AU TOME PREMIER
Le lexte du Livre des feux de Marcus Grsecus, que nous livrons ici intégralement à l'impression, a été copié sur deux manuscrits de la Bibliothèque impériale de Paris, n° 7156 et a" 7138. Le n'^ 7156, qui a été notre principal guide, est le plus ancien de ces manuscrits : son écriture est du .viv*^ siècle (de 1300 à 135Û); le second est du xv* siècle (I).
MARCUS GRvECUS (2).
Incipit Liber ignium a Marco Gi'seco descriptus , cujus virtus et efficacia ad comburendos hostes tani in mari quam in terra plurimum efficax reperitur; quorum primas hic est.
Kecipe sandaracse purse libram i, armoniaci liquidi (ina (3). Hfpc siniul pista et in vase fictili vilrealo et luto sapientiœ diiigenter obturato. Deinde donec liquescat, ignis supponatur. Liquoris vero istius hœc sunt signa , ut ligne iniromisso per foramen ad modum butiri videalur (i). Poslea vero iv libras de «/kilran (5) grœco infundas. Hac aulem sub teclo fieri prohibeantur, quum periculum immineret.
Cum autcm in mari ex ipso operari volueris , de pelle caprina aceipies utrem , et in ipsum de hoc oleo lib. ii intromittas. Si hosles prope fuerint, intromittcs minus, si vero remoti fuerunt, plus miltes. Poslea vero utrem ad veru ferreuni ligabis, lignum adversus veru grossitudinem faciens. Ipsum veru inferius sepo
(1) Gmelin et Dutens ne parlent de cet écrit que par oiiidire. Le premier semble même en révoquer en doute l'eNistence. De la Porte du Tlicil en avait |)ublié une partie en I80'j,sous forme de brocliure. Cette brochure ne fut tirée qu'à untrès-petit nonibred'exenq)iaire-:, C('<pii expliqueso» extrême rareté. Malgré nos recherches, nous n'avons jamais pu nous en procurer un exemplaire.
(2) Voy. p. 304.
(3) Parties égales.
(4) Buliaiur, ms. 7158.
(5) Terme arabe , qui signifie pair, résine. .. ..
perungues, lignum praedictum in ripa succendes, et sub utre locabis. Tune vero oleum sub veru et super lignum distillans accensum super aquas discurret, et quicquid obviam fuerit, concremabit.
Et sequitur alia species ignis quee comburit domos inimicorum in montibus sitas, aut in aliis loeis, si libet.
Recipe balsami sive petrolei libram i, medulee cannse ferulse libres sex, sulphuri.s lib. i,pinguedinis arietinse liquefactse lib. i, et oleum terebenlhinge sive de lateribus vel anethorum. Omnibus bis collectis sagittam quadrifidam faciens de confectione prsedicta replebis. Igné autem intus reposito, in aère cum arcu dimittes;ibi enim sepo iiquefacto et confectione succensa, quocumque loco cecidit, comburet illum; et si aqua superjecta fuerit, augmentabitur flamma ignis.
Alius modus ignis ad comburendoshostes ubique sites. Recipe balsamum, oleum yËthiopiee, alkitran et oleum sulphuris. Hsec quidem omnia in vase fictili reposita in fimo diebus xv subfodias. Quo inde extracto, corvos eodem perunguens ad hostilia loca sive tentoria destinabis. Oriente enim sole, ubicumque illud liquefactum fuerit , accendetur. Unde semper ante solis ortum aut post occasum ipsius prœcipimus esse miltendos.
Oleum vero sulphuris sic fit. Recipe sulphuris uncias quatuor, quibus in marmoreo lapide eontritis et in pulverem redactis, oleum juniperi quatuor uncias admisces et in caldario pone, ut, lento igné supposito , distillare incipiat.
Modus autem ad idem. Recipe sulphuris splendidi quatuor uncias , vitella ovorum quinquaginta unum contrita , et in patella ferrea lento igné coquantur; et cum ardere inceperit, in altéra parte patellse declinans, quod liquidius emanabit, ipsum est quod quseris , oleum scilicet sulphuricum.
Sequitur alia species ignis, cum qua, si opus, subeas hostiles domus vicinas. Recipe alkitran, boni olei ovorum, sulphuris quod leviter frangitur ana unciam unam. Quse quidem omnia commisceantur. Pista et ad prunas appone. Cum autem commixta fuerint, ad collectionem totius confectionis quartam parlera ceraî novae adjicies, ut in modum cataplasmalis convertatur. Cum autem operari volueris, vesicam bovis vento repletam accipies , et foramen in ea faciens , cera supposita ipsam obtuvabis. Vesica tali prsescripta saepissime oleo peruncta cum ligno marrubii, quod ad hsec invenitur aptius, accenso ac simul impo-
sito , . forainen aperies; ea enim semel accensa et a liltro quo involula fuei'it extrada, in ventosa nocte sub lecto vel tecto inimici tui supponatur (1).
Qiiocumqueenimventuseamsufflaverit,quicquidpropinquuni fuerit, comburetur; et siaqua projecta fiierit , létales procreabit flaiîimas (2). Sub pacis namquespecie missis nunciis, ad loca hostilia bacleos gerenlesexcavos bac niateria repletos et confectione, qui jam prope hostes fuerint, quo fungebunlur ignemjam per domos et vias fundentes. Dum calor solis supervenerit , omnia incendie comburentur.
