II. — Chartes relatives au service militaire

1° An 122£, affranchissement par l’évêque de deux bourgeois en les assimilant au service militaire dû par les autres bourgeois de la commune de Châlons.

2® An 1305, reconnaissance que quand l’évêque envoie des troupes à l’armée du roi, la commune lui doit un homme armé ou cent vingt livres.

5° An ISO!', affranchissement de ce service par l’évêque en faveur de la commune.

Willermns dei gratia Cathalaunensis episcopns et cornes Perticensis omnibus présentes litterasinspecturissalutem in domino. Ad universorum noticiam volumus pervenire quod Johannes Chevaliers et Petrus aux Massues, burgenses Cathalaunenses, et de procinctu eorum sequentes, hanc habent libertatem : quodipsi ab omnibus coustumiis, manibus-mortuis et forimaritagiis ad episcopum cathaîaunensem pertinenlibus liberi sint in perpetuum et immunes tali modo, quod ipsi et heredes,.sive qui de eâdem sunt parentela tenentur reddere apud Cathalaunum secuti consueverint ad servicium episcopi cathalaunensis unum militem sufïicienter ornatum et paratum more militis , quocienscumque communitas burgensium cathalaunensium solvettailliam episcopo pro excrcitu domini regis, nisi forte episcopus cum burgensibus quittaverit. In cujus rei testimonium présentes litteras sigilli nostri munimine duximus roborandas. Actum anno Domini m° cc°vicesimo quarto, mense decembri.

{Cartulaire de l’évêché : archives de la Préfecture .)

Universis présentes litteras inspecturis , Johannes miseratione divina cathalaunensis episcopus salntem in domino. Cum burgenses cathalaunenses nostri teneantur nobis solvere et reddere centum et viginti libras turonenses quocienscumque nos ad mandatum domini regis Francie imus in ejus exercitum : ipsis burgensibus dicentibus se paratos mittere nobiscum vel cum gentibus nostris suum milicium cui dictam pecunie summam tradentur , por ipsum singulis

diebus usque ad consumptionem ipsius pecunie , dispensandam. Noveritis quod dicti burgenses dictas centum et

viginti libras nobis tradederunt unde quod propter

hec quod suum milicium non miseront ad dictam pecuniam, ut dictum est, dispensandam , fiat ipsis prejudicium in futurum , si jus habeant in premissis. In cujus rei testimonium sigilium nostrum ad causas presentibuslitteris est appensum. Datum anrio domini m° ccc° tercio, in vigilia decollationis beati J[ohanni.

Manque le sceau.

{Archives de l’hôtel de ville.)

Universis présentas litleras inspecturis , Johannes miseratione divina cathalaunensis episcopus salutcm in domino sempiternam. Novcrint universi quod cum discordia essct inter nos nomine episcopatus nostri cathalaunensis et pro ipso episcopatu nostro ex parte una ; et illos qui nobis tenentur reddere ad servicium nostrum et successorum nostrorum episcoporum cathalaunensium pro tempore unum militem ornatum sufïicienleret paratum more militis quocienscumque communitas burgensium cathalaunensium solvet tailliam nobis aut successoribus nostris pro exercitu domini regis, nisi nos aut successores nostri eamquitaverimus burgensibusantedictis, ex parte altéra. Super eo videlicet quod nos nominis quo supra dicebamus et asserebamus predictos qui ad dictum militem nobis tenentur, ut dictum est, et sequaces de procinctu eorum teneri, et esse obligatos solvcre et administrare sumplus et expensas dicto militi quamdiu , quandocumque et quocienscumque esset idem miles in servicio nostro vel successorum nostrorum pro exercitu domini regis pro nobis et successoribus nostris. Prenominatis in curia nostra coram nobis ctgentibus nostris contrariumdicentibus et asserentibus nos et successores nostros elïicaciter et intégré obligari et teneri et se ipsos minime teneri ad dictos sumptus et expensas dicto militi ministrandos ; dicentibus etiam et proponentibus , quod si dictis sumptibus et expensis dicto militi ministrandis , predicti et corum prede-

cessores deeorumdem origine et procinctu liberi fuerunt et immunes, quotiens casus ad hoc se obtulit ctiam a tanto tempore de cujus contrario memoria non existit. Petentibus etiam predictis ab impelicione nostra se absolvi et premissa pro ipsis quam (?) nos declarari. Tandem auditis et plenius intellectis pluribus et diversis rationibns juris et facti super hiis hinc inde coram nobis et gentibus nostris proposais et responsis, inquesta et informatione super hiis ex parte nostra competentibus et légitimé factis , veritate diligenter inquisita de premissis et comperta , omnibusque consideratis et pensatis que circa premissa nos movere poterant et debebant, et omnibus rite actis, communicatoque bonorum et virorum peritorum consilio , ipsos quo supra nomine declarando, pronuntiamus ad prestationem sumptuum hujusmodi ac etiam cxpensarum non teneri : confitentes ac etiam déclarantes nomine quo supra , quod nos et successores nostri a tempore presentationis dicti militis nobis aut gentibus nostris ex parte predictorum facte et in posterum faciende eidem militi tenemurobligati si nobis placucrit cum in excrcitum predictum duceresumptus et expensas ministrare et solvere de bonis episcopatûs nostri quamdiu , quandocumque etquotienscumqueidem miles in servicionostro aut successorum nostrorum pro exercitu in predieti domini regis pro nobis aut successoribus nostris fuerit, sicut nobilibus in simili servicio nostro existentibus et futuris ; et quod predicti et eorum predecessores de eorum origine et procinctu existentes a dictis sumptibus et expensis , casu ad hoc se pluries afferente, etiam a tanto tempore de cujus contrario memoria non existit, liberi fuerunt et immunes, quodquam predieti et sequaces de procinctu et origine eorumdem a dictis sumptibus et expensis liberi sunt inperpetuum et immunes. In quorum predictorum testimonium et munimen sigillum nostrum presentibus litteris duximus apponendum. Datum anno domini m° ccc° iy° feria tercia ante festum beate Mariæ Magdelenæ.

Manque le sceau : lacs en soie rouge.

{Archives de V hôtel de ville.)