‹ Histoire de la ville de Saint-Omer et de ses institutions jusqu'au XIVe siècleChapitre 309 sur 369 · Voy. plus haut Pièces juUi/ieaUves, X · texte numérisé non relu

Voy. plus haut Pièces juUi/ieaUves, X

de Sancto Andomaro ooncedimus burgensilms nostris de Sancto Audomaro in perpetuum usam. Qaod ut ratum permaneat et inconvulsum, sigilli nostri auctoritate et regii nominis karactere inferios annotato presentem paginam conflrmamus. Actum Parisius, anno Domini mc nonagesimo septimo, regni nostri anno xvm, astantibus in palatio nostro quorum nomina subposita sunt et signa : Dapifero nullo, S. Guidonis buticularii, S. Mathei camerarii, S. Droconis constabularii. Data vacante cancellaria.

(Orig. scel. Areh, municip. deSaifU'Omer,CXXXVUy 11. — Copie du xni* s. Cariul. AB XVIII, ^ M.)

Confirmation des keuren de Saint-Omer par Baudouin de Constantinople.

In nomine sancte et individue trinitatis. Amen. Ego Baldevinus Flandrie et Hanoie cornes, petitioni burgensium Sancti Audomari satisfacere volens, pro eo maxime quia honestius et fidelius ceteris Flandrensibus erga antecessores meos semper se habuerunt, lagas et consuetudines eorum subscriptas, sicut idem predecessores mei eis concesserunt et sigillorom suorum impressione conârmaverunt, ratas et inconvulsas jure perpetuo eis habendas concède et tenendas precipio.

(La suite comme dans la charte dePh. d'Alsace de 1 164-65. (Pièce IX.) — Au § 14 : Successoribus autem Willelmi Grossi.)

Institutiones prescriptae a me et antecessoribus meis tradite et concesse, rate et inconvulse in perpetuum permaneant, juramenti interpositione et sigilli mei impressione, presentem paginam corroboravi. Testes : B[aldevinus] cornes de Ghisnes, Gerardus de Balliolo, Henricus de Balliolo, BalduinusdeCommines, Philippus de Aria, Johannes castellanus de Insula, Petrus de Maisnil, Baldevinus de Prat, Sygerus castellanus de Gandavo, Raco de Gaveres, Gerardus Sancti Audomari prepositus et Flandrie cancellarius, Theodericus castellanus de Dicsmuda, Petrus de Duai, Walterus de Avenues, Baldevinus camerarius, Gerardus de Sancto Oberto, Wilfaelmus^ domini comitis avunculus, Reinerus de Trit.

1. Guillaume de Hainaut, frère de Baudouin VIII, gouverna le Hainaut pendant la croisade (voy. le P. Anselme, Hisi, génécU, de la maison de France, II, p. 716).

(Orig. 8cel.« Arch, municip, de Saint-Omer, AB, Xlll, n* 3. — Gop. du xiii* s., Cart., AB, XVIII, 15, ^ 12 v.

Impr., Mém. de la soc. des anUq, de la MorioMy t. IV, pièces justificatives, p. 24. — Duehesne. Hisi. généal. des maisons de Guines et d^Ardres, pr. p. 461, avec la date 1192 environ. — Ind., Wauters, Table des dij4âfne$, 111, p. 101.)

XXIU.

Confirmation par Marie de Champagne ^ comtesse de Flandre, des lois et coutum£s concédées à 8aint'-0m£r, par Baudouin de Constantinople.

Ego Maria Flandriae et Hanoiae comitissa notum fieri toIo tam futuris quam presentibus quod karissimis amicis meis burgensibus de Saacto Audomaro concessi, quod easdem leges et consuetudines quos dominus meus cornes eis concessit, libenter obsen^abo et in bona fide observari faciam, prorsus eodem modo que scriptae sunt et sigilli domini mei comitis confirmatae. Actum apud Sanctum Audomaruro, indomo Wilhelmi âlii Alberti, anno dominicae incarnationis m^ c^ xc° octavo.

(Orig. scel. Arch. municip, de Saint-Omei-y AB, XVIII, n* 1. — Gop. du XIII* 8., CarttU., AB, XVIII, f- 14 V.

impr. Mémoires de la société des antiquaires de Morinie, t. IV, pièces just., p. 26. — Ind. Wauters, Table des datâmes, III, p. 101.)

