‹ Histoire de Royaumont (volume 2)Chapitre 29 sur 288 · LIVRE PREMIER · texte numérisé non relu

LIVRE PREMIER

servitudes, par rapport aux moulins de Cujmont (moletir difwrum de Quixnoni)^ au viaage du Lys (vinagium de Lys)^ aux champs d'avoine de Boran {avenam de Borretw), par rapport aussi aux pressoirs de vin que l'âbbaye de Sainte- Marie-de-la-Victoire de Sentis avait à perpétuité à Asnières.

La charte ou franchise d'Asnières déterminait quelquesunes des limites delà commune au treizième siècle; elles .allaient du fossé medii prateUi jusqu'à la limite du bois d'Asnières, ensuite jusqu'au bord du ruisseau de Urmes, puis jusqu'à la maison de Simon de Bois-du-Clerc (Simone de Bosco clerici) ; de là on allait jusqu'à la porte de Noisiel, hors du parc ; et enfin jusqu'à la route de Noisy, où finissait la banlieue de Beaumont.

Telle était la charte de franchise donnée par le roi Louis^YIII, en i223, en faveur des habitants d'Asnières, et qu'il avait datée de Compiègne*. Mais, outre cette libé-

* Voici cette charte dans le texte latin du Recueil des ordonnances :

a htdovicuSf etc. Noverint universi présentes pariter et futuri, quod nos,

salva fldelitale nostra, salvis reddiîibus nostris.salvo jure ecclesiarum et va-

vassorum nostrorum, remotis omnibus malts consuetudinibus.concedimus homi-

nihus manentibus in villa Asneriarum Hbertaies et immunit ates subscriptas.

I. Poterunt igitur homines hujus ffanchisie in suam recipere franchisiam omnes Ulos qui eam intraverint qui legitimi erunt homines, de cujuscumque terra sint, exceptis hospitibus nostris et filiis hospitum nostrorum, et exceptis hominibus et feminis nostris de corpore et hominibus et feminis communiarum nostrarum, et abbadarum nostrarum regaUum quorum homines^ nobis debent exercitum et equitacionem,

II. Major vero et pares hujus pranchisie qui erunt pro tempore, singuiis annis coram ballivo vel preposito nostro apud Asnerias jurabunt quod nostra non eelabunt forisfacta de quibus clamor aut querela pervenerit ad eosdem. Sciendum quod forisfacta facta intra met as hujus f^anchisie (cujus termini sunt hii : scilicet de fossa Medii PrateUi usque ad metam Bosci Asneriarum t et inde usque ad rivum de Urmes, deinde usque ad domum simonis de Bosco-Clericij et inde usque ad portam Noisiel extra parcttm, et inde usque ad viam de Noisiaco ubi banleuga BellitnotUis terminatur), sic emendabuntur.

III. St effusio sanguims ibi fiât sine homicidio, quindecim tantum solides dabit malefactor nobis pro emenda ; ita tamen quod si maltegneium inter- Viuerit in maleficio illo, mafiegnato emendabitur competenler. '

IV. Quod si malefactor qui sanguinem effuderit infra dictas metas, fortassis effugerit; quicqnid habuerit capiemus, preterquam domum ejusque

28 IirSTOlRE DE ROYAl'llONT.

rallié d'ordre matériel et civil, le prince se réservait d'accorder au pays un aulre bienfait d'un ordre exclusivement moral et religieux.

remamebii homimims dkte vilie; et $i quô4 a n^big capùum flterit mm suffi" cidt pro emenâa nastray homine* hujtu franchùie non récipient iiimm ad eos ventre volentem, quousque nohis satisfecerit cêmpelenter.

V. De parvis anlem forisfactis, ut est percniere atiquem cum manu, sine sanguinis effusione, tel capere per capUlos^ vel conviciari aticuiy vèt veslem disrumpere : si querela ad majorem ami pares hwjtu franchisie venerily et probatum-fuerit forisfactum, quinquè soiidos dabit noHs matefaeior jw. emetula.

VI. Probatio autem parvorum fbrisfactorum faits erit : si videlieet damater gui sit de hoc franchisia^ habuerit duos homines ht^ frenehisk per quos possit maiefaclum probare, satis erit ; qnod si testes non habuerit passus injuriam et foi le dixerit : homo ille de franchisia^ vidit forts facttm atiquid, nominatim ejprimendo, vel certam personam numstrando, itte nominatus vel monstratus, adjurabitur sub juramenio franchisie, quod super hoc verum dicet; et si adjuratus dixerit se vidisse maiefaclum illud, detinebilur malefactor, et dabit nabis quinque soiidos pro emenda; et si a4fU' rat us dixerit se non vidisse maiefaclum j accusatus quitus inde remanebit, et si clamator sine teslibus clamorem feceril, accusatus per summ Hberabilur Juramentum.

VU. Homines autem Asneriarum sequunlur traversum sicut solebani Uludsequi tempore comitis Johannis Bellimontis.

VI II. Duella vero nosira sunt lali modo : de datis vadiis habebimut quindecim soiidos, de duelto victo, sexaginta septem soiidos et dimiéium, si duellum fuerit de fundo terre vel pecunia.

IX. Si quis autem de hac franchisia, de falsa mensura convictus fuerit, et non poteril jurare quod major ei talem tradiderit\ septem soiidos et dimidium dabit nobis pro emenda; et si polerit jurare quod mt^for ei talem tradiderii, per suum liberabitur juramentum.

X. Omnes vero mensure légales invente in villa Asneriarum eo tempore quodpresens caria fuit confecla, taies in perpetuum remanebuut.

. XI, Forisfacta autem animalium emendabuntur per legem ville hactenus observatam.

XII. Homines hujus franchisie in omnibus locis comitatus Bellimontis qui sunt de nostro district u, prelerquam in sacro loco, de rébus débit orum suorum manencium in eodem comilatn capere poterunt, nisi illi debitores ventant in ejcercitum aut equitalum nostrum, vel nisi fuerînt in nostro conductu, vel nisi fuerint clerici aut religioêe persone.

XI II. Item. Querimonie ille que ad majorem hujus ftanchisie debebtttU deferri, si de eis rectum fecerit, satis erit, suivis emeudis nostris; si non fecerit, per pares emendabuntur, suivis simili ter nostris emendis.

XIV. Quod si pares non emeudaverint, nosirum "erit emendare, majoribus criminibus nobis retervatis, raptu videlieet, multro, homicidio, furto et incendia; set parra latrocinia, ut est furari tunivam, vel pallium. i*l tapant, rvl patinos, vel liunipedeR. vel aliquam pantem operis, vel panni lannt'i vel linei, si per bannum ecctesie reddila fuerint, satis erit.

XV. Si lerotafrosuferhiis impelitus uegaveril, et postmodum convictus

Page 1