I. Ci-dessus, p

-'. Ci dessus, p. 85, n. ".'. bud lin.

• '•. Dans la Bulle \fagnitudinis t><<n\ i mars 1267, reproduite dàna les \in>.

ad h. .uni.. noi 72 sqq.

i Regist. Vatic, h., i.:. t,,i 88 v°. I,. texte esl donné in d'api Sbabalea, Bullarium franciscanum, t. [V, p. 9. La lettre se trouve encore en tout ou en partie dant : Inn eccl., ad ann. 1288, n° 33; Wadding, [nn Vino '•""'. t. V, p. I rJ <ï. Lanolow, Registres de Vicolas 1 1 . n- :.; l PoTTHi

venerabilis frater noster Bersauma, episcopus in partibus Orientis, nobilis vii* Sabadinus, Thomas de Anfusis et Uguetus, interpres, laici nuncii régis Tartarorum illustris ex parte tua praeseutare curarunt; et quae conlinebantur in illis, pleno collegimus intellectu, benignae tuae providentiae studium plenis in Domino laudibus efferentes quod, sicut nobis ex litteris ipsis innotuit, dilectos filios Fratres ordinis Minorum in partibus ipsis morantes, ad serenda inibi salutis semina, et in fide catholica illarum incolas informandos, uberi favore prosequeris, et gratiosa exhibitione pertractas ; de quo tibi eo foecundiores gratiarum referimus actiones quod id ex majori benignitate dignoscitur processisse. Fraternitatem tuam rogantes attentius, et hortantes quatenus Fratres ipsos, intuitu Dei, cujus prosequuntur obsequia, et pro Apostolicae Sedis et nostra reverentia recommendatos propensius habeas et favorabiliter prosequaris, ut tui favoris ope suffulti, utilius et efficacius salutis opéra prosequi valeant quae exercent, tuque proinde ab omnium Retributore bonorum condigna praemia consequaris.

Gaeterum, quia clerus et populus tibi subjecti a Romana Ecclesia, quae, veluti pia mater, cunctorum salutem solerter exquirit cunctosque desiderat aeternae beatitudinis efflci possessores, longo maris terraeque spatio sunt remoti nec possunt ad eam commode se conferre, ac facile habere recursum pro recipienda doctrina et informatione fidei christianae, nos praefatum clerum et populum tenere fidei puritatem quam Romana tenet et servat Ecclesia, cupientes, dictam fidem et ejus formam quae annotantur inferius, tibi duximus destinandas, tuae diligentiae studium sollicitius exhortando, ut, mentis oculis erectis ad Dominum, eosdem clerum et populum in fide praedicta solerter instruas et informes, easque fréquenter amplecti et diligenter observari procures, ut, tanquam minister idoneus, clerum et populos supradictos ad loca perducere valeas pascuae salutaris. Fides aulem praedicta et forma ejus hae sunt :

Credimus sanctam Trinitatem, Patrem et Filium et Spintum Sanctum; unum Deum omnipotentem totamque Deitatem coessentialem, consubstantialem, coaeternam et coomnipotentetn, unius voluntatis , potestatis et majestatis, creatorern omnium craeaturaricm, a quo omnia, per quem omnia, in quo omnia quae sunt in coelo et in terra, visibilia et invisibilia, corporalia et spiritualia.

Credimus singulam quamque in sancta Trinitate personam unum verum Deum plénum et perfectum.

Credimus ipsum Filium Dei, Verbum Dei, aeternaliter nation de Pâtre, consubstantialem, coomnipotentetn et aequalem per

APPENDICE i 197

Patri in divinitate, tevnporaliter uni mu de Spiritu Sancto Maria Virgine cum anima raiionali, duos habentes nativitates, unam ex Paire aeternam, àlteram ex Matre temporalem, Ùeum verum et kominem verum, proprium in uiraque natura nique perfectumt non adoptivum, neque fantasmaticum, sed union et unicum Filium Dei in duabus et ex duabus, divina scilieet et humana, naturis; sed in unius personae singularité te impassibilem et immortalem divinitate, sed in humanitate pro nobisetpro soluté nostra passum vera carnis passione, mortuum epultum, et descendisse ad inféras ac tertio die resurrexisse a mortuis vera rarnis resurrectione ; die quadragesimo post resurreciionem, cum carne, in </ua resurrexit , et anima ascendtsse in coelum et sedere ad dexteram Patris ; inde oenturum judicare vivos et movtuos ; et redditurum unicuique secundum opéra sua, sive bona fuerint sire mata.