Baudouin, comte de Flandre, concède aux bourgeois de Saint-Omer l'eau et le produit des fossés de leur ville.

Ego Baldeviinus dei gratia Flandrie et Haynonie cornes notum facio presentibus et futuris quod aquam et essantias fossatorum de Sancto Audomaro concessi burgensibus meis de Sancto Audomaro in perpetuum usum modis omnibus ipsis profil tura. Ut hec autem mea concessio rata et inconvulsa permaneat, eam sigiUi mei appensione et presentis scripti patrocinio communivi, testibus quorum uomina subscripta sunt annotatis : G. preposito Sancti

Audomari, Baldevino de Comminis, G. de Balliolo, Philippo de Aria, Baldevino de Prat, Waltero de Avennes, Razone de Gaveres, Theoderico castellano de Dixmude, BalduinodeHondescote. Actum anno Domini m*^ c*^ xc*^ xviii®.

(Copie du ziii* s., Arch. municip, de Saint-Omer., CartuL, AB, XVIII, ^ 13 V.)

Baudouin de Constantinople confirme la charte de Philippe d'Alsace (Pièce X) relative aux privilèges des marchands de Saint-Omer à Gr avelines.

Baldevinus Dei gratia Flandrie et Hannoie cornes tam presentibus quam futuris. Certum habemus quod ex précepte avunculi mei quondam Flandrie cornes Philippi, homines sui et scabini et electi de terra Burburgensi antiquas consuetudines burgensium Sancti Audomari tempore antecessorum meorum Grevenengis habitas separatim distrixerunt ut presens pagina narrât.

{La suite de cette charte est exactement semblable au texte de la concession de Philippe d Alsace, du 21 février 1164-1165. (Pièces justificatives, X.)

Ut autem consuetudines et distinctiones prefete, rate et inconvulse in perpetuum permaneant, presentem paginam sigilli mei appositione corroboravi, subscriptis hiis testibus : Balduinus cornes de Ghines, Gerardo de Balliolo, Baldevino de Commines, Philippo de Aria, Johanne castellano de Insula, Petro de Maisnil, Baldevino de Prat, Sygero castellano de Gandavo, Racone de Gaveres, Theoderico castellano de Dikesmuda, Petro deDuai, Waltero de Avennes, Gerardo de Sancto Oberto, Willelmo domini comitis patruo, Reinero de Trit.

(Orig. scel., Arck, munidp. de Saint-Omèr, GGII, 1. — Gop. du ziii' s. /Wd., AB, XVUI, 15, ^ 13.)

Baudouin de Constantinople confirme la charte de Philippe d'Alsace dèteryninant la limite des pâtures comrmunes entre le chapitre^ V abbaye et la ville, (Cf. Pièce XV.)

Ego Baldevinus Dei gratia Flandrie ac Hannonie cornes, notum esse volo tam posteris quam modemis in perpetuum quod con-

tentionem multo tempore habitam inter ecclesiam Sancti Audomari, ecclesiam Sancti Bertini adversus burgenses de Sancto Âudomaro, de communi pastura eorum dividenda, juramento et fide intcrposita seniorum et prudentiorum vicinie et parium ipsius castelli, quondam Flandrie cornes Philippus avunculus meus dirimi et terminari fecerit.

(La suite comme dans la charte de Philippe d^ Alsace, de H75, n® 15, y compris la disposition relative à la pêche de la Meer.)

Utautem pastura hec, juxta divisionemprescriptam, libéra in perpetuum et hereditaria burgensibus Sancti Audomari permaneat, sigiUi mei auctoritate et subscriptorum testimonio eam conflrmavi : B. comitis de Ghines, 6. de Balliolo, H. de Balliolo, B. de Comines, Ph. de Aria, Johannis castellani de Insula, Pétri de Mainil, B. de Prat, Sigeri castellani de Gandavo, Razonis de Gaveres, Theoderici castellani de Dixmue, Pétri de Duaco, Walteri de Avenues, G. de Sancto Oberto, Willelmi patrui mei, Reineri de Trit, Gerardi prepositi Sancti Audomari.

(Orig. scel., Arch, mutUctp. de Saéni-Omerf CGXX, 4. — Gop. du xiri* s., /Wd., Cartul., AB, XVIII, 15, ^ 13.)

