XXIX

in altéra dictarum senescalliarum et non alibi reddere compellentur eadem (1) ; et que nullus locumtenens et c api tan eus et reformater comissarius aut alius ofïiciarius regius cujuscumque status seu dignitatis existât, de dicta gabella seu pecunia inde levandis, seu exigeais, custodiendis, erogandis, seu expediendis, aut comittendis, compotis audiendis aut reliquis recipiendis se nullathenus intromittant, sed illi dumtaxat qui per dictas universitates seu deputandis ab eis universaliter, particulariter aut divisum fuerunt destinati.

Item que dicti judices et conservatores et alii ofnciales dicte gabelle electi et deputati possint et valeant eorum officia exercere absque requisitione ofliciariorum regiorum et aliorum quorumcumque, prout qualitas eorum officii requiret.

Item quantum ad hoc que requisiverunt reformatores per nos revocari, nos dictos reformatores generaliter quoad populos partium predictarum revocavimus, sed tamen quoad ofnciale factum hujus modi reformationis, dispositioni nostrte reservamus.

Item que omnes informationes, processus, inqueste et cause agitate per reformatores seu de eorum mandata, in quocumque statu existant, ordinariis ipsarum senescalli arum, prout ad eorum quemlibet pertinet, remittentur seu remaneant indécise et determinande ; et que per processa facta per dictos reformatores nullathenus derogetur seu sit derogatum juribus, libertatibus, franchi sis privilegiis, usibus, consuetudinibus, possessionibus et saysinis, universitatum predictarum aut singularium earumdem; eisdem que universitatibus solventur et remaneant omnes impositiones quas antea habebant , eisque uti possint et valeant, sicut poterant et faciebant ante ad vent uni nostrum in partibus antedictis .

Item quantum ad hoc que nobis supplicaverunt ut remittemus pœnas incursas pro transgressionibus monetarum et pro proclamationibus factis pro ipsis, nos dictas transgressiones factas et penas pro dictis proclamationibus incursas, emendo et vendendo seu aliter quovismodo utendo, remisimus et remittimus per présentes, salvo tamen que illos, qui de extra regnum detulerunt in regium falsos ûorenos, monetas ac billonum et qui extraxerunt de regno billonum, nos et olïiciarii regii poterimus punire et etiam campsores ; et cessabimus et etiam cessabunt gentes nostre ab omni exactione violenti seu impressi va mutuorum et ab alia quacumque exactione facienda a subditis seu

(1) La phrase n'est pas très claire ; le copiste doit avoir mal lu.

habitatoribus dictarum senesc0111 contribuentibus talliis et quistis talliis universitatibus predictis.

Item que, cum predictis oblatione et retentionibus, dicte universitates et singulares earumdem sint quiti et immunes a quacumque alia subventione, subsidio, seu impositione et alio quocumque juvamine, provisione , tempore predicto durante trium mensium predictorum.

Item quantum ad hoc que nobis supplicaverunt eis quarantenam remitti, nos quarantenam durante tempore dictorum trium mensium remittimus.

Item quantum ad hoc que supplicaverunt compositiones factas per ordinarios per nos confirmari, nos dictas compositiones, sine tamen collusione per dictos ordinarios in dictis partibus factas, tenore presentum litterarum conûrmamus.

Item de notis notariorum defunctorum non grossatis, nos ad ipsarum communitatum supplicationem ordinamus in hune modum, videlicet que omnes note dictorum notariorum, statini ipsis defunctis, defTerentur ad judices ordinarios regios loci, qui judices incontinenti tradent dictas notas cuidam experto notario per eum grossandas et partibus deliberandas , salvo jure heredum dictorum deffunctorum notariorum in notis predictis.

