DE FERNAN GONZALEZ A SAINT DOMINIQUE
donner en note, d'après l'original des archives de la cathédrale de liiirgos, ce document historique, qui mériterait en raison de son importance une étude spéciale. L'abbaye de Govarrubias se trouvant dans le voisinage de Silos, cette charte est tout particulièrement intéressante pour notre monastère, tant au point de vue géographique qu'en raison des nombreuses signatures, parmi lesquelles on lit celles de onze abbés et de plusieurs ermites *.
1. Voici ce texte, avec son rude latin populairej à travers lequel on voit percer déjà les premiers rudiments de la langue castillane :
« In nomine Ingeniti Prolisque ae Procedentis, unius semper natura Deitatis, videlicet Patris et Filii, adnecteus Spiritus sanctns, siuiulque conexa Trinitas in uiiitate. Hoc est séries testamenli, que patrari volumus ego Garsea Frcnandez cura coniuge propria Ava comitissa. Extremitate ultimi iudicii diem enixius decernentes, expedit ducatum nientibus nostris aliquid preponere, quatenus cum tuba terribilis mundum concusserit, omne iubamine a culpe in Christo mereauiur accipere. Amen.
« Decrebimus munus offere Domino Ihesu Christo et sanctis eius, id est prolem filiamque nostram nomine Urraca, et eleginms ipsius loci Quodbasrubias situm, qui extat in ripa fluminis Aslanza ; reliquie namque residentis loci illius sanctorum Cosme et Damiani. et sancti Cipriani episcopi, et sancte Eugénie, et sancti Tome apostoli, et sanctorum lusti et Pastoris testium Christi.
■ Qua quidem ego Garsea Frenandez comité et Ava comitissa donamus tibi filia nostra Urraca, in donis Govasrubias, cum suis terminis, videlicet : De semitario antiquo de Mamblas usque in valle de Sancto Petro, qui descendet de serra, scilicet aqua discurrit usque in Aslanza. Et de alla pars, ad Fonte Tablata usque ad illa Cruce ; et de ista Cruce ad valle de Torquella ; et de la Torquela a Mata Dalares ; et de Mata Dalares a karrera an tiqua ubique descendet ad Sancta Eugenia antiqua, usque descendet in Aslanza. Et de alla pars valle de Virielle, usque venit al Seruo ; et del Seruo usque discurret ad Mercatello de Mamblas, quantum infra concludet.
i< Villas que videlicet donamus tibi filia :
— De Ura : Retorta, Retonda et Ceresolos, et Quiutaniella de Fiamio (?). — De Tablatielio : Talamanquiella. — De Clunia :
Baniolos. — De Gomiz : Gutierre et Celleruelo de Calbos. — De Barbatello : Barbatello de Penia Forella. — De Lara : Mambulas, Latruquiella... — In Matrigale : villa de Tosendo. — De Lerma : villa de Maza... fos, Kapriata et Val de Rave. — De Muonio : Cibtatonia. — De Benbibes : Villa de Quirani. — In Burgos : Sancti Micahelis et Cardennuela, in Almelas..., et suo monasterio. — In Quotar : Sancta Maria. — In Lenzes : Fonte Omne. — In rio de Lazeto : XX kasatos et IIII moliuos. — In Auka : Sancti Emiliani. — In rio de Vesga : Sancta Maria. — De Cerasio : Sancta Maria de Tirgo et Ilaarto. — De Pontecurbo : Amiugo. — In Annana : Sancti lacobi et XX eras de sal. — In Kastella Vetra : Petieilas. — In rio Deserti : Sancti Tirsi.
— De Castro : villa de Veta et Sancti lurde. — De villa de Didago : ville lusto et Tablata, et Sancti Michaeli, et Sancta Columba, et Colmenares. — In Formizeto : Sancti Vincenti. — De Orzellione : Sanctorum Cosme et Damiani, et Corbiellos, et Sancti Quirici, et Sancti Andrée, et illo Bustiello cum suas defesas de Ibia, Porkera et Subterranea. — In Caornega : illa Mimia cum suos monasterios. — In Eguna : Ciessa, et Santi Iuliani de Collato, et Sancti lohannis, et Sancti Martini, Val de Olna cum suos monasterios Sancti Andres et Sancti Pétri, Sancta Maria de Valle, Sancti Felicis, Sancti Martini, Sancta Eulalia, Sancti lohannis, Sancti Iuliani de Varros, Sancti Romani, Sancta Maria, Sancti Michaeli, Sancti Vincenti, ...mierigo et Caii (?), et Sancti Cipriani.
