PRIVILÈGE
ACCORDÉ A L'ÉVÉCHÉ DE CATAJtË.
Pyrrhus Roccus, Sxcilia sacra, lib, III, notitia prima, /* 10, — an. 1091.
17. Ansgerius ergo BriUuus e S. fienedicti ordine primiis post Saracenos ejectos e monasterio S. Ëuphemiae in Calabria cum aliquibus monachis accersitus, Catanae abbas et episcopus a Rogerio Comité eligitur, et ab Urbano II, pontifice consecratur. £n diploma ab erudito viro, mihi oblatum ab autographo, ut aiel)at, exscriptum quod in Gatanensis ecclesiae tabulario esset
In nomine sanctae , et individu» Trinitatis. Summus itaque Romanae sedis Pontifex Urbauus videlicet secundus , verus Dei cultor, et universalis pastor universalisecclesiœ, mihi Rogerio Calabriae Gomiti, atque tolius Siciliae, ore 8uo sanctissimo, et vencrando prascepit, prœcipiens utpote pater spirituaiis me ûiium suum, licet iu multis peccantem, sanctissime rogavit; quoniam ego Glius «anctissimae matris ecclesias ipsam, eamdeniqueinatrein meam, boni fiiii sequutuslegitinaam, et laudabiiem consuetudinem pielatiti inanibus eautrirem et duiciter proveherem , fines suas uiagiiitice ainpliarem , propagines, et palmites \îvos , ei spiritualcs ia ea i^ludio vigiii dilatarem , cnjus ergo
exequendis ego Rogerîus Calabriae Cornes, et Siciliae observandis imperatibas, et catholîcis institutis, sîcot Deo praeeunte in curribassuae TÎrtatis, et propagoatore , terra Siciliae, terra Saraccnorum, habitaculum neqoiti», et infidelitatis, sepulchrnm qQoque nostri generis , et sanguînîs ferro vindicandom mibi diversis temporibas subjecta fuit ; simili quoque modo in diversis temporum permatationibas ad honorem Oei , ad magnificandum , et exaltandum nomensatim , et pro anima patris, et matris meae, et fratris mei Roberti Goiscardi, pro mea qaoqoe, et omnium parentum meorum, per diversa Sicilis loca idonea ecclesias aedificavi jussn summi pontifîcis apostolici, et episcopos ibidem collocavi ; ipso , eodemque Romanae sedis apostolico et laudanle, et concedente, et ipsos episcopos coasecrante. Unicuique autem ecclesiae, et episcopo parochiam suam dedi , et dicavi , ut unusquique de sois sufficiens beneficiis, alterius parochiam incrustare non praesumeret. Inter qoas etiam jam dispositas ecclesias postquam somma Dei virtus, et ejus magniûcentia totam mibi sobjogavit Siciliam ; aliam disposui, et aedicavi ecdesiam collaodante apostolico vire, et consecrante, ad titulum hnjos ecclesiae in Gatanensium civitate ezistentis qoemdam sanctae Eophemiae priorem catholitum, et bonestissimum in abbatem , et episcopom , vocatom Ansgeriuro, coi Urbano II , concedente, qui banc sacravit , dono Gataniatn ci?itatem , ot sedes sit abbatiae , et episcopatos ; de parocliia ?ero Jachiom corn omnibus pertineatiis sois , Paternionem cqoi omnibns sois pertinentiis , Aderno corn omnibos sois pertinentiis, sanctam Anastasiam cum omnibos sois pertinen tiis, Ceatorbam corn omnibus sois pertinentiis, castrom Joannis cnm omnibus suis pertinentiis , Tidelicet com tota terra illa, qn« pertinet ad castrom Joannis osque ad flumen salsum , qood currit inter castrum Joannis, et Agrigentinam civitatem, etDsqoe ad finem Traginensis civitatis ; et ex aliis partibos sicut di?iditur a pertinentiis aliorum castellorum , vel civitatom.
Istud vero privilegium factura est vi kal. maii' iiid. xv. — anno dominicae incaj-n. mxgi. Luna xv.
