FIN DU TOMK QUATRIÈME
SANCTJSSIMI DOMIM NOSTRI PII
DIVINA PROVIDENTIA PAP.B SEPTIMl
ALLOCUTIO
HABITA IN GONSISTORIO SBCRETO, DIE XXVII JULII MDCCCXYII.
Yenbrabilbs Fratres,
*E\ quo Sedi Apostolieœ post notissimas rerum vicissitudines restituti, CathoHcam Ecclesiam curae*Nostrae divinitus commissam libère guberoandam denuo suscepimus, nthil intentiore animo concupivimus, quam ut Ecclesiasticum ïn Gallia Regimen aptius ordinarenius, et gravissimis mederemur roalis, qutbus Ecclesia pluribus ab annis ibidem affligilur,
1. Nous publions en latin, d'après le texte même publié à Rome en 1817 et 1818, et qui nous a été communiqué par M. le duc de Blacas, fils de l'ambassadeur de Louis XVIII auprès du Saint-Siéj^e, toutes les pièces ofllcielles relatives à la négociation du Concordat, et qui n'eiislent aujourd'hui dans aucun recueil. Ce sont : i** ralloculion de Pie Vil dans le consistoire secret le 27 juillet 1817, pour annoncer au sacré collège les néj^ociations suivies avec le Roi très-chrétien pour le règlement des affaires de l'Église de France, leurs vicissitudes et leur résultat ; 2" les lettres apostoliques confirmant la convention souscrite avec le Roi très-chrélien; 3» celte convention même; 4<> la bulle de la nouvelle circonscription des diocèses des Gaules; ô<^ les lettres apostoliques «dressées, sous forme de bref, aux archevêques et aux chapitres des églises vacantes sur le démembrement des diocèses ; 6^ les lettres adressées au très-saint Père par les anciens évêques des Gaules , dont il est fait mention dans rallocutlon; 7** la déclaration faite par l'ambassadeur extraordinaire du Roi très-chrétien au sujet de quelques articles de la Charte. Enfin nous ajoutons aux pièces le texte latin de la réponse du pape Pie VU au comte de MarcelluB, qiû nous a été communiqué par le fils de l'honorable député de la Chambre de 1818.
atque ita Catholica Religio pri^inum in eo R^gno splendorem recuperaret.Quod autero in maximis votis erat,id juvanle Deo Nos esse consecutos, Vobis, Venerabiles Fratres, annuntiamus. Simulac enim Carissimus in Cliristo Filius Noster Ludovicus XVJII, avito solio redditus féliciter est, Nos opportunissima occasione usi cum Eo, quem retigiosissimis animari sensibus probe noveromus, de componendis Ecclesiasticis sui Kegni rébus agere incepimus, praeslantissimoque Rege curis Nostris obsecundante Conventionem tandem absoiviinus,quam aDilecio Filio Nostro Hercule S. Agatba; ad Suburram S. fi.E. Diacono Cardinal! Consalvi Nobis a Secretis Status, ac Dilecto Filio Comité de Blacas D'Aulps Cbristianissimi Régis apud Nos, et Âpostolicaro Sedem Oralore Extraordinario, plena utrinque potestate munitis, subscriptam Regia Majestas Sua ratam jam habuit. Uberrimam, quaiii ex hoc faustissimo evenlu cepimus voluptatem Vobiscum, Venerabiles Fratrçs, hodie par* timur, quos inadversisetsecundiscasibus/mœroris, Isetitisque Noslrai socios experti sumus. Ut vero Conventionis hujus ratio Vobis perspecla sit, ea Vestris oculis subjicietur una cum Nostris Litteris Apustolicis, quibus Conventionem eamdem rite solemniterque conlirmavirous. Altéras similiter Âpostolicas Lilteras emitlimus, quibus novi Unes prxscribuntur, quos habiturae posthac erunt Gallicanœ Dioeceses, quarum ^ numerusinsigniter ut videbitis adauctus est. Rébus hoc pacto nieliorem 'in conditionem adductis, Galliarum Ecclesise ad convenientem sibi dignitatem, splendoremque revoçantur. Dequo laetissimo, gratissimoque successu Nos dubitare non siiiit explorala Cbristianissimi Régis pietas, qui se Catbolicœ Religionis bono latius adhuc, et munidcentius coii^ulturum pollicitus quoque Nobis est.
Multa quidem in tractando tam salutari negotio Nobis obstacula occurreruiit,qu£ studia Nostra prncpedire, ac pœne frustrari quandoque visa sunt. Haec tamen obstacula féliciter amota sunt ; in primis autem ad rem expediendam valuerunt tuni observantissimae quorumdam ex iis Episcopis lilteras, qui cum petitioni Nostrs circa Ecclesiarum quibus prœerant abdicationem assensi non fuissent, auimi sui aegriludiDem ob non mediocrem, quem ex eorum in lioc negotio ngendi ratione dolorem suscepimus, Nobis manifestarunt; tum ofliciale scripfum, quoegregius Vir Comes de Blacas supramenioralus exponitRegem suum sibi auctoreni fuisse, ut Nobis ejus nomine declararet jusjurandum illud, quo Coostitutioni, Repniquc Legibus ubedientium Subditi pollicentur, niliil aliud spectare nisi ea qua; ad Civilem Ordinem pertinent, eoque jurejuraodo uullatenus ad quidpiam obligari eos posse, quod Dei, Ecclesiaequc Legibus adversetur. Hujusmodi etiam scriptum, et memoratas Episcoporum litleras cum reliquis hujus rei monumentis Vobis exbiberr mandavimus.
