LE PRINCE DE WÔCHOU A PAUL V

Lettre du prince de Wôchou au Pape Paul V (1).

Idate Masamoune, roi de Wôchou dans l’empire du Japon, baisant avec une soumission et une révérence très-profondes les pieds du Seigneur Pape Paul V, très-grand, universel et très-saint Père de l’univers, je dis en suppliant :

« Le P. Fray Luis Sotelo religieux de S. -François étant venu dans mon royaume, et y ayant annoncé la loi chrétienne, m’a rendu sa visite. J’ai connu par lui cette religion, et il m’a exposé de nombreux mystères concernant les rites et les cérémonies des chrétiens. J’ai reçu ces enseignements dans mon cœur, .et en les examinant j’ai reconnu qu’ils étaient véritables et salutaires; et je n’hésiterais pas à les professer hautement, si certaines affaires ne m’entravaient, et si des motifs invincibles ne me faisaient obstacle. Mais si personnellement je suis empêché pour celte heure, au moins je désire que mes sujets se fassent actuellement chrétiens. Afin de hâter cet heureux événement, je supplie Votre Béatitude de m’envoyer des religieux de l’ordre Ce Saint-François, dit de l’Observance; je chéris principalement et je vénère ces religieux. Que Votre Altesse condescende à leur accorder abondamment les licences, les faveurs, et tout ce qui peut concourir à leur succès. Pour moi, dès qu’ils auront mis le pied sur ma terre, je ne cesserai de les protéger. Je les assisterai pour l’érection de leurs monastères, et je leur accorderai toutes les grâces qui seront en mon pouvoir. Je vous supplie de même instamment de vouloir bien, dans mon royaume, disposer, gouverner, et instituer tout ce que vous jugerez utile pour la propagation de la sainte loi de Dieu, et spécialement d’instituer et de créer un grand prélat, sous la direction et par le zèle de qui tous les habitants seront convertis sans retard à la foi chrétienne. Quant aux dépenses du prélat, et aux revenus à lui constituer, veuillez ne concevoir aucune inquiétude; car nous voulons y pourvoir abondamment nous-même, et nous en acceptons toute la charge.

A ces intentions je vous envoie comme ambassadeur le P. Luis

(1) Amati, p. 65.

Sotelo, auprès duquel vous pouvez vous enquérir, à votre gré, des dispositions de mon cœur; car il connaît à merveille ce que mon cœur renferme sur les matières qui précèdent, et afin de leur donner effet, je prie Votre Béatitude de prêter à cet ambassadeur une oreille favorable, et de l’accueillir avec honneur. Ce religieux doit être accompagné d’un illustre gentilhomme de ma maison, nommé Fachegoura Rocouyemon, également mon ambassadeur, afin que tous deux, étant porteurs de mon hommage et de mon obéissance, se rendent à la très-sainte cour romaine, et embrassent pour moi vos pieds sacrés ; et s’il arrivait que le P. F. Luis Sotelo vînt à succomber dans le voyage, je désire que toute autre personne par lui désignée soit admise comme ambassadeur en votre présence, au même titre que lui-même.

J’ai appris de plus que mon royaume n’est pas fort éloigné des royaumes de la Nouvelle-Espagne, lesquels font partie du domaine du très-puissant roi d’Espagne Philippe. C’est pourquoi, dans le désir d’entrer en relation avec lui, et avec ses États chrétiens, je désire vivement son amitié : et je ne doute point de l’obtenir, si votre autorité m’y assiste, ainsi que je vous en supplie humblement, en conjurant Votre Altesse d’entreprendre cette œuvre et de la mener à fin, surtout parce que ces royaumes sont la voie nécessaire des religieux envoyés par vous dans notre royaume. Avant tout vous daignerez prier le Dieu tout-puissant, afin que je sois agréable à Sa Majesté divine. Que si, dans notre royaume, il existe quelque chose qui vous soit agréable et utile à votre service, que Votre Altesse ordonne, et nous nous emploierons de toutes nos forces, afin de correspondre à votre désir. Dès à présent je vous offre avec révérence et frayeur des présents bien modiques, mais qui proviennent d’une contrée bien éloignée, c’està-dire du Japon. En tout le reste, nous nous en remettons au P. F. Sotelo et au chevalier Roucouyemon, et nous tenons pour avéré et parfait tout ce qu’ils auront conclu en notre nom. De la cité et de notre cour de Chendaï, la 18' année de Père Keitchô, le 4® jour de la 9® lune, c’est-à-dire le 6 octobre de l’an du salut

Matsoundaira Moutsounocami Idate Masamoune.

MÉMORIAL SOTELO.

Lettre du P. Soielo nu Souverain Pontife.

Beatissime Pater,

Post præmissam sanctorum pedum (ad quos etiam hinc prostralus jaceo) humilera ac devotam osculationem.

Fraler Ludovicus Sotelo, Fratriim minorurn alumnus, in servis quidem abjectissimus, in filiis vero omnium minimus, Sanclitatem vestram de iis quæ jamdudum novisse præsumo, certiorem facere intendo.

1. Nempe fuisse me quondam Idate Masamune, qui regni Oxu (quod est in Orientalis Japoniæ parte) gubernacula tenet, necdum quidem per baptismum regenerato, sed tamen catechumeno, et qui Cbristianam fidem in suo regno prædicari ciipiebat, simul cum alio suæ curiæ optimate Philippo Francisco Faxecura Rocuyemon ad Romanam curiam et qui tune apostolicæ sedis culmen tenebat SS. Papam Pauliim V qui ad cœlos evolavit, Legatum expeditum. Quo tandem anno salutis 1015 juvante Deo pervenissemus, a SS. Papa, magno cum cardinalium Sacri Collegii antistitum ac Nobilium concursu, neenon et Rom. populi ingenti lætitia et communi alacritate non modo benigne excepti, verum et humanissime tam nos quam etiam très alii, quos Japonii Chrisliani, quatenus eorum circa Cbristianam religionem statum Apostolicis auribus intimarent, specialiter desiinaverant, auditi, recreati, et prout optabamus, quantocius expedili.

Igitur cura ea, quæ tum ex parte regis Oxensis, tnm etiam Christianorum Japoniæ proponebamus, atque burailiter supplicabamus, audivisset, ac pro voto nostro annuisset, habito insuper cum sacra congi'fgatione Cardinalium suæ Inquisitionis consilio, decretum est, debere in præfalo regno Oxensi plaga Japoniæ aliura institui Episcopum. Designavit autem ad id muneris SS. Papa me omnium indignissimum, et quatenus assensura præberem, Deus, apostolicis verbis {quos Deus eligit, idoneos ministros facit) reluctanti præcepit.

2. Qnibus auditis sacros pedes osculando, consensi. Ordinatum præterea fuit Religiosos S. Francisci Suæ Sanctitatis et expensiset nomine ob prædicationem Evangelii in eo regno mittendos fore

nobiscum; mandatumque Nuntio apostolicoac Collectori generali, qui tune in Catholici regis Hispaniæ Curia assistebat, quatenus sumptus ad id necessarios ministraret : nec non et antiques annuales reditus ad fundationem et sustentationem cujusdam Collegii sive seminarii, quod Japoniæ institui designaret, reliqua ad commodiorem occasionem remittendo.

3. Cum autem reditum nostrum Japoniam per Hispaniam et alias Indiarum Catholico régi subjectas provincias necessario üeri oporteret, ordinatum fuit à præfato SS. Paulo V tam meam consecrationem, quam etiam prædictorum expeditionem ad præfatum Nuntium Apostolicum habito primum Regis consensu fore remittendum dalis super ea re ad Catholicuni regem, tam per nos, quam etiam per præfatum Nuntium specialibus literis , simul cum rescripto ad prædictum regem Oxensem, et Japonios ebristianos, donis etiam ad eosdem, nec non multis gratiis, indulgentiis , reliquiis ac spiritualibus muneribus cum accepta

1616. benedictione , anno 1616 Hispaniam remeavimus. Ibi quoque cum ingenti gratulatione , lætitia singulari et benignitate erga nos sanclæ et apostolicæ Sedis magnificenlia, ac communi ædificatione, non prælatonim et principum tantum, sed etiam regis Catholici, cujus speciali protectione illuc perveneramus, excepti, traditis apostolicis literis, gratum regis assensum, et japonicam conversionem adjuvandi affectum piissimum vidimus. Sed ecce tune ex nova Hispania in prædictam Curiam Nuntius regalis adveniens sævam ab Imperatore Japonico, et generalem adversus suæ ditionis Christianos post nostrum inde discessum excitatam fuisse persecutionem, quâ destrui templa et relegari sacerdotes, et ob fidei confessionem plerosque occidi fideles nunciabat. — Eodem quoque tempore, quo nos in Romana curia delinebamur, nnneiatum fuit Domino Paulo V de obitu Episcopi Japonensis a Religiosis societatis Jesu, cujus et ipse erat alumnus. Ipse vero statim de successore ex eadem religione assumto providit, cujus considerationem et expeditionem remisit pariter in Hispaniam, ubi præfati religiosi (quatenus visum fuit) non æquo satis animo ferentes alios, præter suos, Ecclesiam {sic) in Japonia dominationem habere, quod quidem in sacra Curia variis etiam diligentiis aliéna manu et industria adhibitis, impedire non valuerunt, arrepta ex prædicto nuntio Japonicæ persecutionis occasione impedivere.

