VI. De miraculis in Pictaviensi urbe patratis

1125 Jam suspensa diu presul sua vota meretur ; Comperit adventum celeris propiasse caterva :

* Scopulis medicam manum desiderabat textus incomptus ac mujilas : cernitis, inquit , personat e speculis,

* Almifici hanc vocem conferre javat cum insolito quod tumulo S, Leodegarii inscribitur vocabulo almiflus. Vide p. 425. s -

Obvius ipse sua tandem de sede propinquat , Quocum perplures proceres comitantur heriles, Clericus ordo simul monachorum éxomine pompa

1150 Plebs, vulgus, pauper mixtus, vel sexus uterque, Cum crucibus rutilis, claris cum ture lucernis ; Nubila cuncta tonant sursum, simul arva tremescunt. Quisque alium certat rapido precurrere calle, Cornua qui feretri tangat, qui fimbria pepli ,

4155 Qui subigat scapulis pondus , qui magna talenta Ferre queat. Demum, suscepto pignore tanto, Pictavem praesul lætus perrexit ad urbem.

Huc etiam venit mulier qu: corpore toto, Curvatis nervis , spectabat cernua terram ,

4140 Nec poterat sursum , annoso languore coacta, Cervicem flexam , proprium vel tollere vultum.

« Et mihi, qui multis, martyr, concede salutem, « Largiris virtute Dei, dixit resolute. »

Corporeis poenis clarum reminiscitur orbem *.

4145 Mox soli Domino laudes gratesque rependit. Gressibus inde petunt lætis sanctam Radegundem, Qua meritis fulget sacris, super æthera nota ;

Hic jacuit juvenis, diro torquente dolore , Ignavus , gelidus, totis membrisque solutis :

1150 Martyris et meritis surrexit hic quoque sanus. Protinus agminibus sospes comes additur illis, Prosperiore via , populi jam tecta subibat Doctiloqui vatis quondam qui scismate $2vo Hilarius propriis fuerat depulsus ab oris,

4155 Falsa pio doctor verbo dum dogmata damnat , Arrius infelix qux sparsit partibus orbis.

Lis fuerat talis quum hzec orta duobus *, Hilarius talem doctrinam pandit ab ore :

« Terna manet persona, Deo substantia simplex. »

s Clarum, solis nempe, reminiicitur orbem. Cf, v. 1942.

s Duobus adde , ut reor, ad sensum et ad metrum viris , Hilario nempe et Ario, aliterque versum effinge : lis fuerat cum lanta viris. Hos versus pra cseteris inconditos, infelici sane, sed patria quadam Minerva, Pictaviensis poeta

haud frustra subdidit, quippe quibus auctoris patriam dispicari liceat,

Boo ANALECTA HISTORICA.

4160 Arrius ad ternas ternam conjunxit usiam. Hic binos bino medicans languore repulso Vir gelido jacuit stratis sub corpore segnis. : Luminibus fiaudata diu sub nocte puella.

lpsa puella sacram per hæc permansit ad aram , 1165 Offitiis intenta piis, dum vita manebat ; Martyris et tumulum magno celebravit honore.

VII. Quibus miraculis ea quam olim Leodegarius rexerat $. Maxentii cellula illustratur.

Martyr amat placidam membris captare quietem , Et statione frui dudum quo rexerat agmen.

Jam tandem, presul , neclinquas vota morari : 1170 Perge celer, popu!i magno comitante triumpho ; Cornibus ipse humeros supplex subnecte feretri ! Expectant patrem monachi remeare priorem :

Sedibus et placidis spectat Maxentius almus , Ac secum refovere cupit jam membra beata.

1175 Pontificis scapulis martyr subvectus abibat , Dum spatiis largis numerosum occurrit ovile, - Quéis alimenta prius sacrato dogmate praebet. Suscepitque patrem monachorum lzta phalanges. His igitur populis tantis admixta meabat.

4180 Femina seminecem tristis sub pectore natum (Huic flatus modicus tantum sub gutture mansit) Gesserat , ac lacrimis oculos perfusa tenebat; - Vociferans genitrix supplex clamore per alto : « Redde mihi natum, solum quia gesto cadaver ; 4185 « Cerne infelicem matrem , nec jam modo matrem, « Mors et ego inter nos pugnis confligimus, inquit. « Hzc tenebris furibunda meum vult cedere natum : : « Tu clemens , concede iterum resipiscere , martyr, « Aut pariter coram capiat * nos terra dehiscens; - 4190 « Bassia nec potero dilecti linquere nati. » Ecce repente puer gracili cum voce respondit : « Dit ubi sis, mater; me suscipe natum. :

« — Adsum , mater ait, fili carissime. » Matri

1 Capéat. Notarius absque acnsu scripserat : out parit cons capiat,

Gaudia magna tulit geniti pro munere tanto.