Recipe sandaracee, boni tartaris lib. i; in vase vero ficlili , ore concluso, liquescant. Cum autem liquefacta fuerint , medietateni libres olei lini et sulphuris superadjicies. Quœ quideni omnia in eodem vase tribus niensibus in finio ovino reponantur, verumtamen firnum ter in rnense renovando.
Ignis quem invenit Aristoteles quum cum Alexandre ad obscura loca iter ageret, volens in eo per mensem fieri id quod sol in anno préparât. Ut in spera de aurichalco , recipe eeris rubicundi lib. i, stanni et plumbi, limatura3 ferri, singulorum medietatem librae. Quibus pariter liquefactis, ad modum astrolabii, lamina formetur lata et rotunda. Ipsam eodem igné perunctam x diebus siccabis, duodecies iterando; per annum namque integrum ignis idem succensus nuUatenus deficiet. Quee enim inunctio ultra annum durabit. Si vero locum quempiam inunguerelibeat, eo dissiccato , scintilla quœlibet diffusa ardebit continue , nec aqua exstingui polerit.
Et hsec est prsedieti ignis compositio : Recipe alkitrcm , colophonii , sulphuris crocei, olei ovorum sulphurici... (3); sulphur in marmore teratur. Quo facto universum oleum superponas. Deinde tectoris limaginem ad omne pondus acceptam insimul pista et inungue.
Sequilur alia species ignis, quo Aristoteles domos in nionlibus sitas destruere incendio ait, ut et mons ipse subsideret. Recipe balsami lib. i, alkitran lib. v, oleum ovorum et calcis non exstinctœ lib. x. Galcem teras cum oleo donec una fiât massa, deinde inunguas lapides ex ipso et herbas ac renascentias quas-
(1) Reponatur^ms. 7158.
(2) Procréât, ms. 7(58.
(3) La quantité est omise.
libet in diebus canicularibus, et sub fimo ejusdem regionis subfossa dimitles; postea namque autumnalis pluvia dilapsu succenditur. Terram et indigenas comburit igné Aristoteles, namque hune ignem annis ix durare (1) asserit.
Composilio inexstinguibilis facilis et experta. Accipe sulphur vivum, colophonium, asphaltum, massam tartari piculani navalem, fimuni ovinum aut colunibinum. Haec pulveriza subtiliter pelroleo ; postea in ampuUa reponendo vilrea , orificio bene clauso per dies xv in tînio calido equino subhumetur, extrada vero ampulla dislillabis oleum in cucurbita lento igné ac cinere mediante calidissima ac subtili. In quo si bombax intincta fuerit ac incensa, omnia super quœ arcu vel balista projecta fuerit, incendio concremabit.
Nota quod omnis ignis inexstinguibilis, iv rébus exstingui vel suffocari poterit,, videlicet cum aceto acuto aut cum urina antiqua vel arena, sive filtro ter in aceto imbibito et loties dessiccato ignem jam dictum suffocat.
Nota quod ignis volatilis in aère duplex est composilio; quorum primiis est : Recipe parteni unam colophonii et tantum sulphuris vivi, ir parles vero salis pelrosi et in oleo linoso vel lamii, quod estmelius, dissolvatur bene pulverizata et oleo liquefacta. Postea in canna vel ligno excavo reponatur et accendatur. Evolat enim subito ad quemcumque locuni volueris , et omnia incendio concremabit.
Secundus modus ignis volatilis hoc modo conficitur : Accipias libram i sulphuris vivi ,' lib. ii carbonum vitis vel salicis, vi lib, salis petrosi. Queetria sublilissima terantur in lapide marmoreo. Postea pulvis ad libitum in tunica reponatur volalili vel tonitru faciente. Nota quod lunica ad volandum débet esse gracilis et longaetcum praedicto pulvere oplime conculcato repleta. Tunica vero tonitrum faciens débet esse brevis et grossael praedicto pulvere semiplena et ab utraque parte fortissime filo ferreo bene ligata. Nota quod in tali tunica parvum foramen faciendum est,' ut tenta imposita accendatur; quœ tenta in extremitatibus sit gracilis, in medio vero lala et prsediclo pulvere repleta. Nota quod, quœ ad volandum lunica, plicaturas ad libitum habere potesl; lonilrum vero faciens, quam plurimas plicaturas. Nota quod duplex poteris facere tonitrum atque duplex volatile instrumentum , videlicet tunicam includendo.
(1) Durasse, ms. 7l68.
Nota quod sal pelrosuni est mineva tei'r<e el repei'itur in scO' pulis et lapidibus. Hœc terra dissolvatur in aqua bulliente, postea depurata et distillata per filtrum permittatur per diem et noctem integram decoqai; et invenies in fundo laminas salis congelatas cristallinas.
Candela quîB , si semel accensa fuerit , non amplius exstinguitur. Si vero aqua irrogata fuerit, majus parafait incendiuni. Fornietur spera de œre Italico, deinde accipies calcis vivœ parlera unam, galbani mediam etcum felle testudinis ad pondus galbani sumpto conficies; postea cantharides quot volueris accipies, capilibus et alis abscisis , cum œquali parte olei zambac (I) ; teras et in vase fictili reposita, xi diebus sub fimo equino reponantur, de quinto in quintum diem fimum renovando. Sic olei fœtidi et crocei spirilum assument, de que speram illinias ; qua siccata^ sepo inunguatur, post igné accendatur.