Et ecce testes hujus privilegii :
f Ego Gomes Rogerius feci signum hoc.
f Ego Adalasia Gomitis uxor signom hoc.
f Ego Jofridas Gomitis filius hoc. *
f Signum Jordanis filii Gomitis.
t Sigttum lyillelnii de Altavilla.
f Signum Roberli Perrelii.
f Sigoum Josberti de Lnciaco.
f Signum Bastardi. .
t Signum Pétri de Morreloim.
f Signum Rogerii Bonnello.
Hoc in privilegio multa notatu digna animadverti. Rogerius dicitur totius Siciliae Gomes; sed anteeum annum , solum Galahriae, et Siciiiœ Gomes dicebatur.
VIStON SV C9MTC KOèfiR.
PRfVILltoE ACCORBÉ A SAINT MUNO CT A SES ftVCGESSEUBS.
Historta délia città e regno di NapoU di Gio , Atiiùnio Summonte, — tom. I , /* A82-/i8S.
In nomine Dei aeterni salyatoris mwtri J. C. aD« ab inc ejusclem 1098 , ind. 7. Gloriosus rex David spiritu sancto praeventus : narrabo, inquit, omnia mlrabilia toa , propter qood
ego Rogerius Cornes Galabriae et Siciliœ nota esse volo
Nox proditionis advenit, et princeps Capose cjasque exercitns juxta promissum , est paratus ad arma , dumqiie me sopori dedissem interjecto aliquanto noctis spatio astitit cabili nieo quidam senex reverendi voltus, ?estibas scissis, non valens lachrimas continere , cui cum in visu dicerem , qnœ causa ploratus, et lachrimarum esset, visus est mihi durius lachrimari, iterato quaerenti mihi qnis esset ploratus , sic ait : fleo aDinias christianorum , tequc cum illis, sed exurgens, quare arma sunie si liberare te Deus permiserit, et tuorum animas pugnalorum liic per totum mihi videbatur, velut si esset per omnia yenerabilis Pater Bruno , experge factus sum cum terrore grandi pro visione pavesçens ; illico sumpsi arma , damans ; et militibus ut armât i cquos ascenderent, visionem si vera esset satagens coniprobare, ad quem strepilum , et clangorem fugientes, impius Sergius, ejusque sequaces subsecuti sunt principem Capiiop sperantes in diclam civitalem confugium habiluros, cœperuul anfem militos, inler vulneratos, et sanos 162, a qui-
bus, et visionem fore veram probaTimus, et rei gestœ sciyimus veritatem ; reversus suiu Deo volente 29. julii mensis SquiUacium post habitam Capuae civitatem , ubi fui per quindenam continuam inûrmatus , veoit vero ad me jam dictas venerabilis pater Bruno cum quatuor de fratribus suis, qui me sanctis devotisque colloquiis coosolati sunt, cui reverendo viro, et visionem retuli, et humiliter egi gratias, qui de me, etiam absente, curam in suis orationibus habuisset ; qui se bumilians asseruit non ipsnm fore quem credidi, sed Dei angelum qui statpro prîncipibus tempore belli. Roga?i quoque Ipsum humiliter, ut propter amorem in terra mea Squilladi, siimere dignaretur largos redditus, quos donabam , renuens ipse recipere dicebat , quod ad haec domum sui palris meamque dimiscrat, ut a mundi rébus extraneus deserviret libère Deo sno ; hic fuerat in tota domo mea quasi primus et magnus, et tandem vix cum eo impelrare potui, ut gratis acquiesceret sumere modicum munus meum ; donavi autem eidem Patri Brunoni , et successoribus tuis in senros perpetuos, etyillanos 112 lineas seryorum et yillanorum, eorumque filios in perpetuum ubicumque sint, et morentur, cum omnibus bonis eorum, quos ad tui tuorumque successorum, obsequium reseryavi, qui inyenti sunt apud obsidionem Capuœ in proditionis consortio Sergii pestilentis ; nos morti obnoxios in reversione mea Squiilacio seryayeram diyersis mortibus puniendos, sed tuis posiulationibus liberatos filiosque eorum tibi , et successoribus tuis obligo , et filios filiorum in aeternum senros per tuos et yillanos.... Hoc privilegium scriptura est secundo Augusti 1098, 7 ind...
