Anlujiiedades de Espana, t. H, p
4. Date la plus probable de la mort du célèbre comte. (CI'. Annales Compostcllani, Chronicon de Cardena, Anales Toledanos, dans Florez, Esp. sagr., t. XXllI.) On trouvera dans les Memorias de la real academia de la Hisloria (t. III, p. 245- 316) une dissertation sur le commencement de l'indépendance de la Castille et la souveraineté de ses premiers comtes.
3. « La historia del conde Fernan Gonçalez que esta de mano en Arlanza, dize que sintiendose el conde malo y aviendole sido revelada la hora de su muerte, envio a Uamar el abad de Arlanza y al de Silos, llamado Gaudencio, para que juntos con el de Cardena les comunicase la disposicion de las cosas de su aima y estado. El CDude le hizo (al abad de Silos) muchos favores. Diole el brarn tic «an Sébastian que oy tiene la casa. " (Gert^nimo de Nebreda, Notice ma miser île). — L'histoire de Fernan Gonzalez, à laquelle l'abbé Géronimo de Nebreda emprunte ces renseignements est celle de Gonzalo de Arredondo, qui, nous l'avons dit déjà, abonde malheureusement en récits légendaires d'une très médiocre autorité.
monastère de Silos. Le diplôme de 919 indique que l'abbaye possédait déjà à cette date des reliques de ce martyr. Peu après la mort de Fernan Gonzalez, l'abbé Gaudentius confirmait un acte octroyé par son fils le comte Garci Fernandez et que le P. Argaiz a publié au xvii'' siècle d'après l'original alors aux archives de l'abbaye d'Arlanza '.
1. " Gaudentius abbas Sanrti Sébastian! confirmât ■> J'oblacion eclesidstiai de Espaîia y notifia de sus primeras /uniras en los escritos y chronicon de Hauberlo. Madrid, 1668, p. 497).
Qu'on nous permette, avant de nous séparer de Fernan Gonzalez, de publier ici un diplôme inédit, par lequel le célèbre comte dota en 929 labbaye de San Quirce. La situation de ce monastère à quelques lieues seulement de Silos, la qualité du donateur, la date et l'intérêt intrinsèque du document, sont des titres suffisants pour autoriser cette petite excursion sur un terrain qui n'est pas tout à fait le nôtre.
• In noniine sancte et individue Trinitatis, Patris scilicet ingenitj, Fiiii unigeniti, Spiritus sancti ab utroque procedeutis, qui cum sit uuus Deus in substancia,tamen trinus adoratur in persunis. Ego cornes Fcrdinandus Gundisalvi et uxor mea San- (ia. licet primordium bone cogitationis.
que inspirante Deo in mente genitur gignitur) iusticie muneribus deputetur.
tanien et aque ^ea que) maiori cumulo et potiori crescunt, maiori creddimus et ampliori remuneratione gloriticari. Quod mente sagalii (sagaci: tractantes uostrorumque facinorum memores et piacula flagitiorum nostrorum elemosinis expiare cupieiites, et i>rationilius servorum Dei a peccatorum ponderibus sublcvare desideranles, non quod sciamus aliquibus sanctos indigere ccnsibus. cum uoverimus propriis il los dictatos (dilatos^ operibus in elhereis cum Christo regnare sedibu*. sed pro lumiuaribus ecclesiis (ecclesie') eorun» et. stipendibus clericorum ibidem scrvientium atque elemosinis pnuperum locum ilium fre(|ucntautium, omuipotenti Den cl invictissimis ac triumphaloribus inartiribus uobis(]uc post Doum venerabilibus patronis" Quiriro videiicet et lulite et sancto loanni Baptiste, neauon et sancto -Michaeli arcangelo cunctisque sanrtis
quiiruni reliqnie ibidem nusountur reeondite, (pio lu honore illorum basilica est fundata iu suburbio civitatis que dicitur Agosin, otTerimus ad integrum, sicuti a nobis dignoscitur nunc usque hinc fuisse possessum, in primis ipsum in quo eadeni ecclesia sita est locum ; deinde cum omnibus adiaceutiis vel circumstipationibus, monasterium scilicet, cum domibus, atris atriis', terris, vineis, hortis, molendinis. fontibus, practis (pratis', paludibus. et cum silvis arborum, tali defeasione defensatis, ut ipiicumque homo ausus fuerit in silva illa ligna incidere. ijuinque solidos abbati prefati mouasterii exsonat exsolvat prn unaquaque arbore.