1199, 5 mai.

Baudouin, comte de Flandre, confirme les échevins dans leur juridiction et leur reconnaît le droit d'améliorer les coutumes de leur ville.

Ego Balduinus Flandrie et Hainonie comes, omnibus notum fieri volo presentibus pariter et futuris quod burgensibus meis de Sancto Audomaro concessi ut de omni excessu et forefacto, secundum quod a bona veritate intellexerint, judicia proférant, sicut tempore Philippi comitis avunculi mei scabini fecerunt ; juri preterea suo quicquid voluerint, ad emendationem ville, superaddant, salvo jure meo et ville. Ut autem hec concessio rata sit etfirma, presentem paginam sigilli mei appensione et testium subscriptione roborari precepi. Testes fidèles mei : Gerardus de Ringhenescura, Gilode Hasbroec, Nicholaus de Clarcis. Actum apud Sanctum Audomarum, anno Domini mgxcix, quinto die mail.

(Orig. scellé. Arch. municip. de Sainl^mer AB XXV, 5. — Copie du xiirs. Carlulaire, AB XVIII, 15, fol. 14 V.)

sT-onB 26

1200, 1«' août.

Le comte de Flandre Baudouin confirme le jugement arbitral intervenu dans un conflit entre V abbaye et la ville, relatif à la pâture dite Suinart.

Ego Baldevinus Flandrie et Haynonie cornes, omnibus presen-

tibus pariter et futuris notum facio quod concordiam que facta

fuit inter abbatera Sancti Bertini et burgenses de Sancto Audo-

maro, de pastura que dicitur Suinart, consilio hominum raeorura

confirmavi ; queconcordia facta fuit in hune raodum : Scilicetquod,

cum inter abbatem Sancti Bertini et burgenses de Sancto Audo-

maro controversia ageretur, super pastura que dicitur Suinart,

laudabilium virorum examini litem banc dirimendam, pari con-

sensu, partes commiserunt, quatinus ipsi, veritate diligentius in-

quisita, de jure possessionis ejusdem pasture utrique parti quod

suum erat tribuerent finemque imponerent questioni inviolabili

observantia permansuram. Virorum autem hec sunt nomina ad

hujus rei executionem electorum : Arnulfus advocatus Tervanne,

Robertus de Kerseka, Johannes de Sinninghem, Eustachius

Canis, Eustachius de Hanniles, Lammelinus, Johannes de CHusa,

Willelraus Wasseliui, Martius Tinctor, Theodericus Lurevocs,

quibus undecimus adjunctus est vir boni testimonii Eustachius

presbiter de Sancta Maria Magdalena. Prenominati igituromnes,

sub juramenti religione, arbitrati sunt quod linea directa, ducta

ab arbore super fontem sita sub clivo montis, inter Lo et Arkes,

versus terri torium de Buiscura, quicquid inter eandem lineam

usque ad terram leprosorum continetur, in usum burgensium

cedere deberet ipsisque modis omnibus perpétue prodesse, reli-

quam ex adverso linee pailem juri abbatis asserentes. Ut autem

distinctio predicte pasture ordinata a prefatis viris, sicut facta

est per bonam concordiam, rata sit et firma, presentem paginam

tam sigilli mei appensione quam testium subscriptione commu-

niri feci. Testes inde homines mei quorum nomina hic subscripta

sunt et quorum consilio istam feci confirmationem : Baldevinus

de Aubengni, Baldevinus de Comminis et Baldevinus fllius ejus,

Henricus de Bailluel, Theobaldus de Eskirdevelde, Amulphus de

Plantis, WiUelmus Morellus, Alardus Makerellus, Renaldus de

Aria, Colinus de Clarkes. Actum apud Ariam, anno Domini

Mcc, kal. Augusti.

(Arch. municip. de Saint-Omer, Cart. AB XVllI, 15, fol. 13 v.)

