LXIII. — Df. quinta feria Cœnæ Domini

Vigilia Cœnæ Domini, post completorium, vélum quod pendet ante altare a thesaurario dependitur. Matutinæ eodem modo pulsantur quo in duodecim lectionibus, et quindechn cerei in ciborio accenduntur, qui a sacrista ad initium uniuscujusque psalmi sigillatim extinguuntur. Tribus peractis orationibus, XV cantica graduum sub silentio ab unoquoque dicuntur. Post singulas incisiones super formas procumbitur. Incepta prima a,ntiphona, venia ab omnibus petitur, sicut solet fieri diebus feriatis. Ad nocturnos et ad laudes imponuntur a fratribus antiphonæ, post hebdomadarium, secundum quod in tabula notatum fuerit, sicut in duodecim lectionibus. In hac nocte et in diebus sequentibus nocturnum cantatur quemadmodum canonici, psalmis, lectionibus et responsoriis ad novenarium pertinentibus. Primæ très lectiones de Lamentatione Jeremiæ, quæ sine cantu et præscriptis alphabetis leguntur; très aliæ de tractatu sancti Augustini suçer psalmum LXII ; très novissimæ de epistola Pauli ad Corinthios, ab eo loco Convenientibus vobis. Quæ solito more nec incipiuntur, nec finiuntur, quia nec Jubé domne nec Tu autem dicitur, sicut nec in duobus sequentibus diebus. Post versiculorum decantationem et responsionem conventus, Pater noster sub silentio dicitur, sed a domno abbate seu priore non dicitur El ne nos, videlicet nec Meritis et precibus, sed lector mox ut intellexerit Pater noster fini ri, absque petitione benedictionis inclinans incipit lectionem quam eo tono desinit quo soient versiculi decantari. Ad nullum psalmum nec ad aliud, excepto officio missæ, Gloria Patri dicitur. Sicut nocturni sic omnes horæ absque versu Deus in adjutorium meum intende inchoantur, cum venia tamen, et antiphonis, quarum nulla cum definitione toni finitur. Versiculi autem lectionum eadem voce a conventu respondeutur qua ab infante dicuntur. Dum cantatur Laudate Dominum de cœlis, armarius innuit duobus juvenibus ut post expletionem antiphonæ de evangelio decantent Kyrie eleison ante altare beati Blasii, iterumque aliis duobus sacerdotibus ut ad singulam quamque eorurn vocem alternatim versus Qui passurus advenisti dicant, ad quorum finem infans pronuntiat versic. Mortem autem crucis. Dum canitur Laudate Deum in sanctis ejus, sacrista omnes lampades extinguit; solam vero candelam ardentem in sconsa reponit, quam ad sonitum (132) prioris manifestât, utinde laternæ puerorum possint accendi. Cum autem incipitur antiphona

de evangeiio extinguitur ultimus cereus et cantatur Benedictus. Finita vero antiphona, illi qui sunt rétro altare incipiunt alta voce Kyrie eleison, illi autem qui sunt ante respondent versum Qui passurus. Versibus finitis, dicit unus puerorum versic. Mortem ciutem erucis. Postquam autem puer dixerit Mortem autem erucis, omnes prosternuntur in loco suo. A singulis preces dicuntur sub silentio : Ego dixi Domine cum ps. L et collecta de Cruce, Respice Domine quæsumus vel alia. Prior cum opportunum videbitur faciet sonitum, et tune unus secretariorum affert lumen ad accendendas laternas juvenum et puerorum. Tune rursus alio sonitu facto a priore, surgunt omnes et facto ante et rétro eunt dormitum.

Audita scilla ad primam levant se omnes, festinant ad eeclesiam, et facta oratione, prima inchoatur ab hymno, sicut et très sequentes horæ : qui hymni sunt iidem qui et per totam Quadragesimamin diebusprivatis fuerunt, sed sine ultimo versu, id est Deo Patrive 1 Præsta Pater. Dicuntur his tribus diebusad primam, tertiam, sextam et nonam illæ antiphonæ quæ in præcedentibus tribus diebus dictæ sunt, ut, verbi gratia, illæ quæ secunda feria dictæ sunt dicantur quinta; illæ quæ tertia, sexta ; illæ quæ quarta, sabbato. Post psalmi consueti submissa voce dicuntur cum antiphona, et finita antiphona, quod remanet quisque finit per se. Inter preces cum venitur ad locum confessionis, fit confessio omnibus audientibus ab abbate vel priore. Notandum autem quod ad solam primam et completorium non mutantur solitæ collectæ, ad ceteras vero horas et vesperas et matutinas dicitur Respice Domine quæsumus, vel alia de Cruce, usque ad vesperas sabbati. His tribus diebus, cum [post] preces surrexerint, decantant VII psalmos sine Gloria, letania conséquente cum omnibus appenditiis suis. Qua finita non mutant quod in diebus privatis per totam Quadragesimam observare solebant, scilicet in claustro sedent donec signum audiant ut, lotis manibus et pexis capitibus, tribus orationibus tertiam præveniant. Sacerdotes qui missas cantare voluerint, absque ignecantabunt, quia nec lampas nec cereus in omni ecclesia accenditur, donec ignis post nonam benedicatur. Provideant autem cantaturi ut Gloria Patri ad introitum missæ dicant, Communicantes et Qui pridie non omittant.