Rogerius Comes.
Adelays Gomitissa.
MIllB DU PAPE URBAIN II.
Muratori, t. V. — Malaterra, lib. IV^ f 602.
Urbanus episcopus, scrvus servomm Dei^ carissimo fitio R, Comiti Calabriœ et Sxciliœ salutem , et apostolicam benedicttonem.
Quia prudentiam tuam supernœ majestatis digoatio multis triumphis, et honoribus exaltavit, et probitas tua in Saracenorum Gnibus ecclesiam Dei plurimum dilatavit, sanctaeque sedi apostoiicas deTotam se multis modis semperexhibuit, nos in specialem atque carissinium fîlium ejusdem universalis ecclesiae assumpsimus, idcirco de tuae probitatis sinceritate plurimum confidentes, sicut verbis promisimus, ita etiam literarum auctoritate firmamus : qnod omni vitae tuae tempore, vel filii tui Simonis, aut alterius, qui legitimus tui haeres exstiterit, nullum in terra potestatis vestrae , praeter voluntatem aut consilium vestrum legatum Romanae ecclesiae statuemus : quinimmo, quae per legatum acturi sumus , per vestram industriam legati \ice exhiber! volumus, quando ad vos ex latere nostro misérimus, ad salutem videlicet ecclesiarum , quae sub vestra potestate existant , ad honorem Beati Pétri , sanctaeque ejus sedis apostolicœ, cul dévote hactenus obedisli, quamque in opportunitatibus suis strenue ac fideliter adjuvisti. Si vcro celebrabitur concilium tibi maudavero , quateuus episcopos et abates tus terrae mihi mittas, quot, et quos volueris mittas , aliosad servi-
tiutn ecdcsiarum et tutdam retii)cas.Omuipotciis Dominus actus tuos in beneplacito suo dirigat , et te a pcccalis absolutum ad vitam aeternam perducat.
Dat. Salerni per manum Joannis sanctae Ronianœ ecclesiae DJaconi III. Nouas Julii. •— lodictione vu Pontificatus domini Urbani Secundi xi.
TRANSLATIF DU GêRPS DE SAINT! AGATHE DE G0NSTANTIN9PIE A CATANE.
RELATION DE l'ÉVÊQUE MAURICE, ÉVÊQUE DE CATANE.
Acta Sanctorum februarii, — tom. l, f" 637-638-639.
Duo quidam Latini apud urbem Gonstantinopolim mansitabant, quorum unus Gislebertus, alter vero Goselinus vocabatur, prior quidem génère Gallus sequens autem Galabricas. Gui videlicet Gisleberto, qui in aula régis militari fungebatiir ofiBcio, sicut ipse prssentibus nobis asseruit, pernocturnam visionem se beatissima Yirgo et martyr Agatha semel et iterum, atque tertio reprssentans praecepit, ut seab ecclesia, in qoa jacebat, latenter ablatam, Gataniam, ubi pro Christo fuerat coronata martyrio , reportaret. Quae visio, quoniam nonnullis videtur incredibilis , a nobis non debuit hnmanae rationis libramine discuti , sed Dei cuncta scientis judicio resenrari. Hoc tamen veraciter affirmare possumus, quia nisi Deus voluisset, ad nos Yirgo beatissima non rediisset. Geterum nos legem sequentes historiae , reliqua proseqnamur ex ordine.
Gislebertus ergo , solus tam magnos ausus incboare forinidans socium sibi fide constrictum Goselinum accersens , quieto tempore noctis unà cum illo scala supposita, in qiia jacebai corpus Yirginis ecclesiam introivit, illudque reperientes furto laadabili rapuerunt, et in cophino rosis odoriferis hic indeqae referto venerabiliter coUocarunt. Protinusque ad domum Goselini , cum tbesauro sibi divinitus attribato , gressu condto re-
pédantes caput Virginia trenerandum in duabuiscuteliia, quauta potuerunt bonorificentia, condiderant. Artus vero reliquos, nequoTis indlcio postent detegi, in duabus pharetris qaas vulgo Turcasxas nominant , attulerunt.
