L'abbesse Marguerite
Dicunt in jure coram nobis religiose mulieres, abbatissa et conventus de Blicolio contra dominum Odonem, curatuni de Castellione super Morain, quod reverendus pater Garnerus, quondam Dei gratia trecensis episcopus, pensata devotione quam erga ipsum habebant karissime in Christo filie Ida, abbatissa, et sanctimoniales que sub ipsius regimine in novella ecclesia béate Marie de Bosco se Dei sacrificio obtulerunt, ipsis religiosis ecclesiam de Castellione predicto cum omnibus pertinentiis suis, sue donationi pertinentem, vaccantem, volente et consentiente dilecto consanguineo suo G., ejusdem loci archidiacono, dévote contulit et concessit, salvo jure episcopali, libère et quiète ab eisdem in perpetuum possidendam ', hoc videlicet modo, quod licebit dictis religiosis unum de suis fratribus presbyterum ad curam dicte ecclesie de Castellione suscipiendam reverendo patri domino trecensi episcopo presentare. Cum igiturdictus dominus Oddo, presbyter, ad dictam ecclesiam de Castellione per dictas religiosas, ad quas tune dicte parrochialis ecclesie per donationem predictam spectabat presentatio, fuerit presentatus et in presentatione hujusmodi obedienciam voverit et promiserit dictis religiosis quod habitum fratrum et religiosorum in cenobio de Blicolio existencium reciperet et deferret, dictusque Oddo, minus juste et sine causa rationahili et [in] eorum prejudiciumet gravamen
I. On a vu plus haut [pièces justificatives, n" IV, p. 270) la charte, datée de 1 196, qui consacre cette cession de l'église de Châtillon-sur-Morin à l'abbaye du Bricot par l'évêque de Troyes Garnier de Traînel. Les termes en sont presque littéralement reproduits ici, jusqu'à l'expression de novella ecclesia qui, appliquée à l'abbaye du Bricot en 1276, près d'un siècle après sa Iondation, cessait à coup sûr d'être exacte.
2()8 HISTOIRl': I)l'. l.'.MUiAYl': DU HRICOT
ncc non scanLlaliiiii plurimuiLiiTi, lamqLuim tVairum diciarum rcligiosarum, obcdire recuseï et tanquam filius inobedicncie habituni fratruni et religiosarum dicticenobii, contra earum voluntatemveniens, recipere contradicat et déferre, id circo petunt dicte religiose dictum Oddonem per nos sententialiter diffiniendo condempnari et condempnatum compelli ad hoc, quod ipsis religiosis obediat, ut tenetur, et quod habitum tVatruni et religiosarum dicii cenobii recipiat et déférât ut promisit. Et hec dicunt et petunt, salvo sibi multipliciter bencticio in omnibus, etc.
Item, dictus dominus Oddo, per modum reconventionis, contra dictas moniales iibellum suum edidit in modum qui sequitur.
Dicit et proponit in jure coram nobis, per modum reconventionis, dominus Oddo, presbyter, rector ecclesie de Castellione super Morain, trecensis dyocesis, suo et ecclesie sue predicte nomine, contra religiosas mulieres, abbatissam et conventum monasterii de Blicolio quod, cum grossa décima parrochie de Castellione de jure communi spectet ad dictum rectorem ratione dicte ecclesie sue pro quarta parte dictusque rector dictam ecclesiam rexerit per octo annos jam transactos, dicte religiose minus juste per dictos octo annos sine mandato dicti rectoris perceperunt et levaverunt de dicta quarta parte dicte décime, ad dictum rectorem, ut dictum est, spcctantc, usque ad centum sextarios bladi ad mensuram vetercm Sczannie, videlicet quinquaginta sextarios frumenti et quinquaginta sextarios avene, et adhuc dictos centum sextarios bladi retinent in dampnum et prejudicium dicti rectoris non modicum et gravamen. Quare petit dictus rector, suo et ecclesie suc predicte nomine, dictas religiosas per nos con-
dempnari et compelli ad reddendum et solvendum eidem rectori dictos centum sextarios dicti bladi et ad dictam mensuram, causis et rationibus ante dictis. Et hec dicit et petit, salvo sibi multipliciter beneficio in omnibus, etc. Lite igitur super utroque libello légitime contestata, jurato de calumpnia veritate partium recepta, testibus productis coram nobis officiali predicto, arbitre seu arbitratore a dictis abbatissa, conventu et dicto rectore communiter electo, pendente lite predicta prout in nostris litteris et litteris sigillis dictarum abbatisse et conventus sigillatis super hoc confectis vidimus contineri, ab utraque parte juratis et diligenter examinatis eorum attestationibuspublicatis, quodam instrumente ex parte dictarum monialium in modum probationis exhibito et publicato, dieque Jovis post Exaltationem sancte Crucis ' comparentibus in judicio coram nobis dictis abbatissa et curato personaliter pro se et Johanne de Summa Vera% clerico, procuratore dicti conventus, nomine pro cur[atorio], in judicio coram nobis comparentibus etditfinitivam sententiam a nobis cum instancia ferri poscentibus, viso tenore dicti compromissi, visis etiam actis utriusque cause et diligenter inspectis et omnibus aliis etsingulis ipsius cause circumstanciis que nos de jure movere poterant et debebant, habito bonorum virorum consilio : in causa vero conventionis, quia per depositiones testium ex parte dictarum religiosarum productorum nobis constat dictum curatum vovisse intrare dictam religioncm et promisisse se recepturum habi-
1. La fête de l'Exaltation de la sainte Croix, le 14 septembre; en 1276, un lundi ; le jeudi suivant fut le 17 septembre.