Haîc quas tanto Nobis solatio inter molestissimas Pontiticalus Nostri sollicitudinesextiterunt, Vobis, Venerabiles Fratres, nuncianda eranl. Adaugendam vero sulemnem hujus diei h-elitiam, eamque inslgni aliquo monumento consigr.undam, novo Curdinalium numéro Vestrum augere Ordinem constituimus.
Inter eos, quos bac die Cardinales creare Nobis proposuimus, primum
locum obtinet Vcnernbilis Frater Alexander Angelicus de Tallcyrand de Perigord Archippiscopus olim Rhpmensis. quem ab ipso Pontificatus Nosiri oxordio Christianissimus Rex cjus inoritis pennolus suis apud Nos officiis fuerat studiosissiriie prosequutus, el ciijiis rationem in ConsistoriodieiSMseptembris einpsi anni hajberc non poluimus.
Conventionis aulem cum Rege Christianissimo initae gralia, atque ut reni Majestati Snsi accepfaro faciamus, nec non grati, ac benevoli anîmi Nostri sensus Nationi Gallicae testemur, quae tôt, ac tanta, cum illic diversareniur, Nobis obtulit amoris, obsequii, ac pis liberalitatis argumenta, duosprœterea Cardinales creandos putavimus, videlicet:
Venerahiles Praires Ca'sarem Guillelmum de la Luzerne Episcopum olim Lingonenserf), et Aloysium Franciscum de Baussel Episcopum olim Alesienscm. qui etiam pastQralis officii multa cum laude olim gesti meritis comroendantur.
E\ iis autem Cardinalibus. quos in Gonsistorio Secreto die 8 Martii superioris anni habito in pectore reservaTimus, nunc publicarous duos, qui diuturnis,et gravissimis muneribuscum laude perfuncti hoc lionestari praemio meruerunt. Ui sunt :
Franciscus Gesarei de Leonibus Romanae Rotaë Decanus;
Antonius Lante Canfërae Apostolicœ Decanus.
Quid vobis videtnr ?
AuctoritateOmnipotentisDei, Sanctorum Apostolorum Pétri et Pauli, acNostra declaramusS. R. E. Presbyteros Cardinales : Franciscum Gesarei de Leonibus S. Rotse Decanum; Antonium Lante Camerae Apostolics Decanum.
Insuper creamus S. R. E, Presbyteros Cardinales :
Alexandrum Angelicum'de Talleyrand de Perigord Archiepiscopus olim Rhemensem ; GcBsarem Guillelmum de la Luzerne Episcopum olim Lingonensem ; Aloysium Franciscum de Bausset Episcopum olim Alesiensem.
Cum dispensationibus, derogationibus, et clausulis necessariis et opportunis.
In Nomine Patris +, el Filii +, et Spiritus f Sancli. Amen.
LlTTERiE APOSTOLICiE
QUIBUS CONVENTIO CUM BE6E CHRISTIANISSIMO rNlTA CONFIRMATUR.
Plus CPISCOPUS, SERVtS SERVOROM DEI ,
Ad perpetuam rei memoriam.
Ubi primum singulari Omnipotentis Dei beneficio in*No8tram Sedetn reducti fuirous, e qua in altitudinem maris tempesUs valida Nos detulerat, ad teterrimam illico malorum coiruviem, quibus Sacratissima Christi Sponsa misère afflictabatur, animum Nostrum convertimus, susceptumque e reditu gaudium tristissimalillorum consideratioDe turbari persensimus. Eo autem in loco constituti, quo non deplorare illa sufTiciat, sed et emendare pro viribus debeamus, Nostras in id sollicitudines intente conjecimus, ut tam magnara'a Dominico Grege Tastitatem propulsaremus, ac, quod coromissi Nobis officii est, post tantaro rerum conversionem^corroborare adniteremur Templum, et consolari ruinas Israël.
Verum cura id per universam Catholicaro Ecclesiam majori, qua possemus, animi contentione ex hac Summi Apostolatus spécula prasstare nileremur, Nostras tàmen curas, et cogitationes in Galliarum Regoum cum primis conferendas censuimus, ut ubi e temporuro asperitate mala graviora erupere, ibi et Apostolica sollicitudo cumulatius ad ca reparanda intenderetur. Id quippe singulari quodam jure a Nobis elUagitabant nedum tôt illa mala, quibus Galliarum Ecclesiœ conflictatae fuerunt, sed et grata in universam Nationem tam bcne de Nobis mcritam benevolentia. Jucunda siquidem recordatione repetabamus, qua celebritale, et frequeutia, et quam devoto animorum sensu, alienissimo licet terapore, ibidem excepti Tueramus, adeo ut divino Omnipotentis Dei consilio onori, qui Petro debetur, nec Successoris indignttas obstaret, nec periculorum melus offtceret-
In hoc autem opère conficiendo maxime Nobis adfuit Carissimi in Cbristo Filii Nostri Ludovici Francorum Reg^s Christianissimi religio, et pietas. Cum enim de tantis Catliolicaï Ecclesiœ vulneribus eo in Regno inflictis util! curatione sanandis Nostra eidem studia aperuerimus, id summopere sibi in votis esse testatus est, Divina sic disponente protectione, quœ non deserit Ecclesiam suam, ut, quod olim S. LeoMagnus Pulcheriaî Augustœ gratulabatur» eodem opère, eadem mente, et tempore Spiritus Dei et clementiœ ipsiw soUicitudinem^ et curam Nostri cordis accenderity ut de remediis procurandis eadem utrique saperemus.
Ast vix gravissimo negotio manum admoveramus, insonuit ileruni vox impetus rotœ, [et equi frementis, et gladii micantis *, alque idarto