Item finitis tribus mensibus, dicte communitates non poterunt seu debebunt compelli ad faciendum homines armorum expensis eorumdem, nisi si et quathenus de earum benepla-

cito processit ; premissa que oblatio ad couse que ati a

trahi non poterit nec debebit, ymo tanquam ex mera liberalitate facta habebitur et reputabitur et non ex necessitate. Que omnia et singula suprascripta per nos et consilium nostrum ac dictas communitates cum raatura deliberatione ordinata et modifîcata volumus, laudamus, approbamus, ratti fi camus et ea de nostris speciali gratia, certa sciencia et auctoritate regia qua fungimur tanquam recte et juste ad honorem et commodum dicti d». n». Régis et nostri ac dictarum communitatum et totius populi partium predictarum facta tenore presentium conflrmavimus, mandantes et dictricte precipientes universis et singulis justicie ofliciariis et subditis Régis earumdem partium quantum ipsis et eorum cuilibet prout ad eum pertinuerit, predicta omnia et singula compleant et exequantur ac teneri, compleri et exequi faciant et procurent; neenon illos quos propter hoc necessarium fuerit compellere compellant aut compelli faciant viis et remediis ad hoc debitis et opportunis ; ac olîiciarii et deputati ad predicta exequenda obediant circa premissa et ea tangentia

— txxt —

auxilium consilium et favorem ac jaramen prebendo cuiû efïectu. la cujus rei testimoniaux sigillo nostro... Datum Carcassonne, 18 februarii 1364. Per dominum ducem in suo consilio, 22 mars 1364.

Collatio facta cum originalibus litteris.

Archives de l'hôtel de ville d'Alais, liasse XIII, n° 7, sceau pendant à simple queue.

Lettre du Comte de Poitiers pour le Comte de Beaufort, seigneur d'Alais.

Johannes, régis Francorum filius, ejusque locum tenens in partibus Occitanie et Alvernie, cornes Pictavensis et Masticonensis, senescallo Bellicadri vel ejus locum tenenti salutem. Exponi fecit nobis conquerendo dilectus et fidelis noster cornes Bellifortis, Alesti et Alestensis dominus, quod cum ex dono tam per dominum progenitorem nostrum quam ejus predecessorem eidem Gomiti pro se et suis serviciis liberaliter facto, in euradem comité m translata fuerint homatgia, recognitiones et fidelitatis juramenta ac alia deveria, que Raimundus Peleti, Alesti condominus, dictis dominis, avo seu progenitori nostris, faciebat seu facere tenebatur de et pro parte quam habebat idem Raimundus in villa Alesti et de aliis certis rébus, necnon et omnia alia quecumque, que dicti domini progenitor et avus no tri habebant et habere poterant in dicta villa Alesti et infra vicariam Alestensem, nichil inibi dicto domino progenitori vel ejus successoribus remanendo seu relinendo, nisi solum et duntaxat ultimum ressortum et ultimas appellationes. Et sic in ipsum comitcm et ejus heredes et successores fuit translata omnis alia jurisdiccio, sub qua erat Raimundus Peleti et ejus heredes et successores, prout predicta in regiis super hujusmodi donis confectis litteris latius sunt expressa ; tandem vos, senescalle predicte, ad requisitionem Procuratoris Regii vestre sonescallie seu alias ex vestro offîcio concessistis litteras, per quas inhibuistis seu inhiberi fecistis seu niandastis, et sub certis pénis fisco applicandis, dicto comiti et ejus gentibus, ne in seu supra Bernardum Peleti, filium et heredem universalem dicti Raimundi condam, jurisdicione aliqua civiliter seu crimi-

— Mil —

naliter ut tenetur (sic), et etiam dicto Bernardo ne dicto comiti seu ejus gentibus jurisdiccionaliter hobediret, prout predicta et alia in predictis per vos concessis litteris plenius sunt expressa, niai causam rationabilem dicti Cornes et Bernardus, seu alter eorum, vellent pretendere, quare predicta fieri non deberent ; ad quam proponemdam certain diem coram vobis mandabatis partibus assignari. G uni autem pars dicti comitis super predictis in viam appellationis ab audientia vestra émisse se posuerit et ipsum negocium ad nos propterea devolvendum, supplicavit nobis eidem provideri de remedio opportuno. Quocirca, rejecto dicte appellationis articulo, vobis precipimus et mandamus, quatinus si, visis donis regiis de quibus supra habetur mencio, vobis, vocato procuratore regio, summarie et de piano et sine strepitu et figura judicii, prout in talibus est fieri consuetum, constiterit de predictis, ipsum Comitem seu gentes suas non inpediatis nec impediri in débite permittatis quominus in dicto Bernardo Peleti, justicias excercere valeat et debitam in eum justiciam ministrare, cavillationibus, subterfugiis, appellationibus frivolis et litteris in contrarium impetratis vel impetrandis non obstantibus quibuscumque. Datum Buseti, die XI decembris, anno Domini M« CCC° LIX, sub nostro contrasigillo. — Per dominum locumtenentem, ad relationem consilii. — Bestour.