1206. Avril.

Exemption de lagan, garanties de sécurité et libre parcours accordés dans ses domaines aux bourgeois de Saint-Omer par Reinaud, comte de Boulogne,

Sciant présentes et futuri quod Ego, Reinaldu3 cornes Bolonie et Ego, Ida ejus uxor, Bolonie comitissa et heredes nostri, in perpetuum quietos clamavimus a lagano maris burgenses Sancti Audomari et eorum res que in terram nostram de Bolonesio et in terram nostram de Merc venient ad laganum. Marinelli autem qui dictorum burgensium mercaturas adducent, cujuscumque terre fuerint, tam in pace quam in guerra, ipsi et eorum naves per terram nostram et portus nostros de Bolonesio et de terra de Merc salvum ingressum habebunt et egressum, tali siquidem modo^ quod nulla mercatura que in navi fuerit sit garandizata, nisi illa que erit de Sancto Audomaro. Quod si eosdem burgenses, super mercaturis vel aliis rébus suis, contigerit a nobis quod sue non essent haberi suspectos, scabini Sancti Audomari coram se probationem accipient adeo legitimam, quasi sua essent catalla, quod catalla illa extra partem alterius sunt burgensium Sancti Audomari. Qua suscepta, per litteras suas super sacramentum suum, nobis mandabunt quod de catallis suis probationem susceperunt adeo legitimam sicuti catalla sua essent et sic res suas libéras optinebunt. Ut autem hec nostra concessio rata teneatur et firma, eam tenendam concessimus et nostrorum appositionibus sigillorum confirmavimus. Testes hujus rei sunt : Willelmus de Pleines, Anselmus de Longovillari , Henfridus de Haneclinguehem, Willelmus de Mon tcavrel, WidodeBelebrone, Balduinus juvenis, Constabularius de Ermelinghem, Balduinus de Rivera. Actum anno dominice incarnationis m® cg° vf , mense aprili.

(Orig. 8cel. des sceaux du comte et de la comtesse sur lacs de soie rouge. i4rcA. municip. de Saint-Omer y {^LWl y I. — Cop. Gartul. AB XVIfl, 15, fol. 19. — Archiv. nat. JJ. 61, fol. 92 et 216, JJ 65, fol. 107, JJ. 80, fol. 23,JJ.96, fol. 36.)

1210-1211. Mars.

Guillaume, châtelain de Saint- Orner, concède aiujc bourgeois de Saint-Omer un pré et les redevances qu'il percevait sur les bestiaux qui paissaient dans le pâturage joignant le bois de Loo.

Ego Willelmus, Sancti Âudomari castellanus, notum fieri volo tam futuris quam presentibus quod burgenses Sancti Âudomari fidèles et amici mei, ad peticionem meam accomodaverunt mibi, super pratum meum jacens extra muros inter portam que vulgo dicitur Colhof et domum dapiferi , l libras flandrensis monete, sub bac condicione quod si dictum pratum aptum inventum fuerit ad glebas effodiendas, in eo, ad libitum suum, eis fodere licet et ex glebis inde fossis, supradictas l libras, salvo sumptu in solucione L librarum, computabunt. Si quid vero valens lûtra L libras inter receperint, testimonio scabinorum, J. scilicet Falconis et J. de Deverna fldeli estiraacione, mihireddent. Adhecpredictis burgensibus cum prato concessi omnes redditus meos qui de animalibus ville Sancti Audomari in pastura circa Lho pascentibus annuatim me contingunt in pace et absque ulla inquietacione habendos, donec jam dictas L libras cum aliis cl libris mihi, quarum litteras meas cum sigilli mei robore pênes se habent, intègre persolvero. Ut hoc autem ratum habeatur et firmum, presens scriptum sigilli mei et sigilli Jacobi fratris mei appensione corroboravi. Actum anno Domini mgcx, mense marcio.

(Orig. scellé, Arch, municip. de Saint-Omer, AB III 8.)

1211-1212. Février.

Louis, fils de Philippe Auguste, confirme la heure concédée à la ville de Saint-Omer en 1164-65 ^ar Philippe d'Alsace (voy. n"" X).

In nomine sancte et individue Trinitatis, Ludovicus domini régis Francorum primogenitus. Noverint universi présentes pariter et futuri quod bec est continentia carte quam burgenses nostri de Sancto Audomaro habent a Philippe quondam comité Flandrie. Ego Philippus Flandrensium cornes etc. {Pièce X)..,.