Hoc autem mutatur quod ipsam tertiam non statim sequitur missa matutinalis. Intérim dum tertia cantatur, camerarius mittit nova calceamenta in capitulum cum perticis et ibi pendent per ordinem. Ubi, posUectionem, quæ ex more ibi (133) sine interrogatione benedictionis, quemadmodum in refectorio fit, legitur, quidquid aliud vel a sacerdote vel a conventu sub silentio dicitur. Tantum enim inclinât ille qui in capitulo, vel in ecclesia, vel in refectorio legit, antequam lectionem incipiat, in loco ubi solet. Lecta autem lectione fit sermo in capitulo, factoque sermone, surgit camerarius et suffraganeus ejus, et calceamenta (in quibus singulorum nomina fratrum sunt in particulis pergameni) fratribus distribuunt adscripta, et ex utraque [parte] a prioribus incipitur. Accipientes nova reddunt vetera, ut pauperibus tribuantur.

Post capitulum a camerario numeratur quot sotulares erogati sint, quot fratres in claustro sint, ut totidem pauperes a præposito Vallis et hospitario ad mandatum eli— gantur et insuper quantum visum fuerit domno abbati vel priori pro amicis et familiaribus nostris; et in vestibulum

ecclesiæ introducuntur, et cum visum sacristæ fuerit pulsatur unum de majoribus signis in choro. Statim sacerdos qui minoris missæ hebdomadarius est ad altare sanctæ Crucis cum diacono cantat missam ; ad quam communicant pueri, et singulis pauperibus singulæ dantur hostiæ non consecratæ, finita missa : non enim congruum est ut ita indiscrète communicentur quorum conscientia nescitur. In quorum tamen electione providendum est ut taies eli— gantur quibus convenienter pedes lavari possint. Postmodum conductis in hospitale datur refectio panis et vini et fabarum vel alicujus pulmenti ; deinde a famulis elemosinarii et hospitarii aqua calida pedes eis prælavantur.

Post sextam majus altare festivo pallio ornatur, quod nequaquamaufertur donec vesperi finiantur. Lapis berillus de quo ignis est producendus sub custodia thesaurarii servatur. Quem cantori adhibet, ut ab aliquo nisu ejus ignis proferatur. Qui, licet industria præcentoris e lapide producatur vel de silice excutiatur, a famulo tamen sacristæ præparatur et accenditur. Post nonam priores statim mutantur versus altare, atque mox sine qualibet signi expectatione, sacerdote induto alba et stola, vel domno abbate si præsens fuerit, ceterisque ad majorem missam servituris et infantibus, a domno abbate vel cantore incepto Miserere mei Deus, fit processio ad novum ignem consecrandum. Ante ipsam portatur aqua benedicta, thuribulum sine igné et crux. Et si psalmus Miserere non sufficit, adjungitur Deus in nomine. (134) Benedicto igné, accenditur candela et ponitur super perticam, quam portât ipsa die major sacrista; unes vero de infantibus in sconsa a magistro præparata affert candelam accensam, ut p'ræsto sit ignis, si extinguatur quæ super perticam portatur. In reditu processionis cantatur psalmus Dominus illuminnlio.

Cum autem processio in chorum redierit. pulsatis in choro omnibus signis, quæ continuo insimul ligata suspenduntur usque in sabbatum, canitur missa festive absque Gloria in excelsis Deo; post versum vero introituç Gloria Patri sequitur. Quinque cerei ante altare accenduntur. Sacerdos festivo et aurato utitur vestimento, diaconus dalmatica, subdiaconus tunica. Ante ipsos in ingressu chori portantur duo candelabra, quod non fit duobus diebus sequentibus. Rector chori, et qui cantant responsorium, cappis utuntur. Qui postquam cantaverint, cum rectore chori in medium chori redeunt. Intérim dum offerenda canitur, accedit ad altare armarius ut provideat de hostiis ministratis a thesaurario, etponat ad consecrandum quantum necesse fuerit fratribus ipsa die et in crastinum. Omnes accipiunt pacem, omnesque communicant etiam illi quibus taie quid in nocte contigerit. Kyrie eleison, Sanctus, Agnus Dei, etc., sicut in cappis canuntur. Dum collecta post communionem dicitur, tabula in claustro pro signo percutitur ad orationem vesperorum quæ fit, finita 'missa, fratribus super formas procumbentibus.

Post orationem corpus dominicum undique patenis a diacono, et ab armario in corporali diligenter involutum, in scutellis quoque alabastrinis locatum, et a sacerdote incensatum, cum candelabris et thuribulo a sacerdote et diacono defertur in thesaurum, cunctis cum magno honore assurgentibus et venias petentibus, ibique in area in pretioso pallio a thesaurario præparato involvitur, et iterum incensatur; et quamdiu ibi fuerit, cereus super candela-

jS§

brum semper ante ipsum ardet, nec unquam una hora sine lumine manet.

Intérim conventus sedet in choro. Devestitis domno abbate et iis qui ad missam servierunt et in choro reversis, domnus abbas præcedens et omnes alii sequentes eum unus post alium, sicut est ordo eorum, vadunt in refectoriurn, ut mixtum capiant, quisque de pane suo. Nullus tamen debet inde gustare donec domnus abbas incipiat; et potio eis pigmentata in scyphis propinatur a juvenibus et conversis ; ad quam tabula refectorii non percutitur; ad sedendum vel consurgendum nihil dicitur ; tamen ante et rétro quisque facit.