Interea Untae rm sutim circumquaque famt dieeurr^na* populari mota ad anrei usque Principia penrolayit, diceos^venim* sibi, et auo imperio triste praesagiam , Agath» aciiicet corpua amiasam. Nec moram patitur miasis ubique curaoribua, per totam eivitateni , perqoe vicini maria littora regia proponuntur edicta , ne qaia ab nuUo non interrogatus abscederet. Sed quid valet huinana cuatodia contra divins dispositionia induatriam 7 Non est, ait sapieotiaaîmus Saloiooo , sapientia , non conailiuw contra Dominum. Nam praedicti viri nulio se molestante , vel istiua facti ab ejus sciacitante negotium, ab urbe regia, Domino protegente, progresai, portum mari adeunt, ibique conaeusa navi, vento prosequente secundo veloci remigio Smyrnam usque perTeniunt.
Quo ia loco diebua quatuor commanentes , et Tmcasias ^ ubi sanctas occultaverunt reliquias, aptius compooere disponentea, gravi terraemotu sunt repente perterriti, et repentino terrore turbati. Gislebertus autem , Goselino sapientior, atque fidentior, socium suum ne trepidaret, multipUci consolatione coQfortans, aiebat Divinam illis adesae praesentiam, nulloque prorsua éventa se debere terreri, auta cœpto desistere
Extemplo &cta dictis aequantes , Tatem inde fjorinthum navigare volentea facta pactione consceadunt et maria pacata pro veto sulcantes ad optatum praedictas civitatis portum, Domino prospérante perveniont. Sic nihil obfuit terreni régis vetitum, cui caelestis imperatoris virtus obstat ; nullum potens defuit auxilium.
Quis tua , Ghrisle Deus , referai magnalia digne , Immeritis famulig quœ grato numina confers?
Qu« UbI llngua» vel ingenium, quis denique sensus Gondigoas polerit vel ad horam reddere grates? lingua silel, pavet ingenium, sensus stupet omnis, Dum lua mira loqui cupiunt, et doua fateri.
Igitar Corinthum penrenientes at dixinius» ibidem plus neceantate, quam troluntate quatridao substinerunt, optantes in- Tenire navigtam , quo vehente poesent in Siciliam devenire. Sed cam deriderio deesset efféctos, post diami temporis Dsitigationes noctorao sopore depressis, at post modom retalit, Gisieberto nominato saperios , imago beatissimae Yirginis admirandae Te- Dustatis, crinibns dissolutis, apparoit, et plurimum de ipsios tarditate conqoesta, ut cam socio se comitante navigaret, admonuit: simolque per visam navemostendit, qaaejam ancoram leTans corsom dirigere properabat. Qai statim éVigilaus, indeqoe Docifa morosîtate contempta festinat, jaxta illad:
Toile moras, semper nocuit differre paratis»
pervenit ad portum, obi per omnia saae volantatis, et diutins proeoptationis compos effectus, naalica consaetudine distribuu, Davem subiit, nuUoque vel sibi vel nantis, intervento Yirginis, obstante pericalo ana cum Goselino laboris, et consill socio MetboDS littori applicuit.
Iode quibnsdam negotiatoribus sociati , féliciter Âdriaticnm tnaro transmcantes, altissimi volente consilio, Tarentam salvi perveniunt ad littas : in qao descendentes civitatem adeant Tarentinam , ibiquc celebrata missa super Yirginis gloriosae reliquias ac sumpto cibo, pristinum redeunt ad littus; ubi clam depositis ai^tubus a pharetris, causa meKoris repositionis, factom est divine miraculo, quod reponentes gloriosas reliqaias Yirginis gloriosae, gloriosam, credentes ipsom jam reposaissc, extra dimiserunt mamiliam , ubi fons quidam aderaL Ad qœm femina quaedani vidua, fama laudabilis, naoruin honestatevenusta, caussaabluendipaunos, cum quadam ûlia sua panula,
quam adhuc lacte nutriebat advcnil: quae, lotis paniiis soniuo soporata fortiter obdormivit. Puclla autem, naturali iustinctu appetcns refocillari, materna quaerebat ubera» ut lac sugcrct, ut consueverat, cundoque manibus pedibusque hinc inde discnrrens, ad gloriosam mamillani miraculo Divino pervenit, quam in ore ponens illani sugere cœpit a qua lac mirae dulcedinis emanabat.