4. Persuadentes enim præsidi Concilii regalis Indiarum, aliis-

MÉMORIAL SOTELO. 139

que ejus ministris ( cui Rex Catholicus hæc negotia commiserat) nullatenus expedire ea executioni mandare, quin potius omnino oporlere omnia tam sua quam nostra simul suspendi, ne forte Tyrannus Imperator Japonicus eo magis de his ipsis irritatus crudelius ageret in Christianos, reipsa prout optabant, impetraverunt, sicque decretum fuit à Concilio Regio. Quæ cum audisset præfatus Apostolicus Nuncius, huic se decisioni opposuit, inslantiara de novo faciens, et relationem coram Regia Majestate, ad quam etiam Ordinis mei Vicarius generalis (qui in eadem tune curia morabatur) similiter et Ego recurrimus, clamantes coram Rege, et dicentes, nullum prorsus de indignatione Tyranni Imperatoris exspectari posse majus damnum, ipsa jam suborta persecutione, et sacerdotum relegatione, neque de fide Chrislianorum videri posse pejus periculum, quam eosdem doctrina atque ministris destitutos relinquere inter lupos; in quorum etiam medium SS. Apostoli a Christo Domino missi sunt.

5. Apostolicam quoque sedem Christi vestigiis inhærentem spiritualibus ovibus de Pastoribus ac Prædicatoribus in similibus consuevisse providere, qui Christi gregem a lupina rabie protégèrent : quarum ([uidem tidelitas pariler ac probitas, non modo in pace tranquilla, sed tune maxime, cum advenientibus lupis urgentem persecutionis rigorem æquo animo pertulerint, comprobatur. Et contra vero eos à Domino aperte Mercenarios appellari, qui desertis ovibus cum a lupis dilaniantibus impetuntur, effugiunt. His quidem Catholicus Rex benignum præbuit auditum, imo et ædificatus est. Regale vero concilium prædictum super jam édita determinatione, ne revocaretur, fecit instantiam, instantibus pariter super eadem re præfatis religiosis, qui demum prævaluerunt, unde pro tune tam sua quam nostra fuere suspensa. De qua re statim SS. Papam Paulum V feci certiorem, a quo etiam fuit denuo præceptum prædicto Nuntio Apostoiico, quatenus coram Rege, ejusque concilio circa prædictorum expeditionem rursus ageret. Jam vero classis Novæ Hispaniæ expeditione instante, et in eadem socii mei Japoniensis Legati Japoniam regressu, ne mea quoque detentio ambitioni potius, quam animarum saluti forte imputari videretur : cum eo rursus 1617 redire decrevi. Deo igitur opitulante in Novam Hispaniam tranquilla navigatione devenimus, ubi navern quandam a præfato rege Uxensi missam, quatenusnosad sereduceret, nostrum ex Hispania reditum exspectautem invenimus. Acciditautem ibi novum insularum Philippinarum

gubernatorem ex Hispania destinafum concurrere, qui navis qua sues milites transfretaret copiam non habens, petiit à nobis, ut simili ad præfatas quoque insulas navigaremus, quæ à Japonia non longo navigantibus intervallo distarent. Quod quidem libenter annuimus : comitantibusque ventis secundis prospéra navigatione

1618. 1618 ad prædictas insulas appulimus. Commodum vero tempus et secundiim ventum, quo Japoniam navigaremus exspectantibus nobis, Piratarum Batavorura ad præfatas insulas applicantes naves,

‘ obsidentes portum, easdem infestarunt, donec elapsa temporis et ventorum opportunitate Japoniam navigandi occasio recessit,

1619. anno 1619, sine opportunitate nobis devoluta.

1620. 6. Igitur anno sequenti 1620, dum pro navigando secundos ventos exspectaremus, ecce ex Macam civitate Chinæ ad præfatum Insularum Pbilippinarum Gubernatorem simulque ad Archiepiscopum Manilensem (est autem Manila in Pbilippinis præcipua et metropolitana civitas) à quodam religioso societatis Jesu Didaco Valente literæ missæ venerunt, quibus se episcopum Japonensem jam consecrafum dicebat, postulabatque enixe ne Japoniam navigare permilterer, fore enim ut magna perturbatio, si eo venissem, in ejus regni Christianis suboriretur, ipse enim religiosus Episcopus cognoscens (ut videtur) meam expeditionem per suæ religionis alumnos, sumta occasione ex suborta Japoniæ adversus Chrislianos persecutione, fuisse quidem impeditam atque suspensam post meum a prædicta Curia discessum; suam rursus per eosdem expedilionem obtinuit, quæ per viam Indiæ Orientalis ad prædictam civitatem Macam pervenit.

7. Cum autem nequeJaponicumidiomanovisset, nec principem aliquem pro se baberet, cujus favore Japoniam transmeare, ibique assistere posset, sicut me novisse et habere cognoscunt, raeum Japonicum ingressum ea, quam prædixi diligentia, per suæ religionis alumnos impedire curavit : qui præfatas sui Episcopi literas Domino Arcbiepiscopo, ac simul gubernatori Manilæ tradentes, instanter, quatenus me detinerent, persuaserunt. Et cum magnum sitearumcivitatum, Manilæ, Pbilippinis, et Macam Chinæ, invicem commereium , correspondentiaque communis , qui illis præsunt alternatim se observant, et in postulatis sibi deferunt. Ergo, ne eo anno simul cum sæculari collega meo Japoniam navigarem , detentus fui : misi nihilominus mei ordinis religiosos, apud me retinens Apostolicas literas, ad supra memoratum regem Oxensem, eidem scribens et observans, quatenus me ad se remeare curaret.

MÉMORIAL SOTELO.

Rex vero Oxensis auditis quæ collega meus ei retulit de benignitate et magnificentia Apostolica et Regia, qua suo nomine et Romæ et in Hispania et ubicumque fuerimus recepti, honore quoque et splendore quo ducti fuimus et reducti, gavisus est gaudio inagno, Religiososque alacriter suscipiens, locum eisdem habitalionis in sua Curia assignavit, ac de sumptibus necessariis jussit provideri, occulte tanien et caute, ob commune Imperatoris adversus Christianos edictum, et maxime Religiosos, quo tamen non obstante, utrique, id est, Religiosi cum Christianis quiete et pacifice commorantur in eo regno. Insiiper et sequenti anno misit, qui me Manilæ inviserent, et in suum regnum reducere conarentur, duos sui exercitus milites, quod quidem ipsi juxta injunctum sibi præceptum strenue præstiterunt, navem et viclus pro navigatione necessarios diligenter parantes. Sed quando conscendere properabam, detentus, captus, et impeditus fui : milites vero cura sarcinis, et sine me ventorumetiamopportunitate compulsi Japoniam mœste redierunt.

8. Ergo cum mecum ipse cogitarem Manilæ constituto nullam Japoniam navigandi sesefore copiam præstituram, inde exire contendi, sumpta occasione ex oblata opportunitate coraitandi cum Domino Episcopo Novæ Segoviæ in suam diœcesim properante, cujus auxilio in quadam ejus diœcesis provincia (Pagasinam incûlæ appellaiit) naviculam sive ratem (quæ nostro coramuni idiomate Fragata vocitatur) exstruxi, in qua cum quodam Japonio religiosü socio meo, et aliis quatuor sacerdotibus item Japoniis (quos dum Manilæ commorarer moribus et divinis literis sufficienter instructos et tertii ordinis de Pœnitenlia Sancti Francisci tribus votis emissis ordinari curavi) in præfatum regnum Oxense directe navigare gestiebam.