Nos autem predictorum burgensium nostrorum Sancti Âudomari consuetudines, carias et jura volentes illesa conservare, presentem paginam sigilli nostri auctoritate et nominis karactere inferius annotato precepimus confirmari. Âctura apud SaDctum Audomarum, anno Domini mccxi, regni vero karissimi domini et genitoris nostri anno xxxui, astantibus in palacio ejusdem patris nostri quorum nomina supposita sunt et signa : dapifero nullo ; S. Guidonis buticularii, S. Bartholoinei camerarii, S. Droconis constabularii . Data vacante canceUaria per manum Guidonis de Atheiis.

(Orig. scel. Arch. municip. de SainUOmer, AB XIII, 5. — Copie de t229. AB XIV, l. — Copie du xiii* s., ibid. Gartul. AB XVIU 15, fol. 31.)

1211-1212. Février.

Louis, fils de Philippe Auguste, confirme aux bourgeois de Saint-Omer la possession du produit des fossés de leur ville.

In nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Ludovicus domini régis Francorum primogenitus. Noverint universi présentes pariter et fiituri quod bec est continentia karte karissimi domini et genitoris nostri quam burgenses nostri de Sancto Audomaro ab eo habent : Ph. Dei gracia Francorum rex, noverint universi présentes pariter et futuri quod nos aquam et essantias fossatorum de Sancto Audomaro concedimus burgensibus nostris de Sancto Audomaro in perpetuum usum. Nos autem predictorum burgensium nostrorum consuetudines, cartas et jura volentes illesa conservare, sigilli nostri auctoritate et nostri nominis karactere inferius annotato presentem paginam confirmari precepimus. Actum apud Sanctum Audomarum, anno Domini mccxi, regni vero karit^simi domini et genitoris nostri anno xxxiii, astantibus in palatio ejusdem patris nostri quorum nomina supposita sunt et signa : dapifero nullo; S. Guidonis buticularii, S. Bartholomei camerarii, S. Droconis constabularii. Data vacante cancellaria per manum Guidonis de Atheiis.

(Orig. scellé, Arch. municip. de Saint-OmeTy AB Xlll, 6. — Cop. du xni' s. Cart. AB XVIII 15, fol. 28v.)

xxxni.

1211-1212. Février.

Louis, fils de Philippe Auguste, confir^me la charte par laquelle Philippe d'Alsace règle la limite des pâturages communs entre la ville, le chapitre et l'abbaye de Saint- Berlin.

Ludovicus domini régis Francorum primogenitus. Noverint universi présentes pariter et futuri quod hec est continentia carte Ph. illustris quondam Flandrie et Viromandie comitis quam burgenses nostri de Sancto Audomaro ab eo habent.

Ego Philippus Flandrie, etc. (Charte de 1175, n° XV).

Nos autem predictorum burgensium nostrorum consuetudines, cartas et jura volentes iUesa conservare, sigilli nostri auctoritate et nostri nominis karactere inferius annotato présentera paginam conservari precepimus. Actura apud Sanctum Audomarum, anno Domini mccxi, regni vero karissimi domini et genitoris nostri anno xxxm, astantibus in palatio ejusdem patris nostri quorum nomina subposita sunt et signa : dapifero nullo, S. Guidonis buticularii, S. Bartholomei camerarii, S. Droconis constabularii. Data vacante cancellaria per manum Guidonis de Atheiis.

(Copie du xni' s. Arch. municip. de SaintOmer, Gart. Afi XVllI, 15, fol. 29.)

1211-1212. Février.

Louis, fils de Philippe Auguste, concède aux bourgeois de Saint-Omer les annexe^ établies à l'est de la GildeHalle l07'S de son entrée à Saint-Omer,

Ludovicus domini régis Francorum primogenitus. Noverint universi présentes pariter et futuri quod nos, ad petitionem burgensium nostrorum de Sancto Audomaro, eisdem, ad suos usus perpetuos, concedimus omnia appendicia Ghildhalle versus orientera, que ibidera facta fuerant in die illo quo castellura Sancti Audoraari prirao intraviraus. Quod ut perpetuura robur obtineat, sigilli nostri auctoritate et nostri norainis karactere inferius annotato présentera paginara precepimus confirmari. Actum apud Sanctura Audomarura, anno Domini m° ce® xi", regni vero

karissimi domini et genitoris nostri anno xxxiii, astantibus in palatio ejusdem patris nostri quorum nomina subposita sunt et signa : dapifero nullo ; S. Guidonis buticularii, S. Bartholomei camerarii, S. Droconis constabularii. Data vacante cancellaria per manum Guidonis de Âtheiis.