" Quod si quispiam ad scedenda ligua ouni carro et bobus ausus fuerit intrare, abbas predicti monasterii carrum et bobes non timeat auferre atque in monasterio propie (proprio) habere. Et si inscisor lignorum cum lignis usque in domum suam fugerit, et custos silve prosecutus eum fuerit. furtiva ligna monasterio reddere cogatur et, amissis spoliis, fur in carccre detrudatur. quodadusque quoadusquel de unaiiuaque arbore abbati monasterii quinque solidi ab illo reddantur. Si vero in predicta silva in pascendis gregibus ovium vel procorum (porcorum) aliquis inventus fuerit, de unoquoque grege duos arietcs vel duos porcos abbati redat. in insuper pascendi licentiam non habeat. Et si armenta boum vel grèges equarum in predicta silva inventa fuerit, de unoquoque quadrupède reddicto solido abbati monasterii, licenciam ulterius non abeat in ea demorandi. Si quis vero in illa, venandi causa, rectia vel laqueos tetenderit aut cum cauibus ad venandum intraverit, venatioueni admittat, rectia et laqueos perdat, propri usque [sic] exutus vestimentis nudus recédât.
" Hic est autem predicte terminus silve. quem nemo superbe audeat excedere : Ex urientali parte linitur terminus loco qui
DE FERNAN liONZALEZ A SAINT DOMIMOIF-
ri
Le souvenir de Belasius son successeur, que Florez, Yepes, Castro et d'autres historiens appellent à tort Gé/asius, nous a été conservé dans une charte de 979. par laquelle un certain abbé Sévérus et sa mère Paterna otTrent à l'abbé de Saint-Sébastien de Silos leur monas-
dicitur Vallis de Btica Muerla. Ex alia parte similiter finilur iii via que itur do (Uipillo in Agosin. De tertia vero parte transvertitur terminus de Fonte de Santio Nigro «d Baoaiu Mortuaiu. De quarta vero parte determiuatur terminus in via que vadit per Quintanas.
" Addimo ^addoi autem liuic douatioui nionasteriuui Sancti Juliaui, quod est situm iuxta lluvium Rivi/lus de Cabia ab inhabitantibus dictum, cum discurreutibus aquis et adiacentibus terminis, scilicet Ponte de Sanctio Albo usque in ipso eodeni monasterio. Et subtus monasterium usque ad ecclesiam Sancte Marie cunctaque pertinentia predicto monasterio, conccdimus Deo et prefactis sanotis iure perpetuo. In hiis ergo duobu? mouasteriis quiqumque pignus ccperit. dupliciter reddat abbati. (luingeutos solidos persolvat comiti .
'< Concedimus autem villam que vocatur Metua de Cafulanes cum monasterio Sancti André ibidem sito, cum omnibus que ibidem eidem^ pertinent. Damus eliam a'iam villam in oontiuio de Barbadillo, Pena nomine vocitatam. Super hoc et Deo et sanctis superscriptis donationem damus in villa que dicifur l'ineta. cellam Sancti Homani, cum suo molendino et suo agro Et damus in pascendis armentis grcgibusque vestris tria loca graniinalia, quorum unum Vacariza ab initio diitum.
alterum Fomellos ab incolis vocltatum, tertium vero Ovegarizas ab iuabitantibus est nominatum. Et in omnibus onino (onmino^ terminis predicte ville licentiam pascendis gregibus et peccoribus vestris concedimus, prêter defesam que est solius nostre venerationis.
" Hec omnia determinata concedimus ad honorem Dei huic ecclosie. qu-:» que) illi perpetualiter permaneant hereditario iure.
" Tibi autem .Asuri presbitero precipimus ut hune locum Dei ad honorem regas.
necnon omnibus in idem Chiisto famulantibus que sunt necessaria prebeas. Immo cunctarum que sunt ecclesie edificandi
atque distribuendi possibilitatem possessionem .'; habeas, ita ut quiète vivas nullamque ab nllo moiestiam substineas. Et nos a vobis predictis, Asure scilicet presbitero fratribusque ecclesie predicte, in confirmatione huius scripti accepimus rodane (rodanum) caballum trecenleis solidis apreciatum, quatenus hoc totum supra scriptura atque indiss(dubiliter omnibus ibidem famulantibus et Chriï^to vero régi servientibus est conlirmatum.
" Nos itaque, iu quantum valemus. ut carissimos obsecramus, quatenus vitaui vestram ita prudenter agere studeatis, quo animas vestras Deo utTerentes fructum bone spei orationibus vestris adipiscendi Dei misericordis nobis miuistretis. .Monemus autem nos secuturos nec [oe^ coacti pravo vitio abaricie nunc (non) exigant oblationem, quam Deo sanctisquc infra scriptis malum ;?) conferre quique audeant de monasterio auferre. Si quis tamen, quod absit, aliquis ex filiis vel neptis seu propinquis aut aliqua subrogata persoua diabolica titilatione inistigatus, temerario iussu ausus fuerit anc nostram confirmationem enervare coutraque hoc nosfrum privillegium ob^vjias Mianus teudere, vel aliquid huius nostre spontanei dapni (doni auferre, sit anatema marenata in conspectu Dei Patris omnipotentis et sancforuui angelorum, et in hoc seculo exorsus sit ab oni ceptu christianorum. Et descendat super eum ira et furor Doniini et sancti Quirici ef sancti Michaelis et sancti luliani omniumque sauctorum. et Giezi lepra percusus repentinuni ac daronavile iudicium incurrat et cetera. Corpus eius terra non recipiat, et excidium Datan et Abiron qucs terra aperto ore avido vivos absorbuit.