9. Verum et hoc ipsum per eos ad aures prædicti gubernatoris Manilensis pervenit, qui iter nostrum impedire nitebatur : et quidem jam omnibus pro navigando paratis, strictum gubernatoris ad rainistrum justitiæ illius provinciæ pervenit mandatum sub gravibus pœnis præcipientis, quatenus supradictam naviculam detineret, nantis vero sub interminatione vitæ, ne eamdem conscenderent, interdiceret, me autcm Manilam reverti compelleret. Quo factum est, ut navicula protinus interdicta, naiitæ vero ab illo portu et provincia ejecti fiierint, pariler ac relegati. Ego autem præfatum Episcopum ad suam usque sedem sequi coactus, et quæ me Legatum esse a sede Apostolica receptum, utque Japoniam re-

direm expeditum attestabantur , Apostolicis literis ante eumdem præsentatis, petii auxilinm ab eo in forma ad comprimendum eos qui me Japoniam navigare impediebant : quod ulique continuo diligenterque præslitit, eosdem comprimens per censuras : territus tamen ne hoc ipsum ægre ferret Manilensis gubernator, disposui, quatenus ego cum socio meo religioso Japonio sub habitu seculari navem quandam Ghinensium mercatorum, et quidem infidelium, qui tune de illo portu etcivitate novae Segoviæ Japoniam proficisci parabant, sub titulo suorum famulorum conscenderemus, quod ita factum est. sed inter navigandum præfati mercatores nos religiosos agnoscentes, veriti edictum et pœnas Japoniæ latas adversus eos, qui religiosos in suis navibus transfretant, cogitaverunt aliqui ex ipsis mittere nos in mare aut certe occidere, Deo tamen ordinante adversis ventis et tempeslfatibus impediti pariter et conterriti tantum nefas committere timuerunt : e1 quo navigarent, ubi quoque essent, ipsis nescienlibus, Japoniam appulimus, juxta quandam civitatem Negasaqui propinquam insulam ad fmem occidentalis plagæ, in qua ante persecutionem assistebat Episcopus, ejusque incolæ fere omnes erant Christian!, est omnibus navigiis mercaturæ causa Japoniam venienlibus portus generalis, modo vero existit ibi Judex ab Imperatore specialiter adversusChristianos et præcipue sacerdotes deputatus, ante quem nos præsèntaverunt supradicti mercatores Chinenses, dicentes se fuisse compulses in provincia Papagam e civitate Novæ Segoviæ, unde navigaverant, transfretare nos in sua navi.

10. Ipse quoque Judex et me, et quæ circa me Manilæ facta fuerant, tum per exploratores quos Manda habet {sic) occulte, tum

1622. etiam per Japonios alios mercatores qui nos eodem anno 22 Manda præcesserant, satis aperte cognovit; sciens tamen a rege Oxensi cum ipsius Imperatoris consensu Hispaniam et Romam missum me fuisse Legatum, cum suis ministris et assistentibus inito consilio decretum fuit, me cum socio meo religioso, et alio servitore in carcerem mitti debere in forma aliorum Religiosorum (etsi etiam Legatus, religiosus tamen eram) donec, re ad ipsum Imperatorem delata, quid faciendum esset, ipse disponeret.

11. Statim ergo missi fuimus in carcerem Nagasaqui, deinde ad Omurensem saxis carcerem arcliorem delati. Contigit autem hic, ut menseOctobri prædicti anni 1622 cum præcedentisanni septem sub eodem Judice in eadem civitate, et aliis circum locis 17 Religiosi, 8 Patres Dominicani, unus Augustinianus, et quatuor Fran-

MÉMORIAL SOTELü.

ciscani, et Jesuitæ itidem quatuor^ cum aliis 100 Japoniis, quorum adjutorio usi fuerant et hospitio, illustre pertulerunt martyrium. Et quidem religiosi cum quibusdam ex Japoniis igné cremati, sive ut verius dicam, igné longe posito assati, reliqui vero fuerunt capite truncati, nullo alio titulo et causa, nisi quod Dei essent sacerdotes, ministri Evangelii, et divinæ legis promulgatores. Mihi quoque, cum primurn fui comprehensus, pari fuisset fruendum titulo, felicique supplicio, nisi prædicti Regis Legatus cognitus fuissem, in carcere tamen intente ^dhibiti sunt custodes, qui magna vigilantia diu noctuque assistentes, nullum hominem ad nos accedere, sed neque invisere quidem nulla tenus permittunt.

Deinde prædiclus Judex iterum est in Imperatoris Curiam profectus, post cujus discessum comprehensi etiam a satellilibus duo Religiosi fuerunt, aller ex ordine Fratrum Prædicatorum, Frater Petrus de S. Catharina Martyre , alter vero e Soc. Jesu , Michael Caravallo, et quidem ambo exiiniæ viitutis viri, Deique zelosissimi ministri, nobiscum in hoc carcere Oraurensi tenentur inclusi. Est aulem carcer grossis ex lignis compactus ad mensuram longitudinis palinorum septem, undequaque patens, in modum caulæ bestiarum, in loco fœtido et umbroso collocatus, ob idque vermibus, colubris, aliisque reptilibus immundis et venenosis animalibus scaturiente. Suslentamur autem hjpha (1) coda, quæ quotidie nobis mittitur in quadam parva mensura.

12. Veriimtamen in bis et aliis incorporalibus incoramodis largitur nobis Deus ex sola ipsius misericordia et bonitale incredibilem consolationem, et ultra quam verbis exprirai possit , uberem lætitiam, neque enim tædio afficimur aliquando, nullave res molesta nobis videtur et adversa ; quin imo dulcedinem nobis omnia et exultationem exubérant. Et quamvis quatuor simus sacerdotes, non ad omnia exercitia tantum, verum ad quotidie celebrandum habemus, subministrantibus fidelibus, cum ingenti vitæ periculo, quæ ad id necessaria sunt, alla quoque variis artibus. Adeoque divina mensa fruentes levamen inde singularissimum , unicum vero ac totale remedium reportantes, carcerem non custodiam quidem, sed palatium quoddam regium, aut cerle hortum potius amœnissimum reputamus. Nihil autem aliud nisi pro Deo, et ejus gloria vilam sive per ferrum, sive per crucem aut certe per ignem tradere desideramus. Quod etiam quantocius fore confidimus. Ut

(1) Oryza.’

enim per litteras accepimus Japonius Imperator, cum (informantibus Batavis haereticis) religiosos habitii sæculari indutos, ac inter alios raercatores occultatos Japoniam advenire cognovisset, vehementer iratus, quo omnes mercatores Gbrislianos extraneos a suis regnis relegari præcepit, generale publicavit edictum, ad cujus executionem præfatum Judicem a Curia jam descendere ferunt, cum speciali quoque ordinatione occidendi, non solum nos, sed etiam alios Gbrislianos, qui a fide recedere recusarint.

13. Sed et ipsi Batavi duos ^ligiosos sub babitu sæculari in quadam navi mercatorum Japoniam venientes comprehenderunt. Qui utique cumcapitaneo et aliis officialibus ineanave venientibus igni traditi sunt. Hac igitur una speetdesiderio sustenlamur, ilium jucundissimum ac felicissimum plane diem exspectanles, quando per proprium sanguinem cum divino auxilio effusum Dei divinitatem ac sanctissimæ legis veritatem testificabimur. Ergo in eo felici statu quamvis indignissimus, ex sola tamen Dei misericordia constitutus, ego in filiis minimus tuis et humilis creatura, quid desiderare humanum, aut quid nisi ea tantum, quæ me in conscientia obligare senserim, contendam? maxime cum Prædecessoris tui D. Fauli V tenear obedientiam implere, qui a Romana Curia mihi discedenli præcepit, quatenus ipsum semper de omnibus tam propriis, quam bujus Japoniæ conversionis eventibus redderem certiorera. Et de meis quidem hucusque relata sufficiant.

14. De bujus autem conversionis et Cbristianorum statu, et ad debiti obsequii absolutionem, et ad implorandum coram vero Paire, primo ac benignissimo Pastore, subventionis remedium nonnulla jam dicere oportet.

Notum sit igitur Sanctitati vestræ Catholicam fidem divina gratia in bujus Japonici Imperii non solum parte occidental! , quo a principio venerunt, et ubi semper fuerunt religiosi Societatis Jesu; verum etiam in orientali , ubi primum Sancti Evangelii prædicatores fuerunt religiosi Minores Sancti Patris mei Francisci, qui etiam usque modo ibidem semper astiterunt, esse dilatatam, adeo, ut quanquam in utraque parle provinciæ, civitates, castella et loca pene sint innumera, in omnibus fere et ubique aut sint Cbristiani, aut de Cbristianorum notitia saltem et auditus babealur. Licet autem post ortam potentem persecutionem, quæ in orientali et occidentali parte habeantur ereclæ Ecclesiæ fuerint funditus eversæ anno 1614, religiosi quoque omnes generali Imperatoris edicto relegati; plerique tamen illorum, proprias vitas, contra Impera-

MÉMORIAL SOTELO.

loris edictum, contemnentes , diversis in locis occultati remanserunt : quorum labore, doctrina et exemple fides in mullis fidelibus integerrima conservatur, quin et ex infidelibus etiam plerique converluntur : cum tamen sit messis quidem multa et operari pauci, et persecutionis in dies crescal austeritas, luporum quoque Dei gregem infestantium rabies augeatur, oves quidem multæ devorantur, aliæ vero intirmantur, carentibus etiam quamplurimis victu, doctrina, et sacramentorum Pastore. Quamvisautem ex quatuor prædiclis religionibus religiosi nonnulli Manilia et Macamo inter mercatores occultati pervenerint, juste dicere possumus : « Et quid hæc inter tantos (1) ? » præsertim cum neque istis omnibus doctrinam, sacramenta et alia adjutoria spiritualia, prout illis est a Sancta Sede Apostolica concessum, fidelibus administrare.

