Le manuscrit porte par erreur : Unionem

2. Ce canon est repris presque littéralement comme can. 498 du concile arménien de 1911.

Matre Ecclesia illud detestabile sacrilegium pseudo-magistrorum quorumdam nostrorum, applicantes has sacramentales unctiones cadaveribus, omni vita sensuque carentibus, sive sacerdotes, sive laici fuerint. Denique in cœteris ea serventur, circa hujus saoramenti administrationem, qua? in Rituali nostro sunt apposita.

7. Prohibetur unctio in Cœna Domini. — Ad tollendam occasionem seandali nostrae gentis, eliminandam esse duximus a nostra Ecclesia suspectam consuetudinem, post mandatum seu lotionem pedum feriae 5œ magnœ, ungendi oleo, vel butiro aut quovis alio unguento, clericorum seu laicorum pedes; hinc enim emanavit ille crassissimus error quasi per talem unctionem conferatur saeramentum extrenue unctionis.

Çaput vu, — De sacramento ordinis.

1. Aliqua corriguntur circa presbyteratus ordhiem. — Nihil censemus in eolJatione sacrorum ordinum innovandurn, prœter unum ipsum presbyteratum; nam cœterorum ordinum cseremoniae, tum materiae et format,imicuique ordini compétentes, ut, constans est omnium D. D. assertio, a Sancta Romana Ecclesia, tamquam omnium l^eelesiarum magistra, nimirum a S. Gregorio papa 1 fuerunt mutuata' el hucusque in sua puritate, saltem quoad substantialia, conservatœ.

Aliqna tantum irrepsit varietas, tain in materia, sieut et in forma sacri ordinis presbyteratus ; unde non modicum exhibetur argumentum dubitandi, sicut et disputandi, in quo consistât vera bujus sacramenti materia et forma, unde in re tain gravi, in procul dubio eligendum quod lutins censetur. Quapropter inhserendo animadversioni pia», sanctai ac eharœ memoriœ Patris démentis Galani in IIa parte controversiali Conciliationis Ecclesiœ Armenœ cum Romana, de sacramento ordinis, oinnino pracipimus, ut ad ejus normam, omnia circa hujus sacramenti presbyteratus ordinis collationem ex integro serventur, ita ut in Pontificali Armeno omnia reformentur ad ejus mentem, quod facile assequi poterit, ut optime idem D. iterum observât, sine ullo incommodo, aut ritus mutatione, per transpositionem unius caBiemoniae de uno loco in alium, et sublevatione paucorum verborum, nimirum ut cœremonia, per quam traditur potestas dimittendi peccata, transponatur in finem ordinationis, post cœremoniam in qua porrigitur calix cum vino et patena cum hostia, ubi dicimus haec verba : Accipe, suscipe, accepisti enim per Dei gratiam potestatem consecrandi et conficiendi sanctum sacri ficium in nomine Domini Nostri Jesu Christi, tam pro vivis quam pro defunctis. A quibus verbis expungenda est illa dictio : suscipe, accepisti enim per Dei gratiam; et dicendum est ut sequitur : Accipe potestatem consecrandi et conficiendi sacrificium in nomine Domini Nostri Jesu Christi, tam pro vivis quam pro defunctis.

2. De professione fidei ac juramento prœstando ab ordinando. Pro-

1 Probablement Grégoire VII. Cf. concile arménien de 1911, eau. MU.

movendi autem ad sacros ordines eam tantum emittant professions fidei, quae exstat typis data Romae, ultimis temporibus, jussu Sacrc Congregationis de Propaganda Fide, exclusis formis omnibus professionis fidei, quamvis videantur catholicae, dum non sunt ab eadem S. Congregatione revisae, cognitae et approbatœ. Denique in quacnmque ordinis collatione, etiam presbyteratus, nullum aliud exigatur ab ordinando juramentum, prseter promission em solitam et communem Ecclesiae latinae nimirum débitée obedientiae et obsequii loei Ordinario, nisi forte aliquid addendum Sacra Congregatio judicaverit; siquidem nunc sacerdotes Armeni catholici in hoc regno degentes, nulla monachali aut quavis alû regulari professione sunt mancipati.

3. De sacris interstitiis servandis. — Quamvis, ex antiquis monumentis, nulla exstet memoria in nostro ritu, solitum fuisse servari, inter sacros ordines suseipiendos, certa interstitia, quia tamen iste censetur abusus esto immemorabilis, cum indecens videatur, sine discrimine temporis, et quin in uno quoque ordine promptus sese exercuerit, ad alios ordines promoveri ; ideo laudabilem praxim et dispositionem S. Matris Ecclesiae Roman* de servandis inter unumquemque ordinem debitis interstitiis, ex nun< mandamus in posterum ac cura servari, etiam in nostro ritu Armeno; a quibus interstitiis poterit tamen loci Ordinarius pro necessitate alicujus Ecclesiae sibi cognita, et probata, dispensare. Tn quo ejusdem praesulis conscientia maxime oneratur.

4. De titulis, quibus debent ad sacros majores ordines promoveri. — Qui* vero dum sine ullo titulo quisquis accedendo etiam ordinis presbyteratus, saepius contingit clericos, turpi egestate oppressos, cogi vel negotiationi illicitam operam dare vel aliis modis cléricale fastigium deturpare, ide( decernimus, ut in posterum neminem ad sacros majores ordines liceal promovere nisi titulis praescriptis, et in usu habitis a Sancta Matre Romana Ecclesia, nimirum patrimonii aut beneficii, missionis et religiosae paupertatis, quod servandum obligantur omnes antistites ritus nostri Armeni oatholici, sub iisdem pœnis a sacris canonibus declaratis.

5. De sacerdotibus uxoratis. — Sacerdotes uxorati, qui saltem in posterui ordinabuntur, triduo ante et triduo post sacrificium abstinere debent a consortio uxoris, juxta laudabilem Ecclesiae Orientalis consuetudinem, quatenus puriores accédant mente et corpore ad hoc tremendum missae sacrificium. Inhœrendo ordini circa regimen et officia ecclesiastica obeunda nostrae Orientalis Ecclesiae, ab immemorabili tempore, hucusque inviolabiliter servatum, declaramus omnes praefatos uxoratos incapaces praelaturarum in Ecclesia ac parochiarum tum et capellaniae secum habentis annexam obligationem celebrandi missam pluries quam semel in hebdomada. Denique, juxta praxim antiquam Orientalem, arcendi sunt etiam a munere concionandi siquidem cum sint divisi, cogitare debentes qui Dei sunt et quae uxoris ac familiœ, parum essent apti ad exercenda ecclesiastica munera quae totam exigunt mentis applicationem. Quaproptei aliunde consulendo praedictorum sacerdotum uxoratorum sustentationi, ne quotidiana eleemosyna missarum carentes aliisque ecclesiasticis proventibus necessitate cogantur vel turpiter mendicatum iri, aut negotia-

tiones sive inercaturas exercere contra propriam sacerdolalem dignitatem et ecclesiasticas inhibitiones, quas omnino servare debemus, statuimus ut nullus in posterum, in eonjugali statu existens, promoveri possit ad sacros ordines nisi prius constet evidenter habere certum et perpetuum patrimonium suffîciens ad sustentationem nedum personae sacerdotalis, sed etiam totius prolis et familiœ, independenter a quavis eleemosina, vel simplici