ADDITION DU TRADUCTEUR
iuprà, p. 160, Tnvent.^ n« 879), 1«. que les prises respectives, faites pendant la durée de la guerre sur les gens des deux pays, seraient annullées : par suite Edouard promit de faire rendre par ses sujets toute prise de ce genre, hormis ce dont il avait disposé; le comte^ de son côté, prit le même engagement, sauf pour les prises faite« par les gens du roi de France, pour autant que le comte ni ses gens D*en eussent profité; â». Edouard octroya à toujours aux marchands de la terre et de la domination du comté de Flandre, et du marquisat de Namur, la faculté d*acheter en paix et sécurité dans sa terre d*Angleterre , d'Irlande, d*Écosse et de Galles , et dans toute retendue de sa domination, des laines et autres marchandises avec les mêmes franchises , libertés et avantages que les Lombards ou autres marchands, soit Anglais, soit de toute autre nation.
Nous n'entrerons pas dans le détail des relations postérieures entre les deux pays. Ces détails appartiennent plutôt à Thistoire générale qu'à celle du commerce, et on peut au surplus les trouver dani la collection, souvent citée, de Rymer.
Ordonnance établie pour la ville de Gand par le comte Philippe^ après son retour de Jérusalem (1).
Etec sunt praecepta quae statuit Dominus cornes noster (2) ÎQ Gandavo, eo tempore, quo rediit Hierosolymis.
§ 1. Si quis de LX lib. convictus fuerit et infrà triduum comiti non satisfecerit, exeat terram comitis infrà triduum : qaod si non fecerit, et de caetero in terra comitis (3) fuerit, omnibus diebus vita; suse sine lege permanebit.
$ 2. Si quis ex. parte comitis vicecomes constitutus fiierit in Gandavo, et idem ab aliquo obsidem (4) exegerit,
(1) Cartulaire de la bibliothèque Tan Hulthem, aujourd'hui à la bibliothèque royale à Bruxelles ; imprimée aussi dans les Notes de Lesbroussarl sur d'Oudegherst, I, 530, et par Diericx, Mémoires sur les Lois et Coutumes, h 79.
Les variantes sont tirées du Livre blanc des archives de la ville de Gand, et du Cartulaire f|o 1 de féu M. Lammens.
(2) Le mot noster, manque dans le liv. bl.
(8) L. b. visus fuerit,
[4) ^r\r. i.obses.
SSO piftcES
reddat (5) ei infrà triduam : sine autem, in foris&cto LX lib. erit.
§ 3. Si qiiis cecîderît in forisfactum comitis et per scabinos convictus fuerît, ad domum ejus eatur, et tantum de suo accipiatur, undè forisfactum comiti reddatur : quod si non habuerit, accipiatur ad propriam ipsius personam.
§ 4. Si verô pro se fidejussorem constituerit, et fldejussor reddere différât, donec justitia comitis indè super eum placitaverit, fidejussor in duplo puniatur. Similiter in aliis negotiis, quicumque fidejussor constitutus fuit, et donec super eum placitatur, satisfacere distulit (6), puniatur in duplo.
§ 5. Si quis fecerit forisfactum LX lib., submoneatur ad domum suam, quod 17) si non habeat (8), submoneatur in placito, et si infrà trilnum non venerit convictus erit.
$ 6. NuUus hominem habeat in Gandavo, nisi de faidft vel de feodo : qui verô habuerit, et de hoc convictus fuerit, erit in misericordià comitis de LX lib.
(5) Car 1. 1. reddam.
(0) Au lieu de satisfacere distuUt, le Liv. bl. a seulement distM" îerit.
(7)CA.qut\ (8) Liv. bl. habuerit.
JVSTiriCATITES. SS4
Privilège du comte Philippe en faveur de l'abbaye de S^. "Pierre , portant que les personnes bannies du territoire de S^. 'Pierre seront tenues pour bannies du pays de Flandre (1).
In nomine Patris et Filii et Spiritûs sancti. Amen. Ego PhilippuSy Dei gratiâ Flandrise cornes, omnibus tam futuris quam prsesentibus notum fieri volumus, quod dominas Gerardus dilectus noster abbas Sancti Pétri Gandensis, maltotiens coram nobis qusBrimoniam distulit, super malefacto^ ribus de beati Pétri dominio bannitis, et aliis, qui exleges appellantur, et in oppidis et villis principatûs nostri reci^ piuntur etmorantur; quam ob rem necessitati et ecclesiae utilitati et monachorum ibidem deo servientium quieti providentes, tam pro stabilitate regni nostri, quam pro adipiscendo seternorum coUium desiderio, sub principum terrse nostrse judicio et teslimonio constituimus, ut omnes de beati Pétri dominio banniti, et alii, qui exleges vocantur, per totam terram nostram, sicut nostri proprii bannitî babe^ntur; et abbati dicti locî, vel ejus prseposito, eos reposcenti, per ministros nostros reddantur, et quia utilitati fratrum nobis commissorum nos summopere prospicere convenit in futurum tempus, hoc scriptum sigillo nostro
(I) Diaprés roriginal, aux archives proTinciale:^ à Gand ; imprisé par Diericx, Mém. sur la ville de Gand, I, 9S7.
Tint piicift
firmari et virônim illastrium testimooio decrevimus roborari.
Actum Gandavi annd domini MCLXXX.
Signum Rasonis de Gavre.
Signum Ëustacii de Grammine.
Signum Rogeri Castellarii.
Signum Walteri de Sotteghem.
Signum Gerardi de Hasselt.