15. Gujus obstaculi est in causa, ingens aliquorum ex ministris contradiclio et reluctanlia, qui habentes Episcopum sui ordinis religiosum assistanlem (ut supra dictum est) in Macam civitate Chinæ eorum Provincialis qui Japoniæ commoratur Episcopi Gubernalor, Provisor et Vicarius generalis existit, cujus industria Japoniæ régna, provinciæ et civilales inter suos tantum taxatæ sunt, et divisæ, et quidem cum prædicli vix vigesimum numerum compleant. Japonica régna sex surit supra sexaginla, provinciæ vero plus quam in illis 200 quibus mullæ correspondent capitales quædam civitates magnæ et populosissimæ, quibus per multura temporis non dico ministrare, sed neque eosdem percurrere, aut certe valeant perlustrare. Quod si ad aliquam istarum quivis alius allerius ordinis, sive zelo charitatis permotus, sive a fidelibus ipsis vocatus minister spirilualem eisdem consolationem et sacramenta subminislraturus accedat, postquam plurium, qui per viginti et amplius annos non sunt confessi, sed neque sacerdotem quidem viderunt, confessiones audierit, lapsui proclives confirmaverit , a fide jam elapsus reduxerit, neenon et infidelium pluies converterit, cum primum bæc ad ejus ministri, cui ilia provincia juxta sui Provincialis commissionem competit aures pervenerint, ecce e diverse consurgens, ctsiea provincia maxime distet, ad eamque nunquam comperialur accessisse ; quampropere venit, ministrum prædiclafacientem oppressurus,opponenseidem, quod eo loco(quippe qui suæ Parochiæ sive dictæ sit) sacramenta administrare non

(1) Joan., VI, 9.

liceat, neque ullatenus cum suis, qiias dicit, ovibus occupari consentit. Quod si rursus minister instans objiciat : cur, si suæ sunt, tôt annis et temporibus pro derelictis habuisti? etenim talia üunt occupantis; respondet, et unde tu de hoc aut quare vexaris? sive etiam rationem a me pelis? quid ad te de bis, quæ tibi de ofûcio non incurabunt, sicut mihi certum est convenire? Et adducens præterea Concilium Tridenlinum, coram multis circumstantiis legit ilium locum, ubi præcipitur a Sancto Synodo sub excommunicationis sententia, ne ullus sacerdos administrât sacramenta in alterius parochia sine Parochi consensu, sed neque id solum , verum et Japonio idiomate traducens idem publiée refert. Si autem dicat ulterius minister, hoc non de terris quidem infidelium et novis conversionibus, nec de neophytis Christianis, sed in antiquorum principum terris Christianorum et circa antiquas Parochias atque fideles intelligi debere; eundem tanquam transgressorem Concilii publicat, atque de eodem loco propellere curât : Christianis vero ullatenus admittere ac apud se habere interdicit. Quod si devotione ac pietate commoti aliqui admittant, ut sive confraternitalibus puta Rosarii, cbordæ aut corrigiæ adscribantur, graviter deprehensos, ac si Christiani non essent a se propellunt. In aliis vero locis, ubi prædicti communiter assistunt fideles, non solum alios religiosos admittere, sed neque cura eisdem (nisi Intenter et quasi furtive) communicare audent : si vero sit aliquis ubi sit aliquandiu et occupetur, existente jam ibi multitudine Christianorum, statim eo mittunt Religiosum Jesuitam, qui se sui Episcopi vicarium autumans, vexât Christianos, et ut se cognoscant superiorem, cui obedire teneantur, compellit. Quæ res eo extremitatis pervenit, ut in partem etiam Orientalem (ubi nullus eorum prædicaverit, neque unquam aliquando extiterit, sed religiosi Sancti Francisci primi Evangelium prædicaverunt, et ante persecutionem publicas ecclesias cum licentia Imperatoris habuerunt, semperque usque modo exorta persecutione extiterunt) adbuc in ipsis civilatibus et curiis Iraperialibus, Surunga, quæ Imperatoris præteriti, et Gendo, quæ præsentis Curia est, licet plus 300 leucis a Nagasaquio (commun! eorum residentia) distent, facit de illis missus, qui similiter vicarium se ibidem Episcopi publicavit, prædicta faciens et ministres antiques maxime vexans. Pari modo Patres Prædicatores ingressi sunt regnum Figen in Occidental! plaga, ubi prædicti ministri non erant, qui ingentem etiam fructum ibi crevisse videnles , illuc similiter

MÉMORIAL SOTELO.

se contulerunt. Similiter in supramemorato Oxensi Orientalis plagæ ulliino, ubi hæc minima creatura et servus indignus, Dei gratia et auxilio primus fui sacerdos, qui illuc accedens Evangelium prædicavi, ubi etiam religiosi mei ordinis pacitice habitant (factis jam Chi'istianis in multitudine magna) cum primum me a Sede Apostolica, et præfato prædecessore tuo designatum Episcopum etnondum consecratum venire cleprehenderunt, ministrum ex suis eo etiam protinus miserunt; qui sui se Episcopi prædicans vicarium religiosos nostros perturbavit, Christianosque tantopere rnolestavit, ut Sancti Francisci chordam abstulcrit, récusantes autem dare a sacramentorum communione excludebat. Ut vero alia omittam, hoc unum compertissimum est, religiosos Jcsuitas velle solos inter bos Christianos pro Dominis haberi, et unicos patronos reputari, et bac de causa renuunt, neque ullatenus permittunt, alios præter ipsos Jubilæa publicare, sive conlos {chapelets) benedictos, aut imagines seu medalias, sed neque haberi confraternitates, etiam ab Ecclesia approbatas, et ipsis ministiis annexas, neque spirituale aliud quidpiam, fideles provocans ad devolionem, et adfidei augmentum valde conducens. Quod si alias ab aliis instituantur et publicentur, ipsi e vestigio fortiter resislentes pro viribus impediunt. Quando autem alias obstare non possunt (censuris et ipsi impediti) eos qui hæc admiltunt (ut dictum est) saltem a se et a suis sodalitiis faciunt alienos, ad quæ oriinia habet eorum quilibet auctoritatem,et omnes prædicti Japoniæ sunt sui Episcopi vicemgerentes. tjuod si etiam ad prædictum Yicarium Generalem sive Gubernatorem récurrentes alii pétant in forma ut informationes juridicas Fratrum suorum Martyrum, qui pro Christiana Fide Martyrium subierunt facial; nullo modo aut via eos recipere aut facere vult, cum tamen si de suis aut de Christianis a se baptizatis Martyres existant copiosas faciant inlbnuationes etamplas relationes multiplicent. Si quid ab aliis magnificum, si quid gloriosum fiat, hoc ipsi annihilare, aut certe per varios modos et circumventiones decolorare contendutit. Si quæ Religiosi intentaverint, obsistunt, vel saltem inutilia esse proclamant : si quæ scribuntur, ea quoque pro falsa haberi conantur, aut certe passioni attribuunt. Quæ vero adversa ipsorum causa evenerint quantumvis, quia publice negare non possunt, non ab ea quidem causa, sed ab indiscrète Religiosoruui zelo, eorumque imprudentia et cautionis defectu prorsus evenisse, ne, quæ vere fuit causa, patefiat, acclamant. Nolunt quæ ipsi primi non faciunt, ab aliis Religiosis in-

choari, et licet tantum onus porlare non possunt, aliorum tamen adjutorium récusant. Quæ sua sunt, ac per suos fiunt, ea vehementer magnificant, exaltant et publicant, in sanctitate, in scientia, in auctoritate non solum primi volunt reputari , sed neque æquales habere volunt. Et hæc quidem de Japoniæ commorantibus tantum scribo , experientia enim ea comperi , et publica , notoria atque certissima habentur, sed tamen ipsi, ut alios a scribendo retrahant, quæ hic fiunt, jactant suis Curiis tam Romana, quam Regia habere Cardinales, Prælatos, Proceres,.Judices, Alumnoset suæ Religionis singularissimos protectores.

