TRANSLATION DU CORPS DE SAINTE MONIQUE A ROME

TRANSLATIONIS OBDO : MATTEUS YEGGIUS ^ D. PAPAE EUGEMII DATARIUS^ SCRIPSIT

Romae. Typis Francisi de Cinquinis \& K

Apud Ostia Tyberina sanctissima Augustini mater Monka ex hac vita migravit, quod divino ita longe prospicienle consilio factum esse credendum est. Nam, cum pervertendi aliquando essent sancti patriae ejus ritus, et institut;! immiitandaque rerum faciès, incolarumque studia , haud indignum visum est tam sanctae , tamque de omnibus benemeritae foeminae ossa incuria posteritatis , locorumque rnalitia deperire. Quare tali melius loco eam defungi non ab re Deus voluit, ubi haberent Christi cultores cuius sacrum corpus venerarentur, venerantesque maiorem ad devolionem , divinumque ad amorem inflammarentur, atque ut magnitudini meritorum eius, par etiam honor, et glarîa redderetur cum summumEcclesiae sanctae culmen , haereticorumque domitorem acerrimum Augustinum precibus illa

1 Bibliothèque du couvent de Saint-Augustin à Rome.

suis, et lacrymis protulisset. Gonvenîre etiam credidit ut urbi Romae, cum esset utique totius mundi summum culmen, omniumque nationum domitrix acerrima, futuris postea quando melius id expedire videretur temporibus, corpus eius aliquando inferreretur. Quod ut facilius commodiusque postmodum suo tempore fieret magno simul ante consilio providit, ut non longe illinc illa decederet, ubi translata demum sempiterno aevo sacra eius ossa quiescerent. Id vero quomodo post tôt saecula contigerit (nam praecipuo Dei nutu cunctaacta sunt) dicendumest. Anno siquidem Domini nostri lesu Christi 4430, Martini vero V pontiûcatus anno tertiodecimo , tôt transactis saeculis, cum tempus iam advenisse Deus intelligeret , ut populorum de- Yotio, quae satis tune tepebat, nova magnarum sanctarumque rerum demonstratione excitaretur, misit in mentem cuiusdamiohannaereligiosissimaefoeminae, quae, nulliunquam nupta, caste et sancte per omnem aetatem suam ad longos iam annos perducta ex proposito semper ita vixerat , ut persuaderet fratribus Augustinensibus qui Romae habitabant, soUicitaque admodum et frequens rogaret eos ut corpus beatissimae Monicae, quodcertoapud Ostia Tyberina sub altari sanctae Aurae conditum esseamultis grandioribus natu, maioribusque suis saepe audierat , receptum translatumque in urbem iront. Tandem visum est eis qui regimen aliorum habebant ne desideriumpudicissimaefoeminae omnino negligeretur. Itaque Pontificem adeunt, rem exponunt, rogant,supplicant. Suscipiensque eos audiensque libenter Pontifex annuit plene onestissimis eorum motis, unde laeti ocyus illi eo proficiscentes , templumque sanctae Aurae introeuntes , quae magna ibi cum incolarum et navigantium devotione colitur , primum altare , quod memoriae eius dedicatum , in interiori fornice secretius late aperire usque ad extrema f undamenta magna vi diu aggressi sunt. Nihilque prorsus invenientes, frustrât! omni spe, infectoque negotio omnes abierunt. Unus tamen remansit qui rem