« Istas villas, qui sunt iam supra scriptas cum suos monasterios et suas adiacencias ab omni integritate, cum ingressus et
III. — Avec le septième abbé D. Muno, nous sortons du x" siècle qui a laissé si peu de traces dans l'histoire de Silos, pour arriver au xi" siècle, un dos plus glorieux pour Tordre monastique en général, et qui fut le siècle d'or de notre abbaye. — Avant d'entreprendre
regressus, fonte?, montes, pratis, pascuis, ribulos, cum suis stagnis. Et abeant illas villas et histos monasterios taie foro, que non pcctent auubda, neque faciant fossalera, neque intret in illas saion de regc. — Et si aliquis petierit iudicium ad istos [hoimines de histas villas pro aliqua culpa, que de CCC'o^ solidos sedeat, quo modo dent XII bomincs pcr delinidare {sic). Et si ad bellum exieriut contra alios omines de alla parte, et ibi occiderint homines quo modo, non pectent houiicidium. Et elegimus tibi XX Icctos, et XXX pannos obtinos, et raille stdidos por vasos et cervitio de mesa, XV almuzallas et XX alliffarcs, XV fateles, et XX plnmazos palleos, et ducentas baccas, et centum equas, XXX Maures et XX .Mauras. — Hec omnia, que supra anumcrabimus, Dco, filia nostra Urraka, et loci ipsius donamus atque concedinms, ut de hodie vcl tenq)ore in tuo iure sit confirmatum, ut babeas, tcneas, viudices atque dcfcndas iurc perenni.
« Porro, si quis aliquis ex nobis, aut fiiiis nf>stris, aut germanis, seu aliqua per subrogata persona, liuuc noslrum fidelem lestum donationis pro quolibet argumentum in([uictare voluerit, in primis ira Dei omnipotentis super eum dcscendat et repentions iudicius incurrat damnabilis ; ab utrisque pribetur luminibus, onuiibus bonis arceat, cunctis malis incurrat, et corpus eius non recipiat terra, nec babeat parte cum Cliristn redompforc, scd cum luda proditorc baralriquc inferni infcriori, et insnpcr seciilaria damna centum auri libras a parle rcgalc. Et bec acri|)turc tenore picnam in omnibus obtincat lirmitaltMn nibnrc
« Kacla apice exaratione, nuluiu prtiiNionis dicm, VUl" kalondas decembris, cra Ta Via Xîi, régnante screnissimn régi Itauimiro in Legi<un' cl cumili' (iarsea, Krenandez lilium, in Kaslella.
•' Ego (j^rsca Frenand(;z comité et Ava comitissa, «jui hune testamcntum fieri
voluimus et relegcndo audivimus, propres manibus sigillis inpressimus et aliis roborare premisimus -]'. Garsea Frenandic coufirmans -;-. Ava comitissa, coniux eius, ->. — Sancio Garsea confirmans -;-. Gundesalvo Garsea confirmans -]-.
Première colonne : Lucidius episcopus confirmans. — Sancio rex confirmans. — Urraka regina coufirmans. — Rege Scemeno confirmans.
Deuxième colonne : Fortuui Garsea confirmans. — Didago Açnuriz confirmans. — Tellu Gundisalviz coufirmans. — Sancio Enegoniz confirmans.
Troisième colonne : Tota..., comitissa, coufirmans. — Fronilda comitissa confirmans. — Munionis episcopus confirmaus.
— Auriolo Aurioliz coufirmans. — Mancio Aznuriz confirmans. — Nuui Ùbecoz coufirmans. — Xunno Obecoz confirmans.
— Assur Ferandez confirmans.
Quatrième colonne : Albaro Obecoz confirmans. — Lopc Garsea confirmans
Nuùo Muûioz confirmans. — Frenando Armeri Cadiz coufirmans. — Munnio Mufallis [sic) coufirmans. — .Munnio Roveriz confirmans. — Munnio Didaz confirmans.
— Scemeno Sancio confirmans. — Garsea Santio confirmans.
Cinquième colonne : Fanni Faiiniz confirmans. — Alvaro Lopiz coufirmans. — Lupe Sarracinez confirmans. — Gundisalvo Muunioz confirmans. — Didago Scemenez confirmans. — Garsea Lopiz coufirmans. — Fortuni Sancio confirmans.
— Gutier lloderiz confirmans.
Sixième colonne : Nuuno Nunniz confirmans. — Garseza [sic) Tclliz confirmans.
— Guudisalvo Didaz confirmans. — Lope Sanctio coiiCuiiians. — Garsea Munnioz confirmans.
Si'f)lième colonne : ïransniirus abba confirmans. — Garsea abba confirmans.
— Mencndus abl)a confirmans — Johauncs abba coufirmans. — Sabastiauus abba coufirmans. — tuiiauus abba confirmans.
Huilième colonne: Maurellus abba, f. —