16. Ipsum etiam Episcopum sibi faciunt esse subjectum : nihil enim præter ipsorum placita, et ab ipsis ordinata, agere libéré potest (quod certissimum est) cujus auctoritas et nomen ipsis deservit ad omnia ea quæ sibi placent ejus nomine et auctoritate exequenda,et ad vexandos et opprimendos alios in dispendiumanimarum, et nihil penitus ad ovium utilitatem suosque actus exercendos præstat : in civitate si quidem Macam constitutus est, et circa illius Ecclesiæ gubernationem occupatus (cujus proprius Episcopus suorum industria fuit in Hispaniam vocatus, neque ad suam sedem unquam redilurus speratur) cujus autem utilitatis ovibus Japoniensibus Macanensium gubernatio? aliisque per suos facta præpeditio, ne dispersas congregent, ne congregatas pastu carentes pascant, ne quæ de ovili Christi sunt ad illud reducant, et omnia alia spiritualia auxilia quæ præstare possunt, impedire? Quid vero dicam (Sanctissime Pater) de scandalo, inquietudine, et perturbatione fidelium? Certe verbis depi ædicare non valeo!

17. Cura enim sint teneræ plantulæ videntes et audientes hujusinodi esse et fieri inter eos, qui unum Deum, unam fidem, unum baptisma, unum ovile et Pastorem unum annunciant; charitatemque siveamore Dei et proximi esse finem legis divinæeisdemprædicant; videntes alias hæc fieri in devotione tabescunt, in fide titubant, in charitate tabescunt, imo, quod deterius est, multi a fide deficiunt. Infidèles autem graviter scandalizati illudunt nobis et legera nostram irrident, dicentes : quod aut veritatem non doceraus, aut certe pro vero non haberaus, quod cum prædicemus, non observamus, nullumque dicunt intercedere discrimen inter suos sacerdotes (quos ipsi Bonzos appellant) et nos quibus sicut assimilamur jn multis contradiclionibus, ita etiam révéra doctrina nostra nihil differtasua, quamvis verbis differre videatur. Alii dicunt duos esse Deos, unum divitem et potentem, alium vero pauperem et

MÉMORIAL SOTELO.

humilem, qui a divite opprimitur etdeludilur. Propter quæ multi, qui alias Christianorum sanctam et justam legem esse cognoscunt, a recipienda fide nihilominus retrahuntur. Quæ proindecum omni tempore nociva valde, et perniciosissima sint, hoc præcipue persecutionis tempore longe venenosiora, et quam alio quoque tempore plus noxia. Hujus modi autem contradictio semper fuit a prædictis facta aliis Religiosis ab initio sui ingressus in Japoniam, et per varios modes continuata^ de quo per nos et alios supradictus prædecessor Paulus V cum certior factus fuisset, quæ supra retulimus ordinavit, præcipue vero ut alius ex Religiosis instituerelur Episcopus, cujus industria et calore Religiosi protecli a vexatiohe liberarentur, sua quoque ministeria et actiones libéré exercere valerent; quod utique si executioni mandaretur, fuisset sane remedium opportunum.

18. Sed cum ex supra relata diligentia fueritimpeditum, redditum est remedium sine reraedio, et pax sine pace facta est : quin imo prioribus contradictionibus nova superaddila est contradictio ; etenim post noslrum in Hispaniam reditum (videlicelsui Episcopi consecrali, et mei non consecrati) prædicti m.inislri qui sunt in Japonia supradictam intra se fecerunt Provinciarura divisionem, quam antea non habebant, unde et contradictio etoppositio Religiosis fuit mullo quam antea durior et acrior, cum animarum dispendio longe majori, cura Christianorum scandalo, dedecore sanctissimæ tidei nostræ et fidelium. Ego autem indignus et inutilis filius tuus, et si non consecratus, callens lamen Japonium idioma, Regemque Oxensem habens protectorem, huic messi Dei utcumque proficere desiderans, et mandata mibi commissa Sedis Apostolicæ implere, ex quo inde profectus sum Japoniam redire, ac (tametsi fuerim per varios casus irapeditus pariter et detentus) tandem Japoniam cum Dei auxilio perveni, sed ipso quoque sic ordinante perveni in carcerem ubi conslitulus bis et aliis quæ mibi a Religiosis aliis per litteras deferuntur, obviare et opponi non valeo, solummodo custodiam banc Dei misericordiam magnam et sine ullis meis meritis præclarissimum donum et ingens beneficium reputabo. Gaudeo plane et in infinitum divinæ erga me omnium vivenlium vilissimum largitioni congratuler, qui in tam felicem et eo præclaram sortem elegit, ut quam a Creatore vitam accepi, pro ipso reddam; ad quod me præparans semel atque iterum, in meæ conscientiæ sécréta volvens atque revolvens inveni ibi segniliei ac negligentiæ, quæ me acriler quasi infidelem et

dSO

seditiosum inculpât, molestissimum accusatorem, nisi præjudicia quæ publica in hoc Imperio manifesta et notoria sunt, tibi Domini Jesu-Christi Vicario et in terris Vice-Deo, nota faciens scripta relinquerem, quatenus de bis cerlior effectus de remedio provideas convenienti. Hoc igitur exagitatus stimulo , compulsas sum hæc scribere, non aliudquidem, nisi meæ conscientise et obligationis satisfactionem, majorem Dei gloriam, sanctissimæ legis ejus promulgationem, et animarum salutem desiderans.

19. Quæ mihi a prædecessore tuo fuerunt commissæ oves nondum permissus sum easdem videre, sed tamen (quoad polui) mei Ordinis Religiosos visitatæusqueadhucetadministratæ, nimis multiplicatæ sunt, quos tibi légitime Patri, primo et légitime earum Pastori offero iterumatque commendo, et quatenus illis quantocius de pastore provideas humiliter supplice. Collegaalter legatus Philippus Fiaxecura, postquam ad prædiclum Regem suum pervenit, ab ipso valde est honoratus, et in proprium statum missus, ut tam longa via fessus reficeretur, ubi uxorem, filios, domesticos cum multis aliis vasallis Christianos effecit, aliisque nobilibus hominibus consanguineis et propinquis suasit ut fidem reciperent; quam utique receperunt. Dum igitur in bis et aliis piis operibus exerceretur ante annum completum post ejus regressum, magna cum omnium ædificatione et exemple, mulla cum præparatione suis filiis hæreditate præcipua fidei propagationem in suo statu, et Religiosorum in eo regno protectionem commendatam relinquens, pie defunctus est. De cujus discessu Rex et omnes nobiles valde doluerunt, præcipue tamen Christiani et Religiosi, qui hujus viri virtutem et fidei zelum optime noverant, Ab ipsis Religiosis, qui eidem sacramenta ministrarunt, ejusque obitui interfuerunt, et ab aliis sic per litteras accepi.

20. Imperator autem Japonicus adeo in Christianos, et præcipue in Dei ministres excandesci t, ut ultra prædictum relegandi e Japonia omnes Christianos mercatores Edictum, cum a Batavis insuper cognovisset aliquos sacerdotes esse occultos adhuc in sua Curia Imperiali Gendo, raulfosque ibi fieri et esse Christianos etiam de nobilibus eosdem fecit diligentissime conquiri. Comprehensi igitur sunt duo Religiosi, unus Franciscanus , F. Franciscus Galves, Hispanus, abus vero Jesuita, Hieronymus ab Angelis, Italus, cum aliis LVI Christianis, quorum unus, D. Joannes Faramundo nobilissimus, et ipsius Imperatoris propinquus consanguineus, cui jam olim eo quod Christianus esset, omnes digiti manuum et pedum

MÉMORIAL SOTELO.

fuerant crudeliter præcisi, crux etiam fronte candente ferro impressa, genuum quoque nervis sinailiter præcisis, ad majorem vero siii pœnam et illusionem et aliorum nobilium terrorem sic dimissus. Nunc secundo cum præfatis Religiosis comprehensus tandem in fide constanfer perseverans, spretis magno statu amplis divitiis, honoribus et pollicitationibus , Religiosi pariter et ipse cum aliis Chrislianis impio et crudeli igné assati et consumpti sunt coram innumera pene turba. Inde quidam adolescens nobilis et Spiritu sancto motus, se Chrisfianum esse proclamans, se ipsum mirantibus universis in medium projecit ignem. Deinde alii Chrisliani sanctos cineres, carbones, reliqiiias colligentes depreliensi, eodem et ipsi ignis marlyrio cum uxoribus et aliis etiam Christianis obierunt. Qui omnes fere centum hüariter et lætissime mense Decembri anni præcedentis 1623 illustre tidei testimonium reliquerunt.

