperpetuum. Universitati vestre notum facimus quod cum inter nobilem virum Nicholaum dominum de Bazochiis et Abbatem ac fratres Igniaci plures querele verterentur scilicet super Usuario quod idem abbas et fratres se habere dicebant in nemore mansi dominici de Golongiis, et in nemore sancli Yvodii de Brana quod dicitur Naucliment, super pascuis etiam que se habere dicebant per totam terram suam tam porcis quam ceteris animalibus, de vendilione quoque et liber ta te nemorum suorum, similiter de custodia et haiis quas dictus Nicholaus volebat habere in eisdem fratrum nemoribus, tandem bonorum virorum usi consilio memoratas querelas pacificaverunt in hune modum. Idem

Nicholaus concessit fratribus Igniacensibus plenarium usuarium in quercubus et omnibus aliis lignis tam ad comburendum quam ad edificanduni ad omnia necessaria grangie sue Morefontis, et ad clausuram tam pratorum quam agrorum ejusdem grangie in bosco mansi dominici qui est inter nauclement et nemus beatc marie compendii et nemus de cierges et nemus de Runcheriis. Similiter concessit plénum usuarium adomnes supradictos usus ejusdem grangie in illa parte nemoris mansi dominici quœ est inter plassetum de Gocencurt et nemus de Vezelli et nemus sancti Martini sicut via illa dividit que dicitur via arietum, et tendit ab Igniaco ad melam propter hoc ibi positam in capite culture morefontis in loco qui dicitur ortus Engerbaudi, ita tamen quod non facient carbonem in usuariis predictis. In omni vero nemore quod est ultra viam arietum versus Golongias et in plasseto de Gocencurt, concessit dictus Nicholaus supradictis fratribus solummodo clausuram camporum et pratorum predicte grangie de omni ligno prêter quercum. In plasseto vero desuper chamereium nuUum habebunt usuarium scindendi. Usuarium autem quod habent in naucliment, concessit eis quantum ad ipsum perlinet. Ita quod ncc per ipsum nec per aliquem de suis jus eorum impedietur. Sciendum vero quod cum fratres Igniacensesexelemosynis antecessorumprenominali Nicholai pasturas se habere dicerent et aisanlias per totam terram suam in bosco et piano omnibus animalibus suis tam abbatie quam omnium grangiarum suarum, remiseruntei et heredibus ejus pasturas quas se habere dicebant in terra ojus ultra Vidulam et in mareschis in Bazorhiis. Goncesserunt etiam ei quod do cetero non mitlorent in pasturas ejus nec in nemoribus gruarie sue bubalos nec equas silveslres noc capras. In suis tamen nemoribus potorunt mittcrt^ libère et licenler. Kquos tamen et equas cjuTUcaK's cum piillis suis in easdiMu pasturas et in omnia nemora gruarie supradicli Nicholai libère niillero licebit. Pro hiis ergo remissionilnis concessit idem Nicholaus fratribus supradictis pasturas medietiilis tcrritorii do vilesavojr exceptis mareschis ejusdom ville hoc ipsum donanlo ol lau-

dante Waltero milite fratre suo, ad quem spectat proprietas medietatis illius territorii, et etiam pasturas de chanweissin, quas non solebant habere, cum omnibus aliis pasturis terre predicti Nicholai, quam habet inter Vidulam fluvium et Matronam in bosco et piano. Goncessit eis preterea Idem Nicholaus centum porcos mittere ad pascendum per omnia nemora gruarie sue et per totam terram suam, tam ad glandes quam ad ceteras pasturas porcis convenientes. Et si forte questio fuerit de numéro, non ducentur nisi ad cortiaut, et infra curtem vel ante portam numerabuntur. Si forte quod absit plures quam centum inveniri contigerit qui super centum inventifuerint ducentur apud Golungias in parchiam pro forisfacto ceteris centum in pace remanentibus. A nemore vero domini Gerardi de arceio quod dicitur laweure, sicut mete dividunt propter hoc posite una super fossatum foreste versus abbatiam, altéra super fossatum de Ghalloe ex parte quidem de lagerio, de arceio et de curvilla, et ultra viam que tendit a roseto ad castellionem versus awoigneium in omnibus nemoribus que sunt in sua gruaria infra dictos terminos et etiam in propriis nemoribus domus igniaci illis scilicet que sunt circa abbatiam usque ad forestam archiepiscopi, et in nemore de Rosoy et de Raroy, et de moreilli et in trunceto ysuart, usque ad viam que ducit de cohan ad castellionem, concessit eis mittere porcos suos omni tempore quotquot poterunt et voluerint ad pascendum. Sciendum vero quod cum pater suus Nicholaus concesserit supradictis fratribus igniaci ut de nemoribus suis juxta voluntatem suam per omnia potestative agerent excepto quod sine assensu ipsius illa essartare non possent, memoratus nicholaus nichilominus concessit eis ut omnia nemora sua que hodie habent in sua gruaria, libère et quiète imperpetuum possideant, et ea sine omni occasione et contradictione dare, vendere et de eis quicquid placuerit per omnia agere valeant potestative excepto quod propter venationem que sua est et quam ibi retinet, illa sine suo assensu non poterunt essartare. Nullas autem omnino haias in eisdem igniacensibus memoribus deinceps habebit, nec