Alia candela quee continuuni prœstat incendium. Vermes noctilucas cum oleo zambac puro teres et in rotunda pones \itrea, orificio lutato cera grseca et sale combusto bene recluso et in fimo, utjam dictumesl, equino reponenda. Quo soluto, speram de ferro Indico vel aurichalco undique cum penna illinias ; quai bis inuncta et dessiccata igné succendatur et nunquam deficiet. Si vero attingit pluvia, majus prsestat incendii incremenlum.
Alia quse semel incensa dat lumen diuturnum. Uecipe noctilucas quum incipiunl volare, et cum aequali parte olei zambac commixta, xiv diebus sub fimo fodias equino. Quo inde extracto, ad quartam partem islius assumas fella testudinis ad sex fella muslellee, ad medietatem fellis furonis in fimo repone, ut jam dictum est. Deinde exhibe in quolibet vase lichnum cujuscumque generis, pone de ligno aut latone vel ferro vel tere; ea tandem hoc oleo peruncta et accensa diuturnum prœstat incendium. Hœc autem opéra prodigiosa et admiranda Hermès et Ptolemœus asserunt.
Hoc autem genus candehe neque in domo clausa nec aperla neque in aqua exstingui poterit, Quod est : Recipe fel testudinis, fel marini leporis sive lupi acjualici de cujus felle lyrùico (2). Quibus insimul coUectis quadruplicitor noclilucarum capitibus
(I) Terme arabe qiiisignilie liuile essentielle et plus particulièrement huile de lis. 12) Tmnino (?).
ac alis preecisis adjicies; totumque in vase plumbeo vel vilreo repositum in fimo subfodias equino, ut dictuni est; qnod extractum oleum recipias. Verum tumcuni eequali parte preedictorum fellum etœquali noctilucarum admiscens, sub fimo xi diebus subfodias pei' singulares hebdomades fimum removendo. Quo jani extracto de radiée herbse quee cyrogaleonis (?) et noctilucis pabulum factum , ex hoc liquore médium superfundas ; quod si volueris, omnia repone in vase vitreo et eodem ordine iit. Quolibet enim loco repositum fuerit, continuum prsestat incendium.
Candela qu* in domo relucet ut argentum. Uecipe lacertani nigram vel viridem, cujuscaudam amputa et dessicca; nam in çauda ejus argenti vivi silicem reperies. Deinde quodcumque Uchnum in illo iliinitum ac involutum in lampade locabis vitrea aut ferrea , quœ accensa moxdomus argenteum induetcolorem, et quicumque in domo illa erit , ad modnm argenti relucebit.
Ut domus qufelibet viridem induat colorem et aviculse coloris ejusdem volandœ : Recipe cerebrum aviculaein panno involvens tentam et baculum , inde faciens vel pabulum in lampade viridi novo oleo olivarum accendatur.
Ut ignem manibus gestare possis sine ulla Isesione : Gum aqua fabarum calida calx dissolvatur, modicum terne Messinee , postea parum malvte et visci adjicies. Quibus insimul commixtis palmam illinias et dessiccari permittas.
Ut aliquis sine lœsione comburi videalur : Alceam cum albumine ovorum confiée, et corpus perungue, et dessiccari permitte. Deinde coque cumvilellis ovorum iterum, commiscens terendo super pannum lineum. Poslea sulphur pulverizatum superaspergens accende.
Candela quse, cum aliquis in manibus apertis tenuerit, cito exstinguilur; si vero clausis , ignis subito renitebitur. Et hsec millies, si vis, poleris facere. Uecipe nucem Indicam vel castaneam , eam aqua camphorœ conticias, et manus cum eo inungue, et fiet confestim.
Gonfectio vini est cum si aqua projecta fuerit, accendetur ex tolo. Recipe calcem vivam, eamque cum modico gummi arabici et olco in vase candido cum sulphure confiée; ex quo factum vinum et aqua aspersa, ac accendatur. Hac vero confectione domus quœlibet adveniente pluvia accendetur.
Lapis qui dicitur petra salis, in domo locandus et apposîtus
lapidi qui dicitur albacarimum. Lapis quidem niger est et rolimdus, candidas vero habens notas, ex quo vero lux solaris serenissimus procedit radius. Quem si in domo dimiseris, non miner quam ex candelis cereis splendor procedit. Hoc in loco ^ublimi positus et aqua compositus relucet valde.
Ignera Grœcum tali modo faciès : Recipe sulphar vivuni, tartarum, sarcocollam et piceam, sal coctum, oleum, petroleum: et oleum gemmse. Facias bullire invicem omnia isla bene. Postea impone stiipœ et accende , quod si volueris exhibere per embotum, ut supra diximus. Stupa illinita non exstinguetur, nisi urina vel aceto vel arena.
Aquam ardentem sic faciès : Recipe vinum nigrum spissum et velus et in una quarta ipsius distemperabuntur unciœ ii sulphuris vivi subtilissime pulverizali, lib. ii.tartari extracli a bono vino albo, unciœ ii salis communis ; et subdita ponas in cucurbita bene plumbata et alambico supposito dîstillabis aquam ardentem quam servare debes in vase clauso vitreo.