21. Multoquidem nobis tardius comprehensi, primi tamen agonem consummarunt et cum Christo féliciter régnant. Erunt primi novissimi et novissimi primi ; tamen nos in præparatione degentes spem babemus. Veruntamen fateor, Sanctissime Pater, multos esse Japoniæ intirmoset imbecilles, qui metu persecutionum temporalium arnittunt régna cœlorum, quæ fortibus patent. Sunt nihilominus rarissirni, qui e.\ corde fidem relinquuni, adhuc autem qui et persecutionibus cedunt, ut plurimum sunt, qui doctrinæ pastu et sacramentorum fructu carent ; nam qui iis potiuntur, et sacerdotum exemplo confortantur temporalia quoque facile despiciunt; vitam hilariter tradunt, et quælibet etiam crudelissima torrnenta pro Christo Domino, etejus fide sustinent. Tenam ergo, quæ sic seraen sibi commissum conservât et usque in centuplum multiplicat, coli sane et cultivari dignum est. Quis enim Japonicam geiitem despiciat, quæ decoris margaritis et gemmis pretiosis ornât régna cœlorum? Mittas igitur suppliciter obsecro, et instanter supplico operarios fideles, et sic mittas etdisponas, quod ab invicemalabore non præpediantur, hoc est binos, prout Dominus misit discipulos suosante faciem suam, id est pares et æquales in omnibus pacificos.

22. (1) Inæqualitasenim inter eos, qui circa idemoccupantur, générât rixas, quemadmodum fuerunt exortæ inter pastores Abraliæ et Loth : primi enim majores reputari conabantur, et ut laies alios vexabant. Oportet facere æquales omnes Religiosos in messe Japonica laborantes : alias rixæ non cessabunt; aut de nulla sit Episcopus, sed omnes pariter utantur et privilegiis sibi a Sancta Sede

(I) La numération des articles s’arrête à 22 dans l’original.

Apostolicaconcessis, in favorem conversionis infidelium pacifice, et sine contradictione fruanlur : aut cerle ab unaquaque unus Episcopus assignetur. Messis quidem jam congregata multa est niinis, et per tolum Imperium Japonicum dispersa et quomodo tanta omnium sit per unum Pastorem uniusReligionis alumnum in Japonia non existentem, neque suis actibus et auctoritate utentem, potuit suffîcienter administrari ? præsertim cum per ilium ea, cujus est Religio alias vexare, impedire et supplantare contendant.

Quod si de unaquaque religione constitueretur Episcopus déferrent quidem sibi honorem invicem prævenientes, meliora Charismata alternalim et charitalive æmulantes, unusquisque illorum alios Religiosos propter suorum honestam correspondenliam pacifîce et benigne reciperet, tractaret, hospitaretur. Ad reputalionem etiam sanctarum Religionum et ministrorum, imo ut ipsius quam docent doctrinæ, tam apud Christianos, quam apud infidèles auctoritatem ad communicationem et conferentiam rerum gravium id ipsum videtur convenientissimum. Sed id præ omnibus necessarium ut provideatur huic gregi tam de pastoribus quam de canibus vigilantibus, qui per se ovibus assistentes ubertim eisdem et fideliter provideant de abundanti partu spirituali, earum compatiantur laboribus , in luporum conflictu protegant, vitam quoque pro ipsis, si oportuerit, dare non dubitent, Japonios ipsos prout libuerit docentes, exemplo formantes, et ad actus superiores instituendi et informandi populum, necnon ad religionem, et ad SS. Ordines recipiendos disponentes. Efsi enim terra fertilis et messis disposita sit, deficientibus operariis aut paucis existentibus, certe aut inculta manebit, aut fructus reddet exiguos. Imo tametsi sterilis esset rebus, ut mmc profecto, si Japoniæ semen et satores multiplicentur copiosissimum in horreum Domini segetes congregabuntur, nam diffusus ubique plurimorum martyrum sanguis, constantia eorum, et forlitudo tum in temporalibus contemnendis, quam in perferendis cruciatibus multorum animos, mentesque illuminant, maxime principum, qui fere omnes ægre ferunt Imperatoris contra Christianos legem et rabiem, et injustam esse sentiunt, quantumvis propter illius respectum, Christianos persequantur. Et quemadmodura in primordiis Ecclesiæ spiritus Domini fideles confortans adsubeundum Martyrium et viam perfectionis amplectendam, sic etiam modo in Japoniæ primitiis hos videmus Christianos ad eosdem actus disponere in tantis tamque illustribus Martyribus, et in quibusdam aliis, qui statum jam Religionis et

>rÉMORIAL SOTELO.

viam arctam perfectionis aggressi, ad ipsum usque sacerdotium, et sacri verbi prædicationem Christiani populi instructionem et sacramentorum administrationem pervenerunt. Quos sane in virtute constantes, in exemplo fideles , in labore et fructu uberes experimur. Quomodo ergopoterit taniimmenso populo de ministris Religiosis tantum Europæis provideri? Et qua ratione isti sibi possunt circumquaque discurrere ? Hoc maxime persecutionis tempore, et quia statim cogniti a satellitibus comprehendantur, animarum necessitatibus subvenire? præcipue cum et faciès eorum valde notæ sint, et distinclæ, et Christiani quoque ipsi eosdem, ne discurrant, abscondere, detinere et occultare procurent. Japonici quoque sacerdotes libéré quocunque discurrunt et proximorum necessitatibus subvenientes inter ipsos et persecutores secure administrant , adbuc in carceribus et custodiis incogniti suum exercent ministeriiim, debiles confortantes, fortes consolantes, infidèles propriis sectis et erroribus faciliiis et uberius confutatis efficaciter convenientes, in verbis promptiores, in modo arguendi et convincendi exercitatiores, cura suis nationalibus concurrentes ad invicem in iis quæ docent magisterii transferentes, energiam cum plausu apud suos reperiuntur.

Quæ faciunt ipsi quantumvis difficilia alii, etiam suæ nationis, imitari conantur avidius, timoré eosdem, amore et honore prosequuntur, et in sua specie, sicut cætera bruta leones majores, et excellenliores. Quemadmodum enim sacerdotes Europæi ad magisterium, doctrinam et fundamentum hujus Christianilatis sunt omnino necessarii, ita quoque Japonios sacerdotes et ministres, tam persecutionis tempore, adTyrannorumrabiem retundendam, quam etiam in pace tranquilla ad communem et generalem administrationem (quæ in tantum cresceret, quantum fuerint multiplicati ministri) necessarios quoque censendos existimo. Ubi autem, qui per se ipsos hæc videant et experiuntur, necessitatem animarum cognoscant, dispositionemque messis attendant. Episcopi non sunt^ certe neque instrui sacerdotes, neque de necessariis vineæ Domini valet provideri. Profecto sancti Dei Apostoli orbis terrarum a Christo Domino fuerunt Patres, Pontifices et Doctores : fundamentum quoque novæ ipsius civitatis descendentis de cœlo, duodecim discipuli Agni fuerunt supra quos erectum est fastigium Ecclesiastici ædificii, cujus caput constitutus est S. Petrus et ejus successores ; ossa vero et nervi corporis Mystici Christi Domini sunt Episcopi, sacerdotes, et Magistri. Quomodo igitur in hoc novo

orbe nascentur filii atque nutrientur sine patribus ? aut qua ratione hæc nova Hierusalem extrui, ejusque fasligium erigi poterit sine fiindamentis? vel qna etiam arte sine ossibus et nervis fiat hujus mystici corporis apta compagatio? Inspice, suppliciter obsecro, sanctissime Pater, et fac secundum exemplar, quod tibi in monte monstratum est. Etenim vinea nostra jani floruit fortissimis Martyribus et quam plurimis etiam confessoribus,qui bonorum rapinam, membrorum amputationem et alia pro fide ludibria passi, adbuc a tyranno relicti sunt viventes, qiiamvis alios retrabit a fide, viventes in tanta eos nunc abjectione, opprobrio et miseria inter leprosos constitutos qui fiierant antea nobiles et magni. Tempus enim putationis certe istarum inutilium quæstionum et dissensionum advenit : grossi nostri dederunt odorem capacitatis, virtutis, constantiæ et fidelilatis. Profecto cum gens Japonica ingenio polleat et incessanter salvationem inquirat, lex quoque divina et prædicalio Evangelica ratione naturali ( quam Japonii optime admittunt) sit maxime consentanea, eadem per 70 et amplius annos Japoniæ prædicatam communiterque a lilteratis bominibus (præcipue nobilibus) pro sancla et justa prædicatam, et suis sectis atque doctrinis longe rationabiliorem babitam et superiorem, nos plus crevisse et profecisse mirum est. Cujus rei quamvis nobis sit occulta causa, non tamen a ratione alienum est, dicere ex eo fortasse provenire hoc, quod corpus hoc mysticum ossibus caret et nervis , sine quibus prædicatio et doctrina (quæ crescit et augetur) non ita abundanter ministratur, neque efficaciter operalur. Religiosi enim sine Episcopis, nervi sine ossibus sunt : nam illi ex sola charitate laborant, isti ex charitate simul et obligalione : Religiosi vadunt et redeunt, vel saltem possunt ad operationem manum levare : Episcopi etiam invili, neque manum aratro retrahere, neque rétro possunt aspicere, sedgregi tanquam rationem pro eo reddituri ; omnino debent insistere, illi ut nutrices sunt, isti ut vero Parentes. Religiosi primo et principaliter regularibus institutis, et religiosis observantiis insistunt; Episcopi vero primitias suæ activitatis, curæ et intentionis in suo grege pascendo, nutriendo, augendo et recreando constituunt. Illi quidem sunt arbores valde fructuosæ, quo aves cœli concurrunt et commorantur, doctrinæ plures, et exempli uberes fructus excedentes ; isti vero sunt montes excelsi, quorum pinguedine diversarum arborum multitudo coagulatur, et pulchritudo conservatur, scientiæ et disciplinæ flumina, doctrinæ fontes et aquæ largissiraæ