1195 Lætifica redit genitrix cum pignore sano. Luscus adit quidam feretrum cum conjuge caca; Vir gestans oculum solum sub fronte serenum; Conjux ambobus caruit, quam fune maritus Ingratus toties tardo sub calle regebat.

1200 Credula corde tum mulier, quod reddere possit Amissum luinen martyr : sed vir dubitavit.

Vir dubius caruit posthæc sed lumine solo, Ambobus mulier meritis donata recessit.

Sic infidus abit czecus, cernensque fidelis.

1205 Nec sileam qu: sint miracula facta beati Maxenti septis. Monachorum hæc agmina promta Obvius ire parant patri, dum namque puella, Offitio cessante, jacens tardata quotannis Membrorum , nomen sancti , rumore frequenti 4910 Expressum , ut primum patulis simul auribus hausit , Protinus una manus, proprio redeunte vigore Post ternos soles, corpus , veniente beato, Jam totum meruit solita gaudere salute.

Gaudia magna tuis, martyr, speclata reportas : 1215 Te veniente, salus penetrans optata per omnes Percurrit , nullus poterat consistere languor. Ut primum tetigit veniens sacer atria sacra, Capta oculis mulier splendenti reddita luci est, Et puer infestus quem vexat dzemonis ardor ; - 1220 Femina hic etiam simili jactata furore , Evomuere virus foedum cum sanguinis unda.

Annos per plures superat victura juventa.

VIII. Summa preccdentium miraculorum sylloge ac tumuli delineatio.

Cuncta quis expediet calamo? sed singula earptim Nunc placet ut tangam , descripta ex ordine , signa, 1225 Qus gossit virtate Dei, jam redditus astris. Unius ore * spatium stat corpus in altum.

4 Ore, lege hore nec molestius versum imperfectum attende.

5oa ANALECTA HISTORICA.

Percussor mediis flammis injectus anhelat ; Cernitur in medio noctis lanterna refulgens ; Custodis raptor rapuit res arte maligna :

1250 Fuit mortem ‘ dominusque luit, sed reddita res est ; Morte abiit seva, pedibus qui perculit urnam ; Auctorem gladius vita spoliavit et armis ; Oppressit litemque latenter epistola sumpta; Morbida septennis lumen linguamque recepit ;

1235 Spiritus infestus mulieris membra reliquit ; Morte caret conjux , falsa pro morte mariti ; Claudus abit plantis, multis lassatus ab annis ; Femina curvatis digitis sanata revixit ;

Ecce liquor duplis iterüm remeaverat undis ;

4240 Martyris adventu turbata procella quievit ;

Et nato lumen meruit paupercula mater ;

Cernua jam mulier solis reminiscitur orbem ; Solvitur et juvenis diro torquente dolore :

Curantur bini gelido sub corpore ; pauper, °

4245 Luminibus fraudata diu sub nocte puella ; Seminecem meruit puerum jam vivere mater ; Sic infidus abit cæcus , cernensque fidelis ; Corpore sic toto gaudet solidata puella :.

Capta oculis mulier splendenti reddita luci ;

1250 Est puer ereptus quem vexat demonis ardor ;

Femina hic etiam simili jactata furore.

Gurgite de pelagi guttatim carpsimus ista, Preterita ingenio gracili sed plurima restant ; Scrutari poterit miracula cuncta relata

1255 Quis, quamvis docili sensatus polleat arte, Qus Domini famulus rutila virtute peregit ?

Ad tumulum lztii calamum vertamus amϾnum.

Sedibus ipsa suis tandem sunt ossa relata , Ecclesiæque sinu, pulchro tumulata sepulchro ;

1960 Imnidicoque choro resonant hinc inde frequentes Clericus et monachus, pariter juvenisque senexque, Obsequiis devotus adesse majorque minorque ,

^ Fuit morlem legendum, si conjicere libet ac metrum negligere : fugit. Cf, v. 810.

Donec cuncta Dei famulo sunt rite peracta.