Experimentum mirabile quod facit homines ire in igné sine Icesione vel eliam portare ignem vel ferrum calidum in manu. Recipe succum bimalvœ et albumen ovi et semen psillii et calcem , et pulveriza ; et confiée cum albumine , succis raphani et commisce, et ex bac commixtione illinias corpus tuum et manuni et dessiccare permitte, et post iterum illinias et tune poleris audacter sustinere sine nocumento. Si autem velis ut videatur comburi, tune accenditur sulphur, nec nocebit ei.
Candela accensa qujE tenta reddit tlamm'am quœ crines vel vestes tenentes eam comburit. Recipe lerebinthinam et distilla per alambicum aquam ardentem, quam impones in vino cui applicalur candela et ardebit ipsa. Recipe colopbonium et picem subtilissime tritam et ibi cum tunica projicies in ignem vel in Hammam candelée.
Ignis volantis in aère triplex est compositio. Quorum primus fit de sale petroso et sulphure et oleo lini; quibus tritis> distemperatis et in canna positis et accensis, poteritin aorem sublevari.
Alius ignis volans in aère fit ex sale petroso et sulpbure vivo et ex carbonibus vitis vel salicis ; quibus mixtis et in tenta de papiro facta positis et accensis, mox in aerem volât. Et nota quod respectu sulpburis debes ponere très partes de carbonibus, et respectu carbonum , très partes salpetrje.
Carbunculum genim.îe lumen prœstantem sic faciès : Recipe
noclilucas quani plurinias, ipsas conteras inampulla vitrea et in fimo equino calido sepelias et permorari perraittas per xv dies. Postea ipsas remotas distillabis per alambicura et ipsam aquam in cristallo reponas concave. Candela durabilis maxime ingeniosa fit. Fiat arclia plumbea vel œnea omnino plena intus et in fundci locetur canale gracile tendens ad candelabruni, et prsestabit lumen continuum oleo durante.
Explicit Liber iynium.
SONGE D'UN ALCHIMISTE, PAR ZOSIME ( Ms. n« 2249 et
(")c'iTi(; uSaxoiv xai xîvrjCTi; x«\ au;r,<ni; xa\ aTtoacoixatioffK; xa\ ETriffcoixâ- Tojffiç xat (XTroaTracrab; irvEuixaToi; 1x7:0 aioaaioç , xat cûvSsdfJLOs 7rv£Û(i.aToc £T:\ cojaaTOÇ" où ^c'vov r, iTTStcaxTOv tpûdeojv (2), àXX' aùf/) xai advr, eiç £auTr,v, 7) [/ovoEior,; cpûstç x£XTr,Tai là STcfeà offtpaxa xwv uETaXXcov xai uypo'Spua Ttov ^oTavôiv xat ev toutco tw ulovoeiÔeÎ xai TToÀuypwaw upày- [jiaTi (jy^r,[xaTiÇeTat Jj To^; Travtoç tîoXÛXkjtoc xa\ TraixTtoîxiXoç twv iravTOJv ^■^Trjci;' oOcv xai asXrjViasOijiévyi; xr^ç cpûascoç tw [J^sxpw xîo ypovixw utto-
Taûxa XaXwv (X7r£xoi[jLr,6-/)v xat ôpw i£poupYo'v Tiva iaxtoTa IjjiTrpoaÔîv xoû ETcotvoj SwtAOÙ xoù cptaXoEiooïïç' evOa xàç xXtfjiaxai; Txpô; àvâêactv £i/^cv h aùxoç ptrtiAo;, £v6a ô lEpeù; É'ffxaxo. Kai cpojVTJç v^xouffa XEVOûffviç uot àvtijOEV TXETxXv^pwxa (3) xoy àvtÉvat xauxa; xà; OExaTXE'vxs, ffxoXo^fEYYe'tç xXt'aaxa; , xat xaxiÉvai xàç '^wxoXauTXEÏç xÀt^axaç" xat saxtv ô upoupYwv xat xatvoupYwv [jle ûç (XTxoêaXXEt xï]v Toti cwaaxoç 7:a^uxr,xa oItx' euoÛ" £YW û£ £Ç àva'YXTj; i£pax£Ûo[i.at xav 7cv£uu.axox£X£ioîi[Aaf eyw lï àxouaaç xvjç cj/iovîjç aùxoû xoii ev xw cpiaXo6oj[/.ûi laxôJxoç, rjpojxiov aùxôv, PooXo|jlevoç tjiaÔETv, t(ç uTTOcp^Ei ouxoç ô tffj^^vocpojvoç" aùxoç 0£ aTTExpivaxo (xoi Xe'ywv , Iyw £i[xi ô iov ô tEpEuç xwv àûuxojv xat 8tav à'io'p'/jxov ÛTroaÉvoi* y)XO£ y<^P Tiç TTEpt xov opOpov SpouLcù; xat I^Eiptoffaxd [xe , (/.a/aipa oieXiov }x£ xat Siaffixàcaç ijie xaxà ff'jdxaai'av àptxovt'ai; xat à7ro5£p(xaT(0(ia<; TtSffav xr,v
(1) Voy. p. 26i.
(2) 'ETTEÎ'jaxxov TipàYjià è<m xwv ©Odctov. — Ms. 2250.