MÉMORIAL SOTELO.

honestæ educationis et conversation is exeunt, et ad subditorum valles effluunt, metalla quoque et copiosissimæ virtutum gemniæ ex eminenti loco plus splendoris emicant, et lumen supra candelabrum positum lucet omnibus qui in domo Dei sunt, in bis sane montibus radii divini splendoris prius et efficacius elucent, ut facienda cognoscant, et influentia cœlestis auxilii ad eadem facienda copiosius commimicetur. Et sicut aliis in magnitudine potestatis spiritualis, et in altitudine dignitatis eminentius præcellunt : ita eminentiori quodam modo reguntur et conforlantur a Deo , qui dédit eis talem potestatem in ædificalionem. Montes inquam sunt, in quibus beneplacitum est Deo habitare in eis, ut sic corpus suum myslicum obcrescat et civitas cœleslis abundantius et uberius de necessariis provideatur ; cumque ad illos frequentior est recursus plus confidentiæ , subjectio quoque et obedientia promptior : sunt enim apostolorum successores, quibus Deus dixit:Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem seculi per quos fides seminata crescit, augetur, et uberes fructus ubique reddit ; sine illis ergo apostolica déficiente influentia, non mirum est si Japoniæ segetes tardæ et parvæ sint, et infecundæ usque modo per tôt annos eolligantur. Sed quid si aliquis ministrorum Dei scandalosus existât et apostata? aut alii mali perversi sacerdotes de multitudine illorum insurgant? Quid inde ? Sic fuit ab initio : quia inimicus homo superseminavit zizaniam , cum qua et triticum simul crescere jussit Dominus. Et apostolus Paulus prædicens, ex ipsis Dei ministris perversos viros fore insurrecturos, per eosdem Electorum probationem fidei dixit. Neque Judas Apostolalum evacuavit, neque rmilli bæretici Prælati et magnates regale sacerdotium maculavere, aut impedierunt, neque etiam quam plurimi scandalosi Religiosi præterili et futur! sanctum Religionis statum præpediunt, neque æquum est malis futuris impediri imminentia bona, quin potius in bono malum vincere docemur. Cbristus Dominus multos sacramentis sanctis male usuros fuisse, maximaque ilia perpetranda sacrilegia et borrenda delicta exactissime præcognovit, ea tamen instituit et ut dicit D. Auguslinus præelegit Deus de malis bona facere, quam mala nulla esse permittere. Siopus Dei et prædicatio Evangelica facienda est per bomines, et isti in iniquitatibusconcepti sunt, quid mirum, si in præclarissimo opéré occupât! lutum iuveniatur aurum ? Veritas æterna dixit : oportet esse scandala, quia oportet verbum Dei etiam per bomines seminari , sed tempore messis Dominus combusta zizania

triticum inter illam multiplicatum mittil in horreum suum. Et quid si inter ipsos etiam Episcopos quæstiones et nova jurgia oriantur? Certe de futuris ne oriantur institutionistempore Apostolicadispositio, diœceses taxando, et debilum ordinem præsignando providebit. Jam vero exortas, et quæ modo tantopere impediunt opus Dei sine illis sedari posse irapossibile videtur, et qui Episcopos institui refugiunt, quæstiones semper habere volunt, sicut autem Jesuitæ ingressum aliarum Religionum Japoniam impedire, imo præcludere volentes coram gloriosæ memoriæ Domino Gregorio XIII prædecessore tuo id ab ipso ordinari necessario dixerunt, nam si forte diversi Religiosi Japoniam ingrederentur futurum esse maximi impedimenti ad proraulgationem fidei : cum enim Japoniæ multæ et variæ sacerdotum differentiæ, si hoc ipsum esse inter Christianos deprehenderit, despicientes Dei ministres, doctrinam nostram ad omnino non audituros, aut certe eandem esse nostram et suam existimaturos : ipsis quoque religiosis inter se tam circa doctrinam, quam circa alia (per quæ suis Bonzis seu sacerdotibus similes eos judicarunt) infidèles et novos Christianos valde scandalizandos potius fore, quam ædificandos. Sed tamen postquam Deo disponente aliæ Japoniam religiones ingressæ sunt, reipsa et in veritate contrarium omnino expertum est : nam cum Japonenses ingenio polleant, et quæ nova vidèrent, diligenter scrutentur, videntes aliarum religionum varies religiosos, quorum alii abOccidenlali navigaverint, etiamsi diversæ nationis, dislinctæ religionis, differentis habitus, etalterius sint instituti : quidam necessaria habentes, alii mercaturam etiam exercentes : alii omnino pauperes et mendici, ut Minores; quidam honestis, alii hispidiset resartis vestibus utentes, et nudis pedibus incedentes, quos tamen eandem omnino legem, etinvariabilem doctrinam prædicare, profiteri, et observare dum cernant, per hæc veram et ceriissimam viam salutis, et salutis æternæ hanc esse cognoscunt : et ut talem multo plures eam admiltunt et in communi venerantur omnes, majorque fervor et devotio invenitur mine in fidelibus per exempla viva et vitam rigidam Religiosorum ad poenitentiam, mortificationem et Christi imitationein maxiraopere commoventur (Augustiniani enim et nos excalceati sumus, Dominicani vero de reformatis Philippinarum).

Nam si Christum prædicant humilem et pauperem, et terrena despicere docentem, ipsum quoque vident imitari et eadem facere quæ aliis prædicant et suadent. Quod quidem et in ipso effectu

MÉMORIAL SOTELO.

cognoscitur : nam ante ingressum Religionum in Japoniam cum persecutiones fuerint a tyrannis inflictæ, nullus tamen Religiosorum invenitur occisus, aliorum vero martyres nulli fere fuerunt : imo integræ provinciæ jam reductæ per suorum principiim nudum præceptum fidem facillime relinquebant : ex quo vero religiones ingressæ, et primusCommissarius noslercum sociis Crucis martyrium subiit, multi et alii illustrissimi martyres pro fide passi sunt : et hi quidem non religiosi tantum , sed et de Christianis totius ætatis et sexus quamplurimi, magnos tolérantes cruciatus, in quibus præclara facinora, divina responsa, et admirabilem conslanliam Principes et persecutores experti sunt, quos utique jam fortiler despiciuntfideles, etiainsi ob majorem rabiem et crudelitatem ostendendam eosdem plagis cæsos, delusos et vives relinquant. Quod tamen ipsis principibus et infidelibus omnibus efficacissima prædicatio est, qua utique inspecta et Religiosorurn aspera et inculpabili vita, infatigabili sollicitudine, intrepidis et uniformibus animis docendi, et divinam legem suadendi consideratis eandem legem nostram fatentur veram et bonam, suas vero seclas et sacerdotes despiciunt, et irrident, videntes tôt esse sectarum differentias , quot sunt sacerdotum varietates. Religiosi etiam trium prædictorum ordinum maximam inter se habent unionem et charitatem adliuc in temporalibus seipsos adjuvantes, et innecessariis communicantes: præcipue vero in ministerio suadentes, quatenus omnes Religiosos et sacerdotes pro eodem reputent, sicut et eandem prædicant doctrinam. In docendis idipsum sentiuni et observant amplectentes communemet ubiquereceptam et approbatam doctrinam in nihilo penitus discrepantem : quod si discrimen aliquod et alteratio est, non inter se invicem, sed cum Jesuitis est. Ipsi enim nonnullas Japoniæ sententias sequuntur, quæ, nullibi exercentur et in ipso adhuc rigore scholastico sunt plusquam dubiæ, v. g. Catechumenos de usuris antea lactis restituendis, aut componendis ante Baptismum non admonent, sed postea ad confessionem referont, et idem de male habitis et de servis injuste possessis affirmant. Antequam rudimenta fidei noverint Gatechumeni, eos communiter baptizant, et cum sola aqua sine oleis sanctis. Extra casum iiecessitatis licentiarn communem concedunt non sacerdotibus, sed ipsis etiam secularibus omnes quos suadent baptizandi, quos ubique ad baptismum disponere et actus supernaturales fidei divinæ et contritionis suadere penitus ignorant. In accommodatis 30 aut 20 pro 100 et jam dato