(Cop. du xuv s. Àrch. munie, de Saint-Omer, Cartul. AB XVlll, 15, fol. 30 V. — Impr. Deschamps de I*a8, Essai h4storiqiie sur l'kôtel de ville de Saint- Omer dans les Mémoires de la Société des antiquxUres de la Moriniey t. IV, p. 356.)

1218. Septembre.

Guillaume, châtelain de Saint Onier, donne à la ville, pow servir à ses fortifications, un pré longeant les fossés du côté de Saint-Michel, et renonce aux droits qu'il percevait sur les animaux qu'on menait paître près des bois de Loo.

Ego Willelmus , Sancti Audomari castellanus, notum esse volo tam futuris quam presentibus quod, assensu domini Ludovici, domini mei, concessi et in perpetuum dedi burgensibus Sancti Audomari v mensuras prati mei versus Sanctum Michaelem. protensas in longum juxta fossata ville, in perpetuos ususeorum, ad ville munitionem. Ad hec eisdem burgensibus denarios quos accipere solebam de animalibus, pro pastura circa boscum quod dicitur Lo, quitos clamavi, ita quod animalia in predicta pastura sine exactione libère et quiète de cetero ire possunt et pascua liabere. Ad petitionem vero meam, dominus meus Ludovicus hanc donationem et quitationem litteris suis patentibus confii*niavit. Ut hoc autem scriptum majus robur habeat et ratum permaneat, sigilli mei appensione corroboravi. Actum anno Domini w> ce" xviif , mense septembri.

(Orig. scol. Arch. municip. de Saint-Omer, CXLIII, 1).

1218. Septembre.

Louis, fils de Philippe Auguste, confirme la charte précédente,

Ludovicus domini régis Francie primogenitus , universis presens scriptum visuris, salutem. Noveritis quod Willelmus

Sancti Âudomari castellanus^ in nostra presentia constitutus. concessit et in perpetuum dédit burgensibus nostris de Sancto Audomaro quinque mensuras prati sui versus Sanctum Michaelem, protensas in longum juxta fossata ville, in perpetuos usus eorum, ad ville munitionem. Âd hec etiam eisdem burgensibus denarios quos percipere solebat de animalibus, pro pastura circa boscum que dicitur Lo, quietos clamavit, ita quod animalia in predicta pastura libère et quiète et sine exactione de cetero ire possint et pascua babere. Nos autem, ad petitionem ipsius castellani, banc suam donationem et quictationem, présente scripto et sigiUi nostri appositione, conflrraavimus, salvo jure nostro et alieno. Âctum apud Sanctum Âudomarum, anno Domini M** oc® xvm®, mense septembri.

(Orig. 8cel. Arch, municip. de Saint^OmeTy GXLIII, 1. — Gop. du xin* s. Gart. AB XVIII, 15, fol. 31.)

1821-1222. Janvier.

Guillaume j châtelain de Saint-Omer, vend à Foulques^ fils de Jean de Sainte-Aldegonde, moyennant 580 livres de parisis, un pré sis près du couvent de Saint-Michel et une rente annuelle de 30 livres de parisis à prendre sur le forage f à la charge de la redevance d'une lance par an.

Jeo Willaumes, castelains de Saint-Omer, conuz pardevant eskevins que jeo ai vendu à Folke le âls Jotian de Saint Audegund tôt les prei que jeo a voie dehors les murs de Saint-Omer, devers le mostier Saint Michiel, à tote le voie et à tote le saignorie qui apartienent au prei et trente lib. de parisis, à prendre sor mon forage au plus prest que jeo ai dedens le vile de Saint-Omer chescun an, à tos jors tenir Folke et tos les oers, de moi et de tos mes oers, de conisancbe de une lanche par an à paier à mon castel, dedens le vile de Saint-Omer, le jor de Pentecoste ; et chest achat alieve cinc cens lib. et quatre vins de parisis dont li devant dis Willaume le doit aquiter et tenir sans damage et de ches deniers me a il fait pais à ma dete et de tote ches covenanches li ai jeo encovent aquiter et tenir en pais envers tos. Et Folke convint pardevant eskevins que tos les prous de chest devant dit prei et de chest devant dit forage tenroit le devant dit Johan * tote

Page 1