(3) lleit).r,pta)xaTe, ms. 2249.
xé:paX>iv \io\j , t^) ^{{pei , tÇi &7t' aÙTOÛ xpa-roufxévo) , ta ôdTÉa ratç uap^l cuvérXrjEe xai xw uupl to) Sii /£tpo; xaTlxauas [HZ , âwi; àv IjxaOov (iETot (Ttoaatoç TCVEutxa "{tviijbxK. Kai aurr) «.ou èffTtv f) àcpdprjTo; j3ia- xai wç Tauxa uoi eXeye, YSYO^«<ï'v o^ o'fôaXftol aÙTOu ôJaTCsp atjjia x«l Y)[i.£(Te Traaaç xàç (japxaç «utoîÎ xat elSov auTOV à; àvôpoJTrapiov , xdXo^ov, xai ToTç oSoûffiv auTOÏÏ lauTOV uaffcôjvxa (i) xai GU[i.7riUT0VTa- xai cpoêyiôelç SiuiTVia6ïiv x«l £V£Ôu{jLviôr,v , et oStojç Iffxiv apa rj twv uSœtwv Osatç* xa\ £ûoÇa(TOr,v iretÔfov £(jiauTOv vevoTqxÉvai xaXwç.
Kal iraXiv 07C£xoia/iOr|V xaî sioov tov oOtov cfiaXoS<>)u.<)v xai e7ràv(») uStop xayXaCov xaî iroXùv Xaov etç aÙTo* xat oùx v^v rtç £^w tou 8o)u.oïï, i'va £ptoTi]aio auTOV avep"/duL£voç Ss Trpoç tb £TrixT,S£ue(j6ai xrjv Oéav toîî Stofxoû xat tooù ôptô TTcTToXiwaévov àvGpcoTia'piov, ÇTjpoupyov, xotl XÉyei (Jiot, Tt axoTTîTi;; xal aTrexpivafXTjv auTw, ott ôauixa^to Toîi uoaTOC tov [ipa^j^ôv xai Toùç àvQpoWouç, TOÙç î^wvxaç (juy'^*'<'M''^°'^Ç' '^^'^ aTtexpivaxô [xot XÉyojV, auTT) ■^ 6£0jpia -^v ôpSç eïdoôdç Iffxi xai e^oSoç xai (/eTaêoXiq^' xai £7tyipa)- TiQffa auTOV TtaXiv , iroia [/.ExaêoX-/^ £7Ti ; xai ^TTExpivaxo fjioi XÉywv, tottoi; àffXTqdEU); oGtoç xyji; XeYOîJ'-£i'r,i; xaptyeiaç Edxt'v oi y^P ÔÉXovxeç àvÔptoTTOt àpexr,ç xujrEÎv, wSs stdspyovxai xai Y^vovxai Tcveuttaxa, <puY0vx£ç xo (Ttu^xa. 'F^yii 0£ EiTTOv auxw,xa\ <sh TcvEuaa eT; xai àTExp^vaxo fxoi XÉytov , xat TTVEÙaa xa't ipûXot^ irvEi/i/axtov xa\ ev xîo ôaiXEiv y;t;i.aç xaûxa, xat xoîi Ppaafxou 7rpo(;xtOE|j.E'vou, xat xoî» Xaoïï ôXoXuÇavxoç , eloov àvôpojTTOv ^aXxoïïv, ôÉXxov [xoÀuêotv/iv xaxî'/ovxa Iv -yj X^'P' "^"^o^ 5^"' EÏeîiré [/ot xî) cgoiv^' Spa, xauTT) xrj oe'Xxw xotç Èv xaTç xoXaffEffi Ttasiv èttixpe'ttoj xa9£(JÔ-^vot' xeXeOoj ôÈ Exadxov Iv xî) /Etpi auxoïï XaéeTv Ss'Xxov (xoXuêSi'vyiv xat xî) ysipt '[pÔLOtiv, eioç av aù^r^ar, -fj cxacf/uX^, aùxwv, xat xà axofjiaxa aùxôiv «VEo^YfAE'va xat xàç o']>£tç avw £/£tv , xat xto Xo'yo) Epyov -/ixoXouOEf xat Xe'yêi (xot ô oîxoûECTTOXïiç, EÔEtopTitjai; ; E^EXEtvaç xov aCiyÉva <jcii ofvw xat eloEç xo TtpayÔE'v; xat elirov, oxt Etoov , xat XéyEt (jioi , ô'xt xoïïxov Sv etSeç /aXxav6po)7rov , xat -zck; toiaç irapxaç Içtotivxa , ouxo'ç éaxtv ô lEpoupYoûinEvoç xat aùxw soôOv; ï) £;ouaia xou uoaxoç xouxou, xat Igtiv 6 xiuo)poiJ[X£vo;.
Kal xaùta Eaiavxa(76r,v , xat TrâXtv StuTTvtffôrjv xat slirov Trpôç E'pLauTOv , xi; ■fi aixta xtjç ûirXaciaç xaûxr.ç ; xi xoîJxo laxi ; i>.r\ àpa xoîjxd saxi xà uSo>p xô XeuxÔv, xÔ ;av8ov , xo xa/Xâ(^ov , xo Oeïov; xat E'jpov oxt (xaXa xa- Xtôç Evdraa xauxa.
Kal eÎTTOv oxt xaXov xo Xe'yeiv xat xaXov xo àxouEtv , xai xaXov xb ût* oo'vat, xat xaXbv xb Xa[x6av£iv , xat xaXbv xb Trevrixeusiv , xal xaXbv xb TcXouTEÏv, xal TTOJî V) '^ufftç u.avOàvEi otodvai xal Xax[ji.êavEtv. Ai'oojffiv ô )(aXxavOpt)i)TTOç xal Xa[ji6av£t 5 ÔYpdXtOoç , Si'îioffi xo uE'xaXXov xat Xafiiêavei
(I) Ma^ratofiEvov. m-, "^^'lO.