animo altius fixam habebat perseveranter cœpto operi instans, cupiensque, siDeusannueret, quod tantopere attenta^erant, perficere. Cum intérim senior quidam incola eius loci magnoimpetu irruens in eum, quod corpus sanctae Aurae inde auferre auderet, minas illi pessime intentabat. Quem prudens vir , cum sedato animo dulcibusque verbis se non quidem sanctae Âurae^ sed Monicae matris Âugustini, nec nisi summi Pontificis iussu corpus quserere dixisset, illico repressit, quin, Age ergo, ille inquit, si tamenbeatae Monicae corpus optas, fac quod libet; sed scito hic frustra tempus conterere , nisi me fallit quod a maioribus nostris indubitata ûde , semper accepi y hic subtus altum fomicem extructum esse ubi multorum sanctorum suis quemque tumulis posita corpora requiescunt, atque in ter caetera S. eliam Monicae cuius causa nunc tu tantum insudas. Quare rem oportet te alia aggredi via. Intuere parietem oppositum altari, hune interius perfodito, atque inde exiens qua depressior extra locus patet , iterum perfosso eo introito usque ad fomicem quem dixi tibi sub altari situm esse, is a te etiam perfodiendus erit , in quo et quod tu quaèris, et quod tibi affirmavi, sicutmaiores nostritradiderunt, proculdubio invenies. Haec cum ille audisset, magna affectus laetitia, statim socios advocari fecit qui ad tria iam millia passuum abscedentes iter confecerant. Quorum praesentia alacrior etiam factus , quidquid a seniore illo acceperat narrât eis. Tune laeti omnes verba eius opère exequentes non aliter ut ipse dixerat invenerunt. Accensis autem subito cereis, fomicem ipsum subterraneum ingredientes quinque ibi tumulos marmoreos, ordine dispositos, intuentur, quomm quilibet apposita plumbea lamina quid contineret, indicabat. Primus quidem corpus S. Lini papae, secundus S. Austerii martyris, tertius S. Constantiae, quartus S. Aurae virginis, quintus vero S. Monicae matris Augustini. Porro qui continebant corpora Austerii et Constantiae tumuli , ambo aqua limpidissimapleni erant, ubi vero corpus S. Aurae iacebat tumu-

lus , instar auri renitentem aquam servabat. Reliqui nihil liquoris oranino habebant. Nec mora : exultantes illi meritasque Deo laudes décantantes , dimissis reliquis corporibus, eduxerunttumulum, in quo iacebat corpus beatae Monicae, ac per Tyberim usque ad basilicam S. Pauli summa cum veneratione detulerunt, quieveruntque ibi noctem illam. Cum intérim fama tantae rei totamque urbem implere cœpit : proxima autem die, quae fuit Dominica Palmarum quinto ydus Aprillis , cum venissent fratres magna cum celebritate, magnoque, et solemni cum apparatu, et honore deducturi in urbem sanctum Monicae corpus, mirum quanta ibi confluxerit omnis sexus, omnisque aetatis hominum multitude. Tantus erat affectus, tantum studium, tam incensa omnibus videndi, contingendique tantum digito sacrum sarcophagum ; unde et quosdam a demoniis libérâtes , nonnullos a lepra mundatos, alios variis languoribus sanatos fuisse omnibus manifestissime constitit. Quo magis etiam auctus est cunctorum amor, et devotio, factusque maior est undiqueconcursus, et exultantium clamer. Ita Romam perlatum est, collocatumque in temple antique S. Trifonis, quod est contiguum novo temple S. Aûgustinî, commendatumque curae fratrum Augustinensium ; mansitque ita usque ad tempera Papae Nicolai V : tune, Deo volente, impellenteque ita animes hominum , templum S. Augustini longe an te desolatum magna ex parte per Guillelmum de Estoutevilla , cardinalem Rothomagensem, Religionis Augustinianae protectorem, erigi coepit; atque ibi per Matteum Veggium, Domini Eugenii Papae datarium nobilissimum, mausoleum, miraarte, et ingénie elaboratum, magnoque sumptu, et labore comparatum, quale etiam Romacaeteris suis praeclaris ornamentis mérite anteposuerit, fabricatum est. Ubi demum defuncto Nicolao V succedenteque Gallisto III, in ^îincipio eius pontificatus, rursum beatissimae Monicae corpus IV nonas maii, quae est dies natalis eius, magne débiteque cum- onore translatum est. Gui non modo libenter

annuit Pontifex , sed insuper septem annorum , totidemque quadragenarum indulgentiam diebus natal iummalris Monicae, et fîlii Augustini perpetuo aevo duraturam concessit, ut omni ex parle dignus tam praestanti tamque sanctae foeminae honor exiberetur.