cxcipiat.et in die iudicii nichil cum dexlriis commune habeat. et in hoc seculo vivorum visu careat et in futuro cum luda traditorc inferno inferiori pcnas lugeaf. Insuper et (|uod iniuste auferre molitus fuerit. veridica convictus rafione, dupliciter abbati predicti monasterii restituât, atque tre.-
HISTOIRE Dh L ABBAVE DE SILOS
tère [aostnim monasterium) de Saiiit-Barthélemy de Carazo '. Les donateurs l'avaient reçu eux-mêmes peu auparavant du comte de Castille Garci Fernandez et de la comtesse Ava, avec complète exemption du droit de patronage et de toute redevance ou dépendance. Ce monastère n'avait pas sans doute une importance considérable. La qualité des deux donateurs nous porterait même à y reconnaître un de ces petits monastères domestiques parfois fort peu édifiants et dont on ne trouve que trop d'exemples en Espagne durant le coursdu moyen àgs". Quoi qu'il en soit, il dut disparaître de bonne lieure et nous n'en trouvons plus la moindre trace, à titre de monastère régulier, dans les documents postérieurs des archives de Silos.
Quelques mois avant cette curieuse donation, l'abbé Bélasius assistait comme témoin à l'acte solennel par lequel le comte de Castille Garci Fernandez offrait à Dieu sa fille Urraca dans l'abbaye de Covarrubias, qu'il comblait en cette circonstance de largesses vraiment royales (24 novembre 978j '. On nous saura gré de
centas auri libras coiniti exolvat, et hoc scriptuni eterualiter inconvussibille {sic) perraaneat.
« Factacarta feria quarta, pridie kalendas luaii, era D CCCC LXVII, régnante rege gloriosissimo Aldefonso in Legione, me vero comité Ferdinando Gundisalvez Castelle comitatuni miuisfrante.
" Ego auteni suprascriptu? Ferdiuandus (îundisaivi et uxor uiea Sancia, qui hanc cartam fieri iussinius et rerensitam audivimus, manibus propriis signes fecimus, et coram testibus roborantes, ceteris infrascriptis ad roborandum tradidinius ». {Archives paroissiales de Cuhillo delCampo, (•i>pie insérée dans une real ejeculoria originale de Philippe II datée de 1552). — l/aulheuticité de ce document ne nous semble pas douteuse et il est instructif de la comparer avec l'acte (|ui ouvre le Hecueil des chartes de Silos.
1. Uecueil, p. K. — Le nom de lielasiiis nest qu'une altération de Blasius. Nous le retrouvons fréquemment dans les documents du x" siècle el du \i<' sous les formes de Belasio, Belasco, Velasco, lilasco, (aujourd'hui Blas), d'où Belasquiz, Velasquez,
Vêlez, Vasquez, c.-à-d. fils de Biaise.
2. Dans sa Règle monasliquc, saint Fructueux, archevêque do' Braga ^inort
vers 670), s'élève avec beaucoup de force contre ces singuliers asiles, où l'absence de toute discipline entraînait parfois de graves désordres : » Soient nonnulli, dit-il, ob nietum gehenuce in suis sibi domibus uionasteria coniponere, et cum uxoribus, filiis et servis atque viciais, cum sacramenti condilione in unum se copulare, et in suis sibi, ut diximus, villis et nomine martyrum ecclesias consecrare, et eas falso nomine monasteria nuncupare. Nos tamen haic non dicinuis raonasteria, sed animarum perditionem et Ecclesife subversionem. . .
Suo arbitrio vivunt, nulli seniorura volant esse subjecti... » {Ref/ula niouastica communis, cap. I ; cf. cap. II. Migne, l'alrologie latine, t. LXXXVll, col. liH- 1112). Voyez aussi Y'epes, Coronica lad auD. 1043) et Bergauza, Antir/iiedades, t. I,p. 176- 177. — Le même abus s'était présenté chez les Aiiglo-Saxous, et le V. Bcde le signale en 734 dans sa lettre à l'évèque d'Yorck Egbert. {I>atr. lat., t. XCIV, col. 663-664.) 3. L'abbaye de Saint-Côme et Saiut- Damien de Covarrubias était auparavant habitée par des moines, qui en 972 la cédèrent au comte Garci Fernandez, à lu demande de ce dernier. On trouvera un peu plus loin le texte de cet acte