Cf. ci-dessus, p
pressions qu'ils devaient traduire. Voici le texte de ce documenl ' :
Bersaume, episcopo in partibus Orientis, salutem, etc.
Nuper ad apostolatus nostri presentiam te personaliter accedentem libenter vidimus et recepimus cum atfectu gaudentes, et exultantes in Domino, a quo universorum carismatum dona manant, quod tu, christiane fidei radio illustratus et renatus fonte baptismatis, circa illa, prout habet fide digne relationis expressio, te sollicitum ex[h]ibes et attentum, per que ipsius fidei fines amplifiées terminosque dilates, teque in conspectu Altissimi, cujus obsequiis salubriter adhesisti, de bono semper in melius constituas gratiosum. Hec sunt profecto, que de te cunctisque fidei orthodoxe cultoribus, gratanter percipimus et letanter audimus. Hec sunt, ex quibus nobis exuberans deleclatio provenit, cumulus oritur gaudiorum. Hec sunt, que tibi laudis humane titulum vendicant, nomen efferunt, augent famam.
Excitamus igitur fraternitatem tuam et hortamur in Filio Dei Patris, quatenus, mentis oculis erectis ad Dominum, qui pro minimis grandia récompensai, christianam fidem ferventer amplectens et constanter observans, alios in ea, juxta datam tibi ex alto prudentiam, sollerter instruas et informes, ut eo reddaris acceptior et gratiosior domino Deo tuo, quo plures per tue sollicitudinis studium de infidelitatis nubilo ad christiane fidei claritatem et erroris invio ad rectitudinis semitam revocabis.
Ut autem in ipsa christiana fide, quam tenet et servat Romana mater Ecclesia, plenius et eflicatius valeas alios informare, dictam fidem et ejus formam preseutibus fecimus annotari, que sunt hec : Credimus etc.
Dat. ut supra. [= Rome apud Sanctum Petrum, vij idus aprilis, ânno primo.]
Parmi les compagnons de Rabban Çauma se trouvait un certain chrétien du nom de Sabadin, qualifié d'homme noble et surnommé Archaon, mot qui en mongol signifie précisément
le chrétien », selon Rémusa t 2.
1. Reg. Vat., 44, c. 15, fol. 89 v°. — Langlois, n° 574; Potthasi r<-\\ texte copié sur le registre. — Il se trouvait déjà dans \<- Suppl ad Bull. francise, \>. 210.
\£ém. cité, p, 117.
Nous retrouverons ce personnage dans une ambassade postérieure \ Il avait demandé, comme font encore les catholiques qui accomplissent le pèlerinage de Rome, la bénédiction papale qui lui fut accordée par une lettre ainsi conçue 2 :
Dilecto filio, nobiii viro SabadiNo Archaoni, salutem et apostolicam benedictlonem.
Te nuper, ad noslram presentiam accedentem, affectione paterna recepimus, et bénigne audivimus que coram nobis proponere voluisti, letantes in Domino quod tu, catholice fidei lumine illustratus et lavacro regenerationis aspersus, in hiis salubri studio diceris delectari, que sint in oculis divine majestatis accepta, tue salutis accédant augmeutum et dilalationem fidei christiane.
Duximus itaque sollicitudiuem tuam excitandam attentius et hortandam, quatenus premissa de bono semper in melius prosequaris, ut eo gratiosior occurras domino Deo tuo, quo majoiï fultus extiteris cumulo meritorum.
Getei'um, quia benedictionis nostre munus exhiberi tibi humiliter postulasti, nos tuis devotis precibus benignius annuentes, benedictionem nostram in remissionem tuorum tibi concedimus peccatorum.
Dat. Rome apud Sanctum Petrum, idibus aprilis, anno primo.
A la suite de cette lettre le Registre du Vatican porte la mention :
In e[umdem] m[odum] pro dilectis filiis (sic) Elyae, capellano in partibus Orientis3.
. Cet Elias (ou Isaïe) était sans doute l'un de ces « prêtres et diacres de la résidence patriarcale » qui accompagnèrent Rabban Çauma en Europe *.
Une autre lettre, plus curieuse par son titre que par sa teneur, est adressée collectivement à neuf chrétiens laïcs, ori-