LETTRE DE LUTHER AD PAPE LÉON X

Page 231.

BeâUssimo Patri Leoiù X Pontifici maximo, F. Mart. Luthenis, Augustinianus,

salutem aeternam.

Beatissime Pater, cogit iterùm nécessitas, ut ego fsex hominum et pulvis tcrrae ad Beatitudinem tuam tantamque majestatem loquar. Quare patemas ac verè Christi vicarias aures huic oviculae tuae intérim clementissimè accommodare dignetur Béatitude tua, et balatum meum hune offîciosè intelligere.

Fuit apud nos honestus hic vir Carolus Miititz, Beatitudinis tu» sécréta rius cubicularius, gravissimè causatus nomine Beatitudinis tuaî apiwl illustrissirnum principera Fredericum de mea in romanam Ecclesiam

et Beatitudinem tuam et irreverentià et temeritate, expostulans satisfactionem. Ego ista audiens, plurimum dolui, officiosissimum officium meum tam infelix esse, ut, quod pro tuendo honore £061651.1; romana^ susceperam, in irreverentiara etiam apud ipsum verticem ejusdem Ecclesiae ac plenam omnis mali suspicionein venerit.

Sed quid agam, beatiss. Pater? Desunt mihi consilia prorsùç : potestatem irse tuae ferre non possuin^et quo modo eripiar,ignoro. Revocationem expostulor disputationis : quae si id posset pra^stare, quod per eam quaeritur. sine mora ego prsestarem eam. Ntmc autem cùm resistentibus et premenlibus adversariis, scripta mea latiùs vagentur, quàm unqiâm speraveram : simul profundiùs haeserint pluriinoruni animis, quam ut reTocari possint : quin cùm Germania nostra bodic mire floret ingeniis, eruditione, judicio : si romanam Ecclesiam volo honorare, id quàm maxime mihi curandum video, ne quid uUo modcr revocem. Nam istud revocare nihil fieret, nisi Ecclesiam romanam magis ac magis fœdare et in ore omnium hominum accusandam tradere.

Illi, illi, heu! beatiss. Pater, hanc Ecclesia? romanai intulerunt injuriam et pené infamiam apud nos in Germania quibus egorestiti, id est, qui insulsissimis suis sermonibus, sub nomine Beatitudinis tu.T, non nisi deterrimam avaritiam coluerunt, et opprobrio ^gypti contaminatam et abominandam reddiderunt sanctificationem : et quasi id non satis fuerit malorum, me, qui tantis eorum monstris occurri, auctorem siw temeritati apud Beat, tuam inculpant.

Nunc, beatiss. Pater, coram Deo et totâ creaturâ sua testor, me neque voluisse neque hodie velle Ecclesiœ romanse ac Beatitudinis tuje potestatem uUo modo tangere aut quâcumque versutise demoliri : qin'u pienissimè confiteor hujus Ëcclesiœ ^)Otestatem esse super omnia : nec ci prapferendum quidquam sive in cœlo, sive in ternipraeterunum Jesuin Ghristum Dominum omnium : nec Beatitudo tua uUis nialis dolis credat, qui aliter de Luthero hoc machinantur.

Et quod unumin istâ causa facere possum, promittam libentissimè Beatitudini tuae, istam de indulgentiis materiam me deinceps relictunim, penitusque taciturum (modo et adversarii mei suas yanas ampullas contineant), editurum denique in vulgus, quo intelligant et mo~ veantur ut romanam Ecclesiam pure colant, et non illorum temeritatem huic imputent : neque meam asperitatem imitentur adversus romanam Ecclesiam, quâ ego usus sum, imô abusus et excessi advorsùs balatrones istos; si quà tandem gratiâ Dei, vel eo studio rursum sopiri queat excitata discordia. Nam id unicum à me quœsitum est, ne avaritiae aliense fœditate pollueretur Ecclesia romana mater nostra, neve populi sedncerentur in errorem, charitatem discerent posthabere indulgentiis. Csptera omnia, ut sunt neutralia, à me viliùs aîstimantur. Si

autem et plura facere potèro aut cognoTero, sine dubio paratissimus 61*0. Christus servet Beatitudincm tuam in aeteraum. Ex Altenburg, 3 martii, annoMOiii. F.MartinusLuTHEAns, doctor.

Page 276.

Dilecte lili, salutemet apostolicambenedictlonem.Summoperènobis placuit ex litteris dilecti filii Carolî Miltiti, nuncii nostri ad dilectum filium nobilem Tiruin Fridericum Saxoniœ ducem destinaèi intelligere ea, qu» minus rectè à te scripta, aut yerbo dicta fuerunt non eo consilio ac proposito, ut nos aut sedem apostolicam et sanctam romanam Ecclesiam in aliquo offenderes, sed ut à quodam religioso per dilectum filium nostnim Albertum tit. sancti Chrysogoni presbyterum cardinalem ad publicandas certas indulgentias deputato provocatus, ei respondens, à te scripta dicta^e fuisse; teque, dum acriùs iUum persequeris, prolapsum ultra quàm voluisses honestatis ac veri terminos excessisse, maturèque illis consideratis amarissimo dolore tactum doluisse ac ingemuisse, paratumque esse omnia etiam sciiptis revocare, ac prim*ipibus et aliis, ad quos tua scripta pervenerunt, errorem tuum significare, in posteruraque k similibus abstinere velle, ac omnia etiam coram legato ista nostro rcTocaturum fuisse, nisi legatimi ipsum dicto religioso, quem tiii erroris causam fuisse asseris, adyersùs te nimîùm favere, ac in te duriùs animadvertere velle, timuisses. Nos igitur considérantes, quôd spiritus quidem promptUs, caro autem infirma est; et quod multa iracundise calore proferuntur, quae deinde saniore consilio emendari debent, agimus gratias omnîpotenti Deo, qui cor tuum illuminare dignatus fuit, ac etiam providere, ne Ghristi fidèles in his, quae animarum salutem concemunt, auctoritate ac doctrinâ tuà confisî, in tam graves ac pemiciosos errores trahi possent. Et proptereà, Nos, qui illius vices in terris gerimus, qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat, excusationes tuas paterno afTectu admittimus; ac pro eâ, quâ omnes viros, in quâcumque et prsesertim sacrarum litterarum scîentià doctos, benevolentiâ prosequimur, te coram audire et videre desideramus, ut revocationem, quam coram nostro legato facere veritus ftiisti, coram nobis Christi vicario, securè ac liber facere valeas. PraBsentibus igitur litteris acceptis, te itineri accinges, et ad nos rectè venies;spcramus autem qu5d postpositis odiis, et conciliato anirao

necpassionealiquâ, sed solo Spiritu Sancto repletus, et charitate munitus, ea, qusB omnipotentis Dei laudem concernunt, procurabis ita qu6d nos te obedientiae tilium fuisse gaudebinms, tuque nos ptum et dementem patrem invenisse laetaberis. Datum in villa nostrâ Manliana, sub annulo Piscatoris, die xxix raartii mdxix, pontificatiis nostri nnno septimo.