ÉDIT DE CLOTAIRE

[Diplom., Chartœ, edit. nova, 1. 1, p. 195)

Felicitatem regni nostri in hoc magis magisque, diVino intercedenle suffragio, succrescere non dubium est, si quœ in regno nostro, Deo propitio, bene acta, statuta atque décréta sunt, in« violabiliter nostro studuerimus tempore custodire; et qu» contra rationis ordinem acta vel ordinata sunt, ne in antea, quod avertat divinitas, contingant, disposuerimus, Christo prœsule, per hujus edicti nostri tenorem, generaliter emendare. Ideoqne deûnitionis nostrœ est, ut canonum statuta in omnibus conseryentur, et quod , per tempora, ex hoc prœtermissôm est, yel dehinc, perpelualiter observetur.

Ita ut episcopo decedente, in loco ipsius, qui a metropolitano ordinari débet cum provincialibus, a clero et populo eligator; et si persona condigna fuerit, per ordinationem principis ordinetur; vel certe, si de palatio eligitur, per meritum personœ et doctrinae ordinetur.

Ut nullus episcoporum, se vivente, eligat successorem ; sed tune allas ei substituatur, cum taliter afficeretur ût eccle-^ siam suam nec clerum regere possit. Itemque ut nullus, yiyente episcopo, adoptare locum ejus praesumat. Quod si petierit, ei minime tribuatur.

PIÈCES JUSTIPICJLTIYES. 347

Si quis clerious, quolibet honore munitus, cootempto epis* copo suo, vel prsetermissQ, ad principem aut ad potentiores quascumque personas ambulare, rel sibi patrocinium elegerit expetendum, non recipiatur, praeter si pro venia videtur expeiere. Et si pro qualibet causa principem expetierit, et cum ipsius prineipis epistola ad episcoputn sautn fuerit reversus, excusâtus recipiatur. Is qui ipsum , post admonitionem pontificis soi, retinere prœsumpserit, sancta communione privetar.

Ut nullus judicum de quolibet ordine clericos de cirilibus causis, prœter critninalia negotia, per se distringere aut damnare prœsumat, nisi convincilur manifestus, excepto presbytère aut diacono. Qui vero convicti fuerint de crimine capitali, juxta canones distringantur, et cum pontificibus examinentur.

Quod si causa inter personam publicam et homines ecclesi» steterit, pariter ab utraque parte prsepositi ecclesiarum et judex publions in audientia publica positi ea debeant judicare.

Cuicunqne defuncto, si intestatus decesserit, propinqui absque conirarietate judicum, in ejus facultate juxta legem succédant.

Libertos cujuscumque ingenuorum a sacerdotibus, juxta tex* tus cbartarum, ingenuitatis suœ defensandos, nec absqae pr»« sentia episcopi aut prœpositi ecclesiae esse judicandos, vel ac| publicum revocandos.

Ut ubicunque census novus impie additus est, et a populo reclamatur, justa inquisitione misericorditer emendetor.

De teloneo, ut per ea loca debeatexigi, vel de speoiebus ipsis de quibus prœcedejitium prineipum tempore, id est usque ad transitum bon» memoriœ domnorum parentam nostroram Gunthramni, Chilperici, Sigeberti regum est exactmn.

Judaei super Christianos aetiones pablicas agere non debeant.

Quare qui se qutxstuoso ordini soci<are prœsumpserit, severissimam legem ex canonica incurrat sententia.

Ut pax et disciplina in regno nostro sit, Ghrlsto propitiante, perpétua, rebellio vol insolentia malorum hominum severissime reprimatur.

Ut nullus judex de aliis provinciis aut regionibus in alla loca ordinetur ; ut si aliquid mali de quibuslibet conditionibas perpetravcrit, de suis propriîs rébus exinde quod maie abstulerit, juxta legis ordinem debeat restituere.

Prœceptiones nostrsB per omnia impleantor. {Finis capiHê deperdita.)

Quicquid parentes nostri anteriores principesi vel nos, per justitiam yisi sumus concessisse et confirmasse, in onmibus debeat confirmari.

Et quae unus de fidelibus ac leodibus, suam fidem serx'ando domino legitimo, interregno faciente, visas est perdidisse, generaliter absque aliquo incommodo de rébus suis juste debitis prœcepimus revestiri.

Puellas et viduas religiosas, aut saoctimoniales, quss se Dec voverunt, tam quse in propriis domibus résident, quam qn» in monasteriis positœ sunt, nullus nec per prœceptum nostrum competat,nec trahere, nec sibiin conjugio sociare penitus pr»sumat. Et si quis exinde prsBceptum elicuerit, nollum sortiatar effectum. Et si quicumque aut per virtutem aut per quemlibet ordinem ipsas detrahere aut sibi in conjugium prsesumpserit sociare, capitali sententia feriatur. Et si in ecclesia conjugiom fecerint, et illa rapta aut rapienda in hoc consentire videbitur, sequestrati ab invicem in exilio deportentur, et facultates^orum propinquis heredibus socientur.

Episcopi yero, vel potentes, qui in aliis possident regionibus,

judices vel missos discussores de âliis provinciis non instituant, nisi de loco, qui justitiam percipiant et aliis reddant.

Agentes igitur episcoporum , aut potentum, per potestatem nulliiis rei collecta solatia nec auferant, nec cujuscunque con^ temptam per se facere non prsesumant.

Porcarii fiscales in sylvas ecclesiarum aut privatorum absque voluntate possessoris in sylvas eorum ingredi non prsesumant.

Neque ingenuus, neque servus, qui cum furto non deprehenditur.abjudicibus aut ad quemcunque interfici debeat inauditus.

Et quandoquidem pactio non fuerit, unde porci non debeant saginari, cellarinsis in publico non exigatur.

Quicunque vero hancdeliberationem.quam cum pontificibus, vel tam magnis viris optimatibus, aut fidelibus nostris, in synodali concilio instituimus, temerare prsesumpserit , in ipsum capitali sententia judicetur, qualiter alii non debeant similia perpetrare.

Quam auctoritatem,vel edictum, perpeluis temporibus valitu • rum manus nostrae subscriptionibus decrevimus roborandum. — Hamingus. — Chlotacharius, in Gbristi nomine rex, banc defînitionem subsçripsi.

Data sub die xv kalendas novembris, anno xxi regni nostri- Parisiis.