■f) poxàvï] , 8ioouffiv 01 affTÉpîç, xa\ Xajjiêavouai Ta àvÔY) , ûi^ojffiv ô oùpavbç xa\ Xa[xêav£t r) y^, oioouaiv ai jBpovTai ex toîÎ Tpo^^tÇovTOç Trupbç xai cutxTcXexovxai ta Tràvxa xai aTroTTAêXOVTai xà uâvxa xai auvxiôevxai xà Travxa xal [AiyvuovTat xà Ttavxa xai (XTtoxpivavxai xà Travxa xat xuêspvaxai xà Travxa xai (XTToêpEj^ovxai xà Tuotvxa xai av6eî xà iravxa xai e^avôst xà TTavxa £v xw cpiaXoêwjxw àpi'ffTYi ijlsOoSw xal auY^o,W'[JiaTi xal oit-^yicuaiiS) ouYX£pà(j(JLaxt xexpacxoty^w. 'H os xwv oXwv Trpayf^.axsia cufXTrXoxvi Icxi xai àTTOTrXoxvi' xai ô ttSç cûvSEffjJioç oux aveu ixeôooou yi'^£rai' f, [xéOoSoç WfftXTi Icrxi , xal cpuawaa xal extpuawcra xal xàç xot^eiç xiqpoïïcra xî)? fieOooou, aùçavouda xal eXaxxoïïaa xal xà Travxa auvxd[/,ojç aufAcpwva xîj oiaipécei xal x^ Ivwirei Troiousa , x^ [AeOdôw [jLrjSsvoç GttoXtj'ijôsvxo;* ■?) y*P [JLEÛoSoç Ixffxps'cpei xV ^uffiv xal -îi cpu(jiç 5Tpe'^o[A£vr) si; lauxV ffxpécpexaixal auxv) Idxlv fj xou 'Tiav-oç cpudiç xal cuvSscfjjLoç.
"Iva SE [Av^ (TOI oià TToXXwv Ypa^w, w (^iXxax£ , xxiaov vaov ijiovdXtôov , vj^iut.jji.uOioeiSr) , àXaéa(7xpo£iSîi, Ilpoixovviicriov, (jLv^xe àpjr^Jjv iypvzct [XTixe tÉXoç, £v xÎ) olxooojjLYj* Tr'/^Y"')^ P£ lyovxa Iffojôsv uoaxoç xaÔaptoxaxou c&wç s^adxpaTTXovxoç r,Xiaxdv xal TrépispYoc^ou ttoî» ecxiv -^ eiffoSoç xou vaoîi xal Xaéwv sTrl /,£Îpaç cou ^t'^oç , ^''ITei xï)V stdoSov axevô; yi^ Iffxtv ô xo'ttoç oTTOu Iffxlv f, àvoi^iç xyjç £t(7doou. Apocxoiv Bé xtç Trapax£ixai xî) tiGO^oi , 9 u- Xocxxtov xov vaov, xal xoûxov y^EipwTaixevoç, Tcpôixov Ôûaov xal aTTOOEpjjiaxioaov , xal Xaéwv xàç capxaç auxou oi'eX£ £iç xà (xéXvj aùxoïï xal ctivOeç Ttàvxa xà (/.ÉXv) xoTç [xÉXsît [X£xà xwv oaxÉojv* xal TroiVidov cEauxw pàciv Ttpoç xo oxo'jxtov xoîî vaoîi xal àvàêr,6t xal eiffEXQs xal eupv^ffeii; ex£i xo ^TjXOUfASvov yp^fxa* ô yàp lEpsùç 6 wv -/aXxavôpoJTtoç , Sv ôpaç ev x^ ir'IY^ xa6v^(/.£V0v xal xo /p^(Aa cuvaYOvxa , oùy ôpaç oè auxbv £Îvai jç^aXxavôpw- Tiov, [XExaêàXXexai Ix xoïï ypojaaxoç xî); cû'jCcWç xal yivExat àpYuoavôpo)- TTOç, 6v [X£x' oXi'yov, làv ôsXv^ariÇ , £Gpv^<7£i(; ypudavOpoiTiov auxôv, xal xoïïxo £iJxto (701 xb 7rpooi[/.iov. 'Avoiyovxai o£ coi jj.ïx£Trcixa xà av6vi xtov Xoywv /.al ai ^vixv^CEtç xr,? apsx^'ç xal x^ç ootpiaç xai xî;? tpûaeojç xal xv;; cppovvj- CEcoç xal xa oo'Yp.axa xoû voû xal aï ixÉÔoooi ai opacxixai xat aï aTroxaXûJ/Eiç xwv x£xpuiJ.i/.£vo)v p7](7£cov, cûav£pû)v Y£vou.£viov xà SE Travxa, ô xrjç àpsxîiç [j.eOoû£u(7£i (701 ypdvoç- xal r, tp'jctç r, vtxwca xàç cpunsiç, àTroxeXeîxai xsXeia tpuaiç xal y^'-'^^ki iXiYyiwca (i) xal IxdXiêoaÉvri Trpbç xtjv (^t^tticiv TOÎÎ xoivoïï TcpoaioTTou xou Travxbç à'pY'JU xî]? epYaciaç ôpaxai (2) , xal avaXatAÔavei xr;v otxEi'av uXyjv xal xbv tbv xaxecôier elô' ouxcoç TTEcoucra ex xoîi TrpoxÉpou c/r,aaxo; ôvv^orxer v] xal oxe ^apêapiî^ei, [xiaeïxai xbv x/)v îouSaïxriv YXwcaav XaXoîivxa" TTOxe os IxSixr^caca iauTriv r, xaXaiva, xou-
(1) 'HXtYYiwira, ms. 9.249.