pignore ob consuetudinem et officium tollere permittunt. Antea non diaconos et necdura ordinales publiée in Missa solemni et in pulpito Evangelium populo prædicare faciebant. Circa concurrentiam Christianorum cum infidelibus in aliquibus actibus et consuetudinibus multum quidem variamus ; in aliis vero, quæ minora sunt, quiaReligiosi bis opponunlur, et contraria faciunt, et Christiani vehementi affectu eosplusquam alios venerantur, diligunt et observant, contradictio illis fit, et repugnantia , non quidem a se invicem, sed ab iis qui in Japonia soliesse cupientes, dixerunt etiam Pontifici dissensiones et differentias Japoniæ esse futuras, si aliæ Religiones hue ingrederentur. Sic similiter propter quæstiones in poslerum inter ipsos Episcopos oriundas, eorum (alias huic tantæ messi necessariam) institutionem recusare; jam exortas nolle sedari et remedium potiusimpedire est quam futura timere. Siergo bine scandali causa oriundæ in poslerum inter Religiosos quæstiones (quæ usque modo non fuerunt) assignabanturetimpedimentum fidei, etEvangelicæ prædicationis ita timebalur magnum esse futurum, ut propter hoc Religiosis in Japoniam aditus iinpediretur : quomodo nunc non oriundæ quidem et futuræ quæstiones : sed præsentes et exortæ, de quibus non futurum scandalum timetur, sed præsens (et magnum illud quidem, tam inter christianos, quam inter infidèles ortum inspicimus, et impedimentum prædicalionis et fidei non futurum, sed actu jam existens cum ingenti animarum detrimento, et ipsius fidei ludibrio experimur) non erit causa sufficiens realis et verior, iino et obligatoria ad teSanclissimum Patrem recurrendi, reclamandi, et remedium deposcendi cum fundamento veritalis et necessitatis tanto majori, quantum plus habent præsenüa quam futura, et humiliter supplicandi ut per Episcoporum institutionem non damna futura, sed jam præsentia mala ex prædiclis quæstionihus suborta diluas, et de competente remedio provideas, non quidem operariorum aditum ad messis laborem impediendo, sed moduin et formam, quatenus de multis et bonis operariis abundantius messi provideatur, potius assignando, cui sicut Religiosorum ingressus (de quo antea timebatur) tantum profuit, quantum ipsa nunc experientia comperitur, sic tanto plus etiam ad ministrorum pacem et fidei augmentum proficiet insiitutio, quanto eorum auctoritas, eminentia, et major est dignitas, efficacioies acliones, aclusque præclari. Sunt enira Ecclesiæ ossa nervis in omnibus subvenieniia et notabilior excedentia quæ suos proinde est necessarium effeclus détermina-

MÉMORIAL SOTELO.

tos habere. Quid vero de reditibus et congrua sustentatione Episcoporum? Novimus certe Christum Dominum pauperes elegisse primos, et hos etiam a fidelibus oblata et ad ipsorum pedes deposita, aliis ministranda tradidisse; ut ipsi orationi et verbo Dei expeditius instarent, suisque coadjutoribus et successoribus, nihil aliud præter polestatem spiritualem tradidisse : antiqui quoque Patres nihil cum Ecclesiis nisi omis etdonum spirituale recipiebant, quin potius paupertatis amatores austeritate vilæ, morum integritate et gravitate Doctrinæ divitias constituentes et honorem, commissum sibi gregem fideliter administrabant, Ecclesiam Dei augebant, quam suis illustrarunt exemplis, et scriptis ditaverunt. Sicirenæus, Polycarpus, Damascenus, Basilius, Gregorius Nazianz., Thaumaturgus uterque, Cyrillus et multi alii, qui specialFter de paupertate gloriabantur. Et quemadmodum sancti Martyres, dexteram coluninam ecclesiastici construunt ædificii, sic et ipsi præclari Pontifices sinistram exlruunt. His ergo innixa principiis et fundamentis Domus Dei ita firmiter est ædificata, quod portæ inferi non prævalebunt adversus eain, talis namque debetesse hæc nova domus Dei, quam Japoniæ volumus ædificare, tam præclaris ornata martyribus, quam apostolicis condecorata episcopis, et in cunclis venustissimis nationibus resonet nomen cjus ciijus initia primitivæ assimilantur ecclesiæ. Nunc cnim Japoniæ fremunt gentes et populi meditantur inania adversus Dominum , et adversus Christos ejus, qui in montibus, et speluncis, et in cavernis terræ, aut certe in abditissimis receptaculis ex industria in domibus fidclium factis absconduntur. Non utique indigent apparatu, neque reditibus his quidquam deferunt annales, qui pane lacrymarum, et fere semper insulsis cibis et modicis alimoniis utunlur etsustentantur. Dum hæc fuerit et hyems est, Religiosi Japoniæ Episcopi a sua Religione et a christianis sicut alii Clirisliani sustenlabantur, et hilariter quidem, ut a tantis vexalionibus liberentur, et libéré opus Dei valeant exercera. Cum vero soror nostra (quæ modo parvula est, et ubera non habet) crescentibus quoque uberibus abundabit et lacté, lum verilatem Reges intelligent, hinc erudientur qui judicant terrain, non de lide solum, sed de Ecclesiastica etiam dignitate. Ad hocaulem assequendum, eadem Japoniæ, quæ in ecclesia primitiva adhibenda sunt media, sine quibus utique ad ipsum perveniri non potest, principiis semper occupalis et impeditis sine fructu uberrimo magnificante lætitiam. Media inquam ad corpus hoc confortandum, et convalidandum, sunt

compaginare ossa, hoc est, Episcopos et pastores taies inslituere, ut per se corpori assistant, eidemque maxime in adversis coadjuventur, quos utiquedumMetropolitanus hic non fuerit, Macanæ et Manilensi ecclesiæ oportet suffraganeos, tum quia propinquiores sunt, et per illam occidentaleiii plagam transeuntes, dum Japoniam petunt, persingulos annos communicant et se invicem agnoscunt, tum et quia alia melropolis Goensis ecclesiæ valde Japonia distal, et nulla Religiosis est cum illis communicatio et cognitio : præter solos Jesuitas, qui per orientalem illam plagam venientes eam cognoscunt, et cum ea communicant; et cum Lusitani sint, nova Castellanis impedimenta valebunt opponere, quæ si Caslellani de novo instituti ad suos qui in occidente sunt, et Lusitani ad suos qui in occidente habitant reducunlur, omnino cessabunt.

Sed quis est iste, qui involvit sentenlias sermonis imperilis? de me dici posse timeo. Nullus sane alius nisi humillimus servus, qui coram legitimo domino de vineæ necessariis ipsum tremens informât, aut minima creatura, qui coram suo creatore incommodis remedium quærit, sive parvulus discipulus qui coram vero magistro récitât, corrigendus quæ memoria didicit, vel cerle filiorum minimus, qui coram piissimo pâtre prostratus, quatenus de illatis molestiis protegatur, et liberetur, recurrit ad ipsum, et quidem confidenter nimis, tum quia Dominus, Creator, Magister et Pater est; tum etiam quia non mihi consulo, sed vineæ Domini mei, non pro me, sed pro hac Ecclesia pugno, et quidem adversus eos qui potentes sunt, ego autem valde infirmus, et incarceratus, pro Ghristo tamen, et nihil de humanis desiderans, sed solam veritalem defendere atque justitiam. Nihil de supra dictis conscientiam remordet; nihil enim scripsi nisi publica et manifesta; et hæc quidem in ulüma quasi vitæ hora pene constitulus et (ut dixi) ah interioricompulsus. Tu vero, Sanctissime Pater, sapientiam habes sicut Angélus Dei. Hæc audiens de illis judica, quia in prima sede es, quo in similibus recurrere tenemur ; et tuispedibus provolutus, ut citius, quæ videbuntur opportuna, disponas, suppliciter et humiliter expostulo. Quidam ferunt regem Oxensem, jam me fuisse incarceratum , cognovisse, velleque cum Imperatore de mea agere libertale. Si res ita se habet, non libertas ulique sed nova captivitas et laboriosa peregrinatio mibi paratur : hoc tamen certum non est, imo certius existimo pro Christo Domino traditurum cura sociis. Hoc solum instanter exspectamus ; verumtamen sicul fuerit voluntas in cœlo, sic fiat et