Credimus etiam Spiritum Sanctum, plénum et perfectum, verumque Deum ex Pâtre et Filio procedentem, coaequalem et coessentialem, et coom nipotentem , et coaeternum per omnia Patri et Filio.

Credimus liane sanctam Trinitalem non très Deos, sed unum Deum, omnipotentem, àeternum, invisibilem et incommutabilem.

Credimus Sanctam , Catholicam et Apostolieam unam esse veram Ecclesiam, in qua union datur baptisma, et vera omnium remissio peccatorum .

Credimus etiam veram resurrectionem ejusdem carnis, quam nunc gestamus, et vitam aeternam.

Credimus etiam novi et veteris Testament i ', Legis ae Prophetarum et Apostolorum unum esse auctorem Deum, ac Dominion omnipotentem.

Haec est vera fldes Catholica; et hanc super dictis articulis tenet et praedicat sacrosancta Romana Ecclesia.

Sed et propter diversos errores, a quibusdam ex ignoranria et ab aliis ex malitia introductos, dicit et praedicat eos qui post baptismum in peccata labuntur non rebaptizandos ! sed per veram poenitentiam suorum posse consequi veniam peccatorum 2. Quod si vere poenitentes in caritate decesserint . atltequam dignae poenitentiae fructibus de eommissis satisfecerint et omissis, eorum animas poenis Purgatoriis :1 post mortem pur-

1. Ce paragraphe viso l'hérésie de Man ion. Cf S. EprPHAMi Baerei I

2. Allusion aux Novatiens, que s. Gyprien appelle durissimoa haoretii o

3. Ceci vise directement las Grecs qui différée I d< latin*, nir r<> point, plutôt dans les expressions que par la doctrine elle m<

gari ; et ad poenas hujusmodi relevandas prodesse eis pZdelium vivorum suffragia , missarum scilicet sacrificia , orationes, et eleemosynas, et alla pîetatis officia quae a fidelibus pro aliis fidelibus fieri consueverint, secundum Ecclesiae instituta. I Horion igitur animas, qui post sacrum baptisma susceptum nullam omnino peccati maculam incurrerunt ; illas etiam quae post peccati contractam maculam, vel in suis manentes corporibus, vel eisdem exutae, prout superius dictum est, sunt purgatae, in Coelum mox recipi ' : illorum autem animas qui in mortali peccato , vel in solo originali decedunt, mox in infernum descendere , poenis tamen disparibus puniendas, eadem Sancta et Romana Ecclesia crédit et flrmiter asseverat ; et quod nihilominus in die Judicii omnes homines ante tribunal Christi cum suis corporibus comparebunt, reddituri de factis propriis rationem.

Tenet etiam et docet eadem Romana Ecclesia septem esse ecclesi.astica sacramenta : union scilicet Baptisma, de quo dictum est supra; aliud est sacramentum Confrmationis , quod per manus impositionem episcopi conferunt chrismando renatos ; aliud est Poenitentia ; aliud est Eucharistia ; aliud est sacramentum Ordinis ; aliud est Matrimonium, aliud est Extrema Unctio, quae, secundum doctrinam beati Jacobi, infirmantibus exhibetur. Sacramentum Eucharistiae ex azymo 2 confcit eadem Romana Ecclesia, tenens et docens quod in ipso sacramento panis vere transubstantiatur in corpus, et vinum in sanguinem Domini nostri Jesu Christi. De Matrimonio tenet quod nec unus virsemel plures uxores nec una mulier simul habere pevmittitur plures viros ; soluta vero lege matrimonii per mortem alterutrius conjugum, secundas, et tertias, et deinceps nuptias successive licitas esse dicit, si impedimentum canonicum ex causa alia non obsistat3.

Ipsa quoque sacrosancta Romana Ecclesia summum et plénum Primatum et Principatum super universam Catholicam Ecclesiam obtinens *, quem se ab ipso Domino in beato Petro, apo-