(2) 'Opwuivri, ms. 2249
«potépa laùTÎjç yiveTai' {ai^iv ej^ouaa twv îSîoiv [jieXwv xai xô Gypov va[jia TTUpot xai TeXcffcpopeTTat. 'Ev toutoiç oùv toïç voTi[i.aai (lacpwi; £X(iTpé'|/aç
T-JjV CpUfftV, TCKJTtoôrjTt Xat TTJV TToXliuXoV cbç ULOVo'ijXoV XoY'Co'J >^Ott [J-'/iSeVI
cacpûç xaTaXeye tviv TOiautY]V àpsT^» [J'.'ilirwç xai Xeyoïv lauTOv àvï'Xr,ç, àXX' auTOç lauTÔi àpxéffôriTi* -^ yàp (TUotty) OiSa<TX£i tV «p£f7)v xaXXt(TTOv Se EffTiv sîûévai Twv T£(Taapo>v [/.ETotXXtov tâtç [XETOtêoXàç , r^youw tov j/oXtjéSou , Toïï yjxknoZ, Toîi xa(7(TiT£pou, Toïï àpyupoi», t'va yÉvwvxai TeXeioç ypuffoç.
Aaéwv Sa aXaç ttotkjov to Oeïov , xb ayXaiÇov, xo XYipoixeXÈç x«t oîjffov «uxo, oTi T^v layhv îyti , xai [aeçtitêus y^aXxavOov, 7roi-/)<jov oço; I; aOxoîi , 7Tpo)xoCwu,tov dpyov tov Se y(^àXxavOov Ttotêt xaxà paOjxdv xat ev xouxoiç Tov Xeuxoetâî) Sauàffetç yaXxov xat avayay^ aùxov, xat £Op>^<j£i<; , ptexà Tp(xif)v (jteOoSov, xàç atOdtXaç, èÇ wv yivexat ô Xeyo(/£vo; •;(pu(jo;.
FRAGMENTS DOLYMPIODORE SUR L'ART SACRÉ. (Ms.
2249 et aaSo.) (1).
OXupt.ii:ioôt6pou <piXo(JO(pou AX^s^av^pecoç Tirpoç IleTaciov tov ^olci- Xéa Ap|J!.evtaç , Trepl t'^ç tepâç té/v'/îç, toOXiÔoutwv <ptX.o<îo(pwv x.ai £Îç TO xaT^ svepyeiav Zco<7i[;.oi» x,al OGa aTTO Epp^oG xat tûv <pi7.0(jo'cpcov Y.aav eipvifxeva.
"Ap/Exai [jL£v y(v£(jGai i] xapty£i'a cxTro [Ji.r,vo<; M£ytp, TJyouv Toîi cp£upouapi'ou Eixoaxyji; TTc'jjiTrxYiç iw; [Ji.r,vo; MEffoipt , v^'youv xou 'Auyouatou Etxoaxîiç Trsfjnrxr]?. Ilavxa S' ofja av ouvy] xapty^EÎiaat xat irXuvat, xapi'yeur. xat ttXuve xavjxa TxpoxEpov xat à'cpeç aùxà Iv ayyEioiç aTroxEii/Eva , xott lav ouvr, 7x01^- (lai TToi'rjCTOv x^ç xapij^Et'aç xJjv EVE'pyEtav xaXXtTTa xat croïxoxaxa. 'EOoç yàp xot; àpjraiotç cuyxaxaXuTrxEiv x/jv aXvjOEtav xat xà TCavxv) xotç àvOpw- TTCiç £uSr,Xa , ot' àXXy)yopiwv -iviov xat X£/vr,(; ÈacptXoco'^ou aTXOxpuTXTEtv , wç EOixEv. OÙ [X.OVOV yàp xàç xiata; xauxaç xat cptXoiro'^ixàf; xs'/vaç xv) a'^syyEÎ aùxôiv xat cxoxEtvoxâxï) £xoo7£t ffuvEffxi'aaav, àXXà xat aùxà xi xotvà ^r'piaxa, ot aXXojv xtvwv pr,[/.àTtov y-exs'^padav, to; £/£t etti xoîi Êv utco- XEtaE'vio xat oux Èv urroxEtjjtE'voj , loç xat aCxbç ytvt/jcjxEiç , w tpiXo'ffocpE SÉ- (TTTo-a' eÎç xouxo yàp auxo ô HXaxow xat ô 'AptuxoT£'Xif,ç àXXriyopou(jt xat Txpo; xa ^r,uaxa xauxa SiacpÉpovxat Tcpoç àXXv^Xouç. 'ÂpicxoxEXyjç jjiÈv yap tpYjort f^v oCdiav oOx Iv OTCOXEtoiE'vtij Elvai , xo Se 'j\j[x^tQr^yJo<; Iv uiroxEtaévto.