2. Sommeyèvre, commune du canton de Dommartin-sur-Yèvre, arrondissement de Sainte-Menehould (Marne).
300 HISTOIRE DK I.'aHBAYK DU 13KIC0T
tLim earumdcm, dictum curatum ud hoc quod dictum votum adimpleai et quod ipsis religiosis obediat ut teneiur et promisit, et quod habitum cenobii ipsarum religiosarum recipiat et déférât ut promisit et prout supradictum est in hiis scriptis, per nostram diffinitivam sententiani arbitralem condempnamus ; in causa vero reconventionis, dictas religiosas ab impetitione dicti curati eo modo quo actum est per eamdem sententiam arbitralem absolventes.
In cujus rei testimonium sigillum trecensis curie presentibus litteris duximus apponendum.
Datum anno Domini millesimo CC" LXX° sexto, die Jovis prcdicta.
(Arch. départ, de la Marne, série H, fonds de l'abb. de N.-D. du Bricot, cart. III, 1. 7; or. sur parch.; sceau enlevé.)
3o SEPTEMBRE I 283.
Uabbaye du Bricot abandonne tous ses droits sur les dîmes de vin de Fontaine-Denis et de Saint-Quentin-le -Verger au chapitre de la cathédrale de Troyes, lequel, en retour, l'exonère d^une redevance annuelle de 40 setiers de vin quelle lui payait à raison de ces dinies.
Omnibus ' présentes litteras inspecturis, soror Margareta, humilis abbatissa de Blicolyo, totusque ejusdem loci conventus, salutem in Domino.
I. Cette pièce, qui avait échappé à nos investigations, nous a été signalée par M. Francisque André, archiviste de l'Aube. Nous prions ce confrère et ami, à l'obligeance duquel nous devons encore les curieux extraits reproduits p. 107, note 2, de recevoir ici nos remerciements.
PIÈCES JUSTIFICATIVES 3oi
Noverint univers! quod, cum venerabiles viri decanus et capitulum trecense reciperent, haberent, recipere et habere deberent singulis annis quadraginta sextarios vini ad mensuram de Fonte Denis ' in décima vini ejusdem ville, et, si dicta décima non sufficeret ad solutionem predictorum quadraginta sextariorum, quia forte ibi non potuerint inveniri, quod déesse contigerit débet suppleri de décima vini Sancti Quintini "*, ad nos et monasterium nostrum pertinente, et quum frequentius accidat quod minus invenitur in utraque décima vini quam quadraginta sextarii ad mensuram predictam, et quia dicti decanus et capitulum quittaverunt nobis tresdecim libras turonensium in quibus tenebamur eisdem pro arreragiis dicti vini eisdem non solutis, nos, considerata utilitate nostra et monasterii nostri, consilio inter nos inito et deliberatione habita diligenti, sponte, provide, sine fraude et dolo, concedimus et concessimus quicquid habere possumus et possemus in décima vini de Fonte Denis et Sancti Quintini predictis decano et capitulo, ab ipsis predicta omnia habenda, tenenda et perpetuo possidenda, ita quod nos et success[atrices] nostre erimus penitus et in perpetuum de dictis quadraginta sextariis vini erga dictos decanum et capitulum quitte, libère etimmunes.
Etpromitti[musJ in bona fide supradictis decano et capitulo legitimam portare garenciam erga omnes et contra omnes, et eosdem defendere, quantum ad premissa, in judicio et extra judicium, nostris propriis sumptibus et expensis.