HARTINUS EPISGOPUS, SE&YUS 8ERY0RUH DBI ,

AD FUTURAM REI MEMORIAH 1.

UNIYERSIS CHRISTIFIDELIBUS

PRAESENTES HOSTRAS INSPECTUR1S SALUTEM^

ET APOSTOUCAM BENEDICTIONBM.

§ 1. Pia charitas, atque devotio, qua ex christianae professionis , et pastoralis officii debito Sanctorum reliquiis affîcimur, Nos impellit, ut circa sacrarum reliquiarum conservatione, earumque veneralione omni studio, et diligentia invigiiemus , quo fîdes nostra, sine qua nemo salutem consequipolest, in magnitudine suae maiestatis conservari, et spirituale incrementum suscipere valeat.

§ 2. Nuper siquidem venerabili fratre nostro Episcopo Electensi,AposlolicaecapellaeSacristae,etConfessorenostro, pro parte diiectorum filiorum Augustini de Roma Prioris Generaiis, et universorum fratrum Ordinis Eremitarum sancti Augustini, cuius ipse Episcopus eliam professer extitit, Nobis supplicante corpus Beatae Monicae S. Augustini matris ex certis piis respectibus et causis , praesertim quia corpus dicti sancti ipsius Ordinis Fundatoris , in quadam ecclesia Papiensi. dicti Ordinis "venerabiliter , prout decet reconditum extitit, a loco civitatis nostrae Ostiensis, ubi sepultum, et reconditum fuerat adecclesiamdomus Fratrum

1 Ex literis Auditoris Camerae, quae asservantur Romae in Arcliivio Ordinis n» 6. — Cette note précède le présent décret dans le BuUaire de l'ordre des Hermites de Saint-Augnstin , dans lequel les constitutions apostoliques sont transcrites sur les originaux.

..iâ

byGodgle

dicti Ordinis de Urbe transferendi , et in dicta ecclesia recondendiy et sepeliendi, licentiam conceBsimus, cuius concessionis auctoritate praedictum corpus in dicta ecclesia debitis caeremoniis, et condigna reverentia die nona aprilia^ quae fuit DominicaPalmarum^ translatum, et reconditum extitit.

§3. Nos itaque Episcopi, Prioris (generalis)etFratrum praedictorum devotionem, hulusmodi religiosis personis convenientem approbantes; atque considérantes , quod ob translationem praedictam de sanctitate huiusmodi corporis, maiorapud Chrislifideles notitia haberi potest, quamsiin quovis loco reconditum fuisset, translationem, etrepositionem huiusmodi ratas habentes et gratas, eas, ex certa scientia, apostolica auctoritate tenore praesentium confirmamus, et ut erga dictam sanctam Monicam magis inflammetur fidelium ipsorum devotio, quasi patulo praeconio ad omnium notitiam adduci volumus per praesentes.

§ 4; Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrae approbationis, confirmationis, et voluntatis infringere, vel ei ausu temerario contraire : si quis autem hoc attentare praesumpserit , indignationem Omnipotentis Dei, et Beatorum Pétri et Pauli, Apostolorum eius, senoverit incursurum.

Datum Romae, apud sanctos Âpostolos, quinto calendas maii , Pontificatus nostri anno decimotertio.

MAHTTROLOGItJM ROMANUM CÂESARIS BÂBOini

Quinto idus aprilis.

Romse translatio corporis sanctae Moniese matris beati Augustini * Episcopi, quod ex Ostiis Tyberinis, Martino

1 Facta est sub Martino Papa Quinto, extatque diploma in registro

QuintoSummo.Pontifice, in Urbem delatum, m ecclesia t- eiusdem beati Augustini honoriûce recondituni fuit.

anno XIII sui pontificatus. Legimus et sermonem ejnsdem Ponlificis ad Fratres Augustinianos, qno etiam historia texiturde eadem tam facta translatione^ insuper et de miraculis^ quae tune etiam coniigeruat, est eius exordiom. Gaudeo mihi quoque, fratres religiosmimi ^ etc, FacU est haec translatio aano Domini 1430. {Note de Baromm.)