(1) Voy. p. 572.
nXatoJV 6£ TTotXiv ToùvavTt'ov TTOieï' xaxà aèv y^p to ev uTtôxeifiévw tV oùcîav iroieï, xatà Bï xb oùx ev uTroxEifxévw xo cJU[xê£ê-/ixo(; cpyidiv elvai* xai aTrXwi; einEÎv , wffTrep TroXXà Toiaùta x«t xodaùta xaxà xov SoxY^uavxa ttÙTOtç xpoTTOV è^ï'ôevxo, ouxoj xal ettI xî;? xt[i.taç xauxrjç xej^vri; uSda aîtou- 5y) yiyovs xoïç àpj^aîoii; (âvo; ovxoç xoîi irpàynoixo; xat [xia; xÉ)(vt]ç ) Stà xivwv 9£o>pttov xaûxrjV exOs'ffÔat, ïva àx xwv [xy] cpuaixwv TrpaYfxaxoJV IXxuffavxEç xoùç ÇyjXYixiç, 8Î; xà cpuffixà TTpocYfJLaxa [xsOoSeufftoffiv , 8 Sy) xat yÉYOVEv auxoïç' xà Se Ttavxa Ix xwv sçrîi; 6 Trapwv Sr\kMaei xpoTtoç.
TpEiç Ilivouç TCOtoùffiv ot ap/^aTof xai ô tji.£v Trpwxdç laxiv ô zayéta:, cp£uywv , (oç xà 6£Îa- ô 8È SeuxEpoç euxiv ô ^paSioiç cpsuyoïv , w; xà ÔEtioSy)* ô 5s xp(xo; Iffxiv ô jAr,5£ oXojç cfsuywv, loç xà jxÉxaXXa , xai oî XiOoi xal i\ yî]. Ilîvo; Trpwxo; , 6 5tà xoïï àpTEVixoîJ, ô ^aTtTtov xbv yaXxov Xeuxôv. To (xpffevixov Igti 6£tov xat xaystoç cpsôvov , cosuyEi Ô£ ^tto xoti Trupo; xat ô'aa Ôà, ofjLOià Èuxi xw àpa£vixw, xal Ofia Xéyovxai xat cpsuxxot. 'H oï (txeu"^, xouxou ouxtoç e/ei* Xaêwv àpaevixoî! xou oj^iffxoîJ xou •/puai^ovxoç oùy^ia^ xÉaoapai; xat xo'jiaç xai crxstsai; xat yvotoSEç xonqdaç £[i.?p£^ov ev oçei vuj^OTfijxepa Sûo •/l tpia* £Î; 6aXtvov àyYâïov (jx£vo'(ïxou.ov , avtoÔEv xaxr|(7ï»aXt(iu.£Vov , Iva [i.r, oiaiTreuff-/], xivwv aùro Sra^ x^; vifxspa; •?, Sic* xat xoîixo ttoiêi Itîi '^(Aéptt< TtoXXàç, xat [j.£xà xoîixo xevtoaaç aùxo , ttXùvov xaOapwuSaxt, [A^/.p"; av f, 6(Tu.^ xoîi o^ouç 'fuy»). ^ûXaxX£ ci (X£t xo ÀETrxoxaxov xîiç oùfft'a? xxt u,-^ auv- 'aïToXoue aùxb xw uoaxf sTxa ^Tjpâva; Iv cxEpi, [xCyvus xai ouXXeiou aCixtji ^xXaxoç Ka7r7raSoxixoïïoùyyia;7r£vx£* etta TD^Xtotiov xtjv cj(iotXr,v, xaxaffcpoXtÇa 'Ttavxa/ oOev, t'va |xyi xatduLEvov xb àpcEvtxbv ôiaTtvEuar, , xaï£ oOv îroXXaxt; xat Xei'ou [Ac'xpi; oO XeuxovO^ xal yÉvvixai (jxuTTXTipia Xeux^ xal ffxspÉixvto;.
Iltvoç Seuxeooç ô ^paoc'oji; cpEuyoJV' ô xwv (jiapyâpwv /aXxb; xïxauuivoî xat xb ar,pixbv xal xà xoiauxa ipsôyoudi (Jiàv, ou xa/£o)ç 81 , àXXà PpaSÉtoi;* xal )(^pri EtSÉvai ex xvjç TrotT^aet»; xwv aiAapayowv , -/ixti; à'/ei ouxw Xaoe ■xpudxaXXou xaXoû oùyyiai; ûûo, yaXxou xExaufxÉvou ouyyiav YjfjiiaEiav xat TCpdxspov TtoiEt xbv xpuiTxaXXov (XTtOTCupov xai pâXs aùxbv eî; uSwp xaOapov xal ffjxYÎ/e, t'va [ji.'^ e/v) ^ûttov £lxa Xet'oi» auxbv , xal xbv /aXxbv xbv xsxauaÉvov xal xb crjptxbv Et; Ôutav , xal j^toveue aOxà eiç xb Trîip' xal TTEpiîT/jXcùcaç xal irwjAaaaç avojOev xyjv /tt»vr,v , ea xaieçôai law itupl , (at) et; xb êv (Jie'poç d'^etXovxt octîteiv xal eîi; xb e'xepov (X'J) airxetv, àXX* ïffoji; , xal eÇei; xb