Igitur puelia tam maxima delcctatione sugente, apparuit matri Yirgo gloriosa , dicens : Surge et vade, quia filia tua meam tenet in ore mamillam. Quae consurgens venit ad filiam yiditque illam mamillam sicut in somnis viderat , in ore tenentcm. Ea ibi relicta ad civitatis episcopum festinanter cucurrit, et per ordinem omnia explicavit. Quo comperto ab eodem convocato universo civitatis clero, et populo in unum coadunato, veneruntprocessionaliter ad locum , ubi jam puelia relicta fuerat. Omues insimul advenerunt , mamillam volentes extorquere praedictam abore puellae, sed nec blanditiis, nec vi extorquere yaluerunt. Tune praecepit episcopus, quod omnes sacerdotes confiterentur cum devotione, et rcverentia, et quilibet per se deberet accedere ad puellam, forte inter eos esset aiiquis fama, et vita laudabilis, cui praedicta mamilla divinitus condonetur. Quo etiam peracto, praedictam mamillam nec sic aliquo pacto habere potuerunt.
Tune sacerdos quidam bonœ vitae, morumque honestate compositus, dicit episcopo : Fiat processio in ecclcsiamS. Cacantaldi. Tune prœcipiente episcopo facta est dicta processio. Dum cantarent letanias, et devenirent ad beatani Yirginem Agatham cantantes: S. Agatha^ ara pro nobis, puelia, quam sacerdos gestabat in ulnis, mamillam in ipsius sacerdotis sinum ab ore projecit, tenensque ipsam sacerdos, eam episcopo reverenter consiguavit , et sic perceperunt illam fuisse mamillam gloriosae Yirginis Agathae. Tune sacerdos ille, episcopo concedente, de domo sua ecclesiam in honorem Yirginis Agathasconstruifecit,
ilNqoe tenrioos fub aUlo monaGali saocUssifiie suam YiUoi finhrit
S. Agatha ccrpm Catanam reUuum^ facta eo die mirmk
Repoflitb itaque artabos in pharetris Viiigiiitf gloriots, A inde dkti GnUbertus et Gowlinos oavigio recedeotes brevi penrenerant îd Siciliam. Sed priusqaam cèlera profequamBr. de aita locâ qiusdam majoram reiatione dkamm.
Huie adjicet MeMana, civitas inségnis edificio, reiNisopulentiBaiiiia , qoa loconiiii digniute merito totios provincic capui eitat Ad banc praedkti Tiri reliquianiai beatûsiiDS Virginii Agathae portitores navigatioiie peracu ¥eiieraiit, et in ea jam securi maneotM pauaaveraDl per tridoum.