novas in eis lacère nec veteres poterit renovare. Et sciendum quod fralres I^niaci de omnibus forisfaclis, dampnis, et injuriis in eisdem vel [)ro eisdeni suis nemoribus sibi illotis juslicie ecclesiastice conqueri libère polerunt, et etiam si voluerinl, dominis illorum qui in suis vel pro suis nemoribus aliquid forisfecerunt polerunt monstrare. Si vero sic eis satisfactuin non fuerit et post modum seculari justicie conqueri voluerint, sepedicto Nicholao vel ballivo suo ad conservationem pacis antequam alii soculaii se clamabunt, et si illi de quibus predicti fratres conquesti fuerint simpliciter recognoverint forisfactum suum aut per sacramentum conversi sive servientis fuerint comprobati, infra très septimanas tenebitur supradictus Nicholaus sine dilatione aliqua eisdem fratribus dampnum restituere et emendnre. Quod si post sacramentum conversi vel servientis illi adhuc negaverint forisfactum, conversus vel serviens nichil amplius facient et idem Nicholaus dampnum restituet infra predictum termiiium fratribus igniaci sine emenda que sibi remanet. Quod si non faceret de illo qui forisfactum fecerit cuicumque vellent tam seculari quam ecclesiastice justicie possent deponere pro clamatione, eodem Nicholao super hoc in pace rémanente. Sed si idem Nicholaus per se vel per alium in eisdem vel pro eisdem nemoribus aliquod faceret forisfactum, de se similiter cuicumque vellent tam seculari quam ecclesiastice justicie possent clamare. Ipse namque de dampnis vel injuriis in nemoribus vel pro nemoribus suis sibi factis se inlromittere non habet in aliquo nisi sibi conqueri vokuMinl. Inspecto etiam autenlico domini Willelmi Rcmensis nrchiepiscopi facto temporepatris sui Nicholai, anno videlicel .m".c'\ iAx\vi'\c()n('t\ssitsepenominalus Nicholaus sepediclis fratribus iii pace perpetuo tenendum quicquid tenebanleotempore apud liosetum, apud Morefontem, jipud Balolium, apud niontem sancii Marlini, sil^i romanonlibus nioliMidino, domibus, prato et pjirl»' trrrr fulciMiis et carrala vini (|uc c\ doiiK^ aiilecessorum suorum cisdtMn fratribus debebatur. Inspi'clo similiter aulentico sigillo ejiisdcm Nicholai signalo, fado anni verbi incarnati M"c''xcvn'',querelas

de Roysa, de fonte de via, super quibus homines de monte sancti Martini calumpniam fecerant et in pace positi sunt, Querelam etiam apud Morefontem de chiminis, que posuerant Igniacenses extra nemus sagitte, et de marleria in nemore ipsius Nicholai ab eis facta, et de fossatis quibus tam agros quam nemora sua et prata clauserant, de terris etiam quas acquisierant in manso dominico montis sancti martini, et in manso dominico de Colungiis libéras remisit et quittas clamavit imperpetuum. Hec omnia sicut superius dicta sunt et conscripta domui Igniaci libère et pacifiée imperpetuum tenenda et quicquid hodie tenet domus igniaci quomodocumque ad dominium predicti Nicholai pertineat. Idem Nicholaus in presentia nostra tactis sacrosanctis reliquiis bona fide concessit et sigilli sui appensione confirmavit. Hec autem laudaverunt fide interposita agnes uxor ejusdem Nicholai, Johannes et Walterus milites fratres sui in nostra presentia similiter constituti, et se super hiis omnibus fidejussores et obsides constituerunt. Que ut rata et firma imperpetuum persévèrent, In testimonium predictorum ad peticionem utriusque partis presens scriptum scribi feci et sigilli nostri munimine roborari. Actum anno domini m°. cc°. decimo.

Reims. Archevêché. Original sur vélin. Le sceau d'Haimard a disparu.

Vente par Regnauld de Villesavoye aux Religieux d'Igny des pâtures et usages de moitié du terrain deVillesavoye.

II. (1) dei gratia Suessionensis Episcopus, omnibus adquos littere iste pervenerint in domino salutem. Noverint universi quod Renaldus de Villa-Savoir in presentia nostra constitutus

(1) Haimard.

recognovit se vendidisse fratribus de Igniaco pro duodecim libris pruveniensibus pasturas eleysentias medietatis territorii ejusdem ville; et fide interposita se warandire creentavit. Hanc venditionem in presentia nostra similiter constitutus fide interposita laudavit et concessit petrus frater Renaldi, hocque laudavit Villelmus miles de Joagne qui hoc de feodo suo esse dicebat. In cujus rei testimonium ad petitionem utriusque partis présentes litteras scribi fecimus, et sigillo nostro muniri . Actum anno Doniini m° ce" undecimo.

Reims. Bibliothèque de la Ville. Archives, fonds lony, liasse Villcsavoyc, original sur vélin.