Cf. infra, pp
4. La charte a été publiée par Dom Calmet, t. I, Preuves, c. 474- Nous la donnons ici d'après l'original. A. D., H, 2958. « In nomi/ie sancie et inâividue Iriakaiis, palris et ûlii et spiri/us Bancli, Pibo gra/iVi Dei Leuchorum pr<;sul. Quoniam divina qratin dignata est nos non Do«/ris mentis ad pastorale officium promovere, oportet ut rcs uostrc ecclesie sollcrter studeamu«9 tam in minimis quam eliam in maxinus providere. Quapropt^r novcrit om/iium posteritas tam pr<?sentium quam futurorum €[uod fuerit exorla co/itenlio inier duas al)batias, scilicet Baxcriensem nos/re ecclexie et sanci'i Ar- Qulli Metensis eccl^«ie de <pioda//t ponte quem novilt;/* constnixeral abbalissa tiuxcriefisis super suum
grande importance : tout près furent massacrés, le 5 janvier i477> par le traître Ganipo-Basso, les fuyards bourguignons. C'est dans les souscriptions de cet acte que nous trouvons la mention de Nancy. Après les seings de divers archidiacres et du comte Frédéric', nous lisons celui d'Odelric, avoué de Nancy : S. Odelrici advocati* de Nanceio.
Au début, les religieuses de Boiixières vécurent sous Taustère règle d? saint Benoît. Mais, peu à peu, elles l'abandonnèrent, et, à une époque qu'il est assez difficile de fixer, sans doute vers le milieu du xiv® siècle, l'ancienne congrégation se sécularisa. La maison, au lieu d'être une abbaye, devint un chapitre ; ses habitantes s'appelèrent non plus des religieuses, mais des chanoinesses. Seule, celle qui était placée à sa tête garda, en souvenir des origines, le titre d'abbesse et dut faire profession selon la règle bénédictine. Une révolution analogue s'était produite dans trois autres maisons bénédic-
proprium fiindum, sed iamen in banno et cursu aque nominc Murl pertinente ad abbatia/71 sancti Arnulf/. Pro qua co/itentio" amicabiliti;/* diffinienda co/ivenimu.v ego et confraier noster Mctensis ecclejtie vcnerabilis presul Herimanni/.9 cu//t duce Tcoderico atquc venerando abhate Walone cocnobii sanci'i Amiilfi, ubi disposuimux îraterna caritatc mediante quatinu^ predictus abbas concéder^/ ibi fieri pontem, eo tenore ut annuatim sibi pcrsolvcretur census XH deanriorum pubb'ce feslo sancti Rcmigii, et ad hune censum recipiendum esset pr«sens eo die su|>er pontem legatiix abbfi/is sancti Arnulfi ab hora prima usque ad scxtam ; qua transacta legalus recederet. Si xero usque ad vespcram Iegatu« abbatisse Hiïjieriensis persolver<>^ prijdictum censum apud cellam Laium, susciperetur sine juslicia. Si aut<;m ultra noc!<?m neglegeret p^rsolvere, in crastino redderetar cum justicia. Quod si pons per incuriam aut imminente impetu aque fuerit destnictus et noiuerint restitucre, abbas sn/ic/i Arnulti redeat ad pristinam banni sui co/isuetudinem et abbatissa ad suanim navium transmeantium anliquitatem et eradicet statuas ipsius pontis, ne sint impedimento piscature vcl navibus abba/b sri/ic/i Amulfi. Ut vero bec nostra communis diffinilio rata et stabilis perpetualitfr maneat, staluimus hoc cyrographum conscribi, quatimi^ ulraqne abbatia istius cyrographi partem habeat, ad confirman' dum luijus noxtre difOnitionis perpeluale testimonium. Ego Pibo Tullensis eccleWe pr^iil signavi. S. pr/m[icerii Hu]gon/«. S. Lamberli arch/V/mro/M*. S. Ilugonis arch. S. Odelrici arch. Item s. Odelrici arch. S. Friderici comit/.v. S. Odflrici xDvocati m: Nanceio. S. Mherll. S. Heinrici advocn//. S. Ilugonis villici. S. Berengeri ad\ocnfl. Ego gratin Dci Herimannti^ Mettensis cccImic cpÎMCopus consilio nostrorum fidelium laudavi (ici deux ou trois mots ont élé grattés'»). S. Hicheri decani cl archtf/iarorii. S. Walonis ahhatis aanctï Arnulf/. S. Gervaldi arch. S. Joha/iis erarii. S. Folmart comiti>. S. Menzonis advocoti. S. Chuuonis*^ de Tinchcrci. S. Haimonis. S. Everardi de Asmantia. S. AIrici, S. Oltonis. S. Lamberti. S. Dodonis. S. Gerardi. — Actum Tulli publice anno dommice incarnn/io/i/x millesimo LXXUI, indictione XI, III Kn\. mai, régnante Hcinrico juvenc Romanoram rege, ducanur/i regni Teoderico duce régente. Data per manw« cancellar/ï et archû/iaconi Walterî, astipulantibii.v idoneis supra scriptis testibus. » (Traces du sceau plaqué à droite.) a. Sic pour contmtione. — b. Dom (^almkt avait hi : S. Albcranis primicer. — c. Mot presque elTacé.
I. Frédéric est sans doute le comte de Toul dont il sera question phis loin. Voir p. 66. •j. Nous reviendrons sur le sens de ce mot. (if. infrn, p. O7.