Gisliberti» aotem , qnod mente capcaliat implere desiderans, aalobri pereepto consîlio, Mesaanae iodimi, nibil de ejosiegalitate diffidens, cum corpore Deo dieatas Virgiois in quadam domo reliqnit, et ad Gataniam propere Yeniebat. Ego aoteiD Maaritiuf , qui cjoadam iirbis pootificata &Bgor immeritiis, tanc tcmporif in quodam caatro ecelesiae noslrae , qnod Jacim didtar, commanebam ; cnm idem m illnc adYeniens, ad me se velle secretnm kxiui pnefeaaus eat : praemiisoqiie aalotatioDii alioquio, remoda omnibus, aoloa cum solo loeatoa, postquam perpendit me toto nisu , totoqae mentis affecta , beatissimi corporis affectare reliquias, et iUina evangelici negolîatoris exemplo, qui pnetioMnii raargaritam inveniens, eam vanditis omnibus oom^ paravit : omnia mihi commissa pro loco, et tenipore pro unto thesauro dare paratissiuio seriatim gesla detexit. £t , ut secom duos de fratribns nostris , ad sanctarum reiiqiiiarum subvectiO' nem , mandare studerem , derotus expetiit
Ratus igitur non incongruum fore, qood dixerat, daosœonachos reverentissimos Holdooianum et Lucam qoos tanti negotii fideliter exeqnendi censebam idoneof , cum eo Messaniin destinavi quantocyus, ut tantum tbesaorum nohia di?ina largi^
tate donatom , honore cum debito d^portarent Qui jussa non segniter adimplentes , sab omni celeritate corpus detulere sanctissimum ; qood ego letabundos aspecta ^rae omnibus, qui mecum aderant, solo tenus adTolutus, Deum supliciter adorayî. Deinde reliquias de Turcasis rererenter extraxi , et statitn mira odorissuavitasemanavit, utjuxta illud evangelicum , tota domus nectare gratissimo repleretur. Quibus in nova capsa, tantœ rei condigna, diligenti cura in eodem Castro repositis» lœtus GataniamproperaTi, et cunclis fratribus, in unum astitis, quod gestnm fuerat, intimavi. Qui Deum totius bonitatis auctorem coliaudantes, mecum communi decrevere statuto, eidem Dominas nostrae humiliter pariter, et letanter occurrere, et in urbem ubi palmam martyrii simul , et virginitatis , hoste superato, promeruit, cum hymnis, et laudibns illam reportare.
Die igitur constîtuto, videlicet decimo sexto kalendas septembris, eam quidem fratres nostri a Castro, quod diximus, honorifice detulerunt. Nos vero illi occurrimus , humilitatis indicium solemni gaudio salubriter admiscentes , nudis pedibus, et in albis \estibus procedentes. Ad hoc vero insolitum , et prorsus insigne spectaculum , magna sexus utriusque, diversae conditionis, etaetatis, et fidei facta est concursio populorum , ita ul nos eundo, et redeundo praepedirent , et se constipationc sui quam plurimum angustarent. Ubi quaedam res accedit omnino relatu dignissima et ad laudem beatissimae Yirginis prœdicanda : a praedicto castro usque Cataniam triginta octo stadiorum saxosi itineris spatio, duo pueruli cereos accensos ante sancti corporis portavere reliquias , qui neque vcntorum flatu , neque puerulis, ut assolet, insolentia levitatis lumen amisere, sed semper clarissimum servavere. Tali igitur dignitate, tantoque triumpho, ad suae civitatis, quam sibi Deus omnipotens perpetuo privilegii jure contulit, voluit remeare basilicam, ubi quo decuit loco posita , miraculis ingentibus , quantae sit apud Ghristum virlutis, et gloriae circumquaque demonstrat.
Ëacleia auteiii die jain ad vcspcrum ioclinata , qua^in juvcncula , ut ferebatur, a natlvitatc caeca , manu simul et pede debilitata, antc sanctum corpus medelam quœsitura fîdeliter adoravit, quas, nobis, et oiullis aliis speptaotibns, \isum recepit , et utriusque mèmbri sospitatem , Yirginis interventu , promeruit
Alia quoque muiier, gencre Gosentina, a multo jam transacto tcmporc crudeli daemonio vexabatur : quae ante beatum corpus adveniens , quam immani hospili suum tcneretur hospitium, sîbilis, et ululatibus testabatur. Affùit, et huic Yirgo dilectissima quas et daemonium effugavit, et illam pristinas sauitati restituit : quam dum circumstantes sanam, sibique signum vivificœ crucis niemoriter super mentem adverterent , itemque l)eo laudum modulawioa resonarent, fratres cubilibus qoiescentes, vocum sonoritate protinus excitati surrexerunt, et populo soclati , Te Deum landamus, sigois concrepaatibus, cantare cœperunt