Biblioth. nat., n. a. 1. 1396, f-6, v\ — Ce texte a été déjà publié par les nouveaux éditeurs de Y Histoire du Languedoc, tome X, col. 1176-8. Nous avons tenu à donner ce texte comme la meilleure preuve des fautes qui existent dans les documents que nous avons recueillis à Alais et à Nimes. A Toulouse, pour traduire en latin Peccais, salin royal près d'Aiguesmortes, le secrétaire du duc, se souvenant que Pé veut dire Pierre dans la langue vulgaire, écrit Petricarssii ; la lettre r après ca est peut-être un défaut de lecture de notre part, lorsque nous avons pris notre copie à la mairie d'Alais, mais nous croyons nous souvenir qu'il y avait bien Pétricarsii.

Transaction entre la ville et un fermier de l'impôt sur

le pain.

25 janvier 1373.

Anno Domini 1372 (1373) et die vigesima quinta mensis januarii. . . Que super debato quod erat inter nunc consoles de

Alesto ex una parte, et Johannem Morlan, habitatorem Nemau8i ex altéra. #

Super eo que dicti consules requirebant compelli dictum Johannem ad solvendum in thesauraria Nemausi ducentum quinquaginta francos, ratione emptionis per eum facto) de fornagio gentium dicti loci de Alesto, vendilo per curiam dicti lociy tempore aliorum consul um et consiliariorum, pro solvendo subsidio regio in thesauro Nemausi, mandato magistri Benedicti Sperandei, clerici regii, coinmissarii ad hoc dati per dominum Petrum Scatisse, consiliarium et magistrum Gamere Compotorum Parisius, et in omnibus causis et negociis in tota lingua Occitana auctoritate regia deputatum.

Dicto Johanne dicente se émisse sub conditione ; et ulterius que dicti consules sibi tenentur in quinquaginta f rancis francorum auri, et ultra, tam ratione quia audivit, unacum aliis tribus deputatis per Gonsules et Gonsiliarios antiquos, sub mercede seu salario sexies viginti francorum auri, juxta taxam domini Gomitis Bellifortis, compota quatuor consulum et quatuor clavariorum, que ratione salarii sùi debiti quia deputatus, contra dictam universitatem, per dictum dominum Petrum Scatisse, pro exequtionibus faciendis, die tus magister Benedictus

ex potestate sibi data ordinavit,

transactionem

lo Que dicta venditio valent et teneat.

2° Que dicti quatuor consules promittant et jurent ad sancta Dei Evangelia se non facturos, nec dicturos, nec procuraturos nec consentituros quin dictus Joha::nes plene et libère et pacilice recipiat emolumentum dicti fornagii.

3° Que faciant fidem dicto magistro Benedicto Sperandei aut alteri ab eo deputando que consiliarii moderni, ab octo diebus preteritis citra, cum consenserunt, per modum universitatis congregati, indictionem facere de uno franco pro centenario, computaverunt modernos consules habuisse aut habere debere dictos 250 francos. et si non habuissent volebant que dictus Johannes ad solvendum compelleretur.

4* Que dictus Johannes solvat Receptori Regio, in thesauraria regia Nemausi, 200 francos, videlicet centum de présente in octo diebus, et centum in quindecim diebus.

5° Que residui, 50, debiti de dicto pretio restent pênes dictum

Johannem donec dictus dominus Gomes taxaverit sibi partem

suam de dicta mercede, et consules moderni et anni preteriti

taxaverint sibi salarium de his in quibus vaccavit, et facta dicta

taxa, si deberent dicto Johanni citrà quinquaginta restantes

que illud minus... debeat solvere Regio Receptori, et si ultra ascendit, que dicti eonsules sibi respoftdere teneantur... — Acta.. Nemausi, in domo Guill. Roquette.

Divers actes concernant la barre.