Pollet ecclesiæ facies variante figura ,

1265 Parietibus distincta suis a fronte quaternis, Planius in longum muris producta gemellis ; Post hæc arte manet populo fabricata decora * ; Subter cripta sinu sacratam continet aram :

Postibus e summis, gradibus spatiatur ad illam.

1270 Inde iterum scalis ad summas scanditur xdes; Illic ara nitet fulvo constructa metallo: — - Continet hzc gremio sacro veneranda talenta, Permeat inter has aras solidum pavimentum.

Hic requiem juxta placidis Maxentius almus

1915 Ædibus accepit , servatque palatia sacra. Pervius has una conjungens * porticus aulas, Quo monachi sacris recinunt concentibus imnum.

Hoc tibi, magne Pater, devotus defero munus :

Hxc domino namque tuus famulus tibi porrigit æra, 1980 Magna queunt alii thesauri ferre talenta ,

Inque tuas aurum gemmas transfundere gazas,

Argenti pondus pollent qui divite censu :

Quamvis frigidiora tegat praecordia sanguis,

Te tamen ardenti studio vult mens mea semper, 1285 Teque libens veneror, supplex tua numina posco

Meque tui juris famulum , domine , esse fatebor.

Auxiliis solitis, martyr, me protege semper.

(Explicit liber secundus.)

1 Post lec... cum singulas basilicæ partes hic autor noster recenseat, hzc verba ad absidem videntur referenda; hinc conjicere licet eo loci fore lependum : Post hec arce manet, imo lubentius : Post hæc arcu manet,., fabricata decoro.

2 Conjungens, in apographo nostro legitur conjunges, Ut ut sit, tpm ex hac accurata Basilicæ ac'tumuli 8. Leodegarii descriptione, tum e loco supra laudato in quo fusius et quasi civico studio in debitas S. Hilarii laudes auctor erumpit, neutiquam dubitandum videtur quin vetustus ille anonymus ad Pfctaviensem civitatem, imo ad S. Maxentii abbatiam sit merito addicendus. Hinc quantalibet horreat sermonis barbarie, ac metri desperatioue anonymi Pictaviensis opella, nemini inconsulta res videlitur aut importuna, dum et patrie rei litterariæ, et priscae ætati, hujusmodi libelloram haud ita feraci, illud sæculi ad minus noni XEUATALOV restituimus,

FRAGMENTUM VITÆ ET PASSIONIS SANCTI LEODEGARII d EPISCOPI AUGUSTODUNENSIS ET MARTYRIS,

(Ex mss. Cod, Moissiacensi V, C. D. Claudii. Joly Canon, Paris a D. Fontenesa in rerum Aquitanicarum monumentis collecta et in Bibl. Pictawiensi , t, LI adservata.) .

Audite, fratres et intelligite quomodo diabolus festinat pugnare contra genus humanum, sicut dicit B. Johannes, quia ille novissimus prædicavit, et omnes prophetas subjugavit. Vigilate et orate, ut non íntretis in tentationem , quia adversarius vester inimicus , tanquam leo rugiens, circuit querens quem devoret; quia ille non persequitur nisi justos, quia injusti desideria ejus implere festinant. Qui ipse crudelissimus immisit in cordibus inimicorum, ut mitterent obsidionem in ipsa civitate, ubi erat vir Dei justus Leodegarius , qui sub Ebroino principe et Vaningo duce pro Christi nomine et ejus justitia atque fiducia ad coronam martyrii pervenire meruit; cum jam longo tempore ipsa civitas obsessa esset et ipse graviter læsus, nom omnem cordis malitiam indulsisset. Post hzc nec diu vallatur civitas... »

(Cætera, lectionibus paucis variantibus, ut in anenymo /duensi.)

VIH

CÉRÉMONIAL POUR LA RÉCEPTION DE L'ÉVÉQUE D'AUTUN A SA PRISE DE POSSESSION, AU XII* SIÈCLE.

(Archives de l'évéché d'Autun.)

« Quand l’évesque d'Ostun doit estre reçau dou chapistre d'Ostun en sa noveleté, il doit venir la veile en nostre abbaye de sainct Andoiche et l'abbasse et li convent à tout la croix et l'aigue benoite, et le cantuaire de sainct Andoiche , avec le mersal , li devant aler au devant jusque à la pierre prévostaul , qui est devant la maison -

Girardin de sainct Andoiche, et en qui il doit faire le sarement sus le mersaul de garder la nostre église, et les bons usaiges, et les bons establissemens d'iceli, et le sarement, l’abbasse se ele i est, ou li priouse, ou li ainée doit quincier cest respon de la suite, honor virtus, et doit li eonvens aler chantant cil B. jusque ou móstier , et li móstier, ct li autres devent estre paire, et li sieges fait devant le grand autel , ou l'avesque fait lorison, et lorison faite et la benaison donée, il san vait a lostel l'abbasse, et mainc celu jour leaur il et ses genz, et il gisent cit soir, et doit loy foin et avoigne et cheval de la selle. Li homes de sainct Andoiche doivent payer le manger, et les despans. Landemain, au matin quint il pu ore sa messe, il vait en chaspitre e& prauche à sa volunté, et quant il s’en veust partir, l'abbasse a tot sa crosse, et li convenz apres la eroiz, vont avec lui a pié par devant la maison Girardin, jusque a la porte chastelainne chantant celle À Prosus et de l'autres apres tels come des vuelent, et à la porte chastela'nne l'abbasse et li convenz le randent au doyen, et au chapistre, et s’en retornent a lorer volunté, etdas celu jour cn avant le diz evesques ne doit panse pronnation ne visites en l'abbaye de sainet Andoiche en toute sa vie.....

Les respons qui ensuivent: À Summe. + Deus majestatis. + Gaude Maria. +... + Lazanus. (V. plus haut, ch. ix, p. 161, 162). — On trouve de curieux détails sur la prise de possession des évêques d’Autun, dans l'histoire de cette Église par M. Gagnare , liv. 11, chap. 2.

PARS PRIMA. a

LITURGICA.

SÆCULO XII, (Ex missali Ms. abbatiæ Murbacens., part. æstiva, in Biblioth, Colmar 5.)

IN KALENDARIO.

vu kal, septembr, Garini martyris et Genesii martyris. và nonas octobr. Sancti Leodegarii episcopi et martyris. vu idus decembris, Lucise virginis et Odiliæ virginis.

IN MISSALI. | Sequentia de sancto Leodegario.

Sanctam presentis diei solemnitatem In laudibus æterni Creatoris Fideliter ducamus ,

! Cod. membranæ, elegant. script.; caract, minusc, unciali; litteris initialib, uncialib. minio ductis, in margine sepositis; nullo alio drnata distinctis ; duobus exceptis tantum litteris, una, ut solet, in capite præfationum, in qua depingitur crux , et in meditullio crucis caput Christi, limbo crucigero coro= nati; altera in capite canonis, in qua Christus cruci affixus fit prima canonis littera, Crux viridi colore depicta nodis aureis emicat. Hinc inde stant, S, V. Maria et discipnlus, Cantus notatur veteribus signis. — In codicis capite plures et quidem insignes hujusmodi sequentiz, notis musicis distinct, colliguntur, quæ ad notum B, Notkeri Prosarium pertinent, Cf. D. Pezii Thesaur. anecdot, noviss,, t. 1, p. 17. |

Illiusque athletæ fortissimi Præconiis pariter.

Redemptor mundo Subacto , vinc-

toque principe

Regreditur triumphans. ,

Millia ducens millium Captivarum catervarum Restituit patriz.

Qui Christum sequi In omnibus promptus , Divinæ legis strenuus Obtemperator effectus , Ejus Implere Præcepta studuit.

Hic castitatis

Sanct: videlicet providus Custos permanens, Angelicis spiritibus

Haut ullomodo

Impar exstiterat.

Patriarchis vatibus Compar erat, Prædicandoque post hæc, Probat eventus.

Apostolis socius Permanebat prædicando Fortiter Dominum Jhesum.

Quid de socia dicam Virtute, qua est Martyribus

Sic conjunctus , ut splendeat Illos (inter?) velut rosa.

ANALECTA MURBACENSIA.

Ereptis primum oculis

Carneis, lumen Ætcrnum

Cunetis beatius liquidum

Coperat intus videre.

Post hæc, assuetis divinas laudes Reboare , labellis

' Ore abscissis , linguaque Simul deprædato palato.

Elevat nam presul Insiguis sedulas preces , Lingua seu sanata; Atque pias grates Ferebat Domino Christo , Organo gutturis.

Persecutor timens Ejus reviviscere vires,

Damnat sentencia Capitali , Primitus invictum.

Sancte Leudgari , Davidis Veri Miles nobilis , Veniam deposce ,

Servos tuos et cognosce.

Ut nos Virginis filius Tuis flexus precibus Tecum donet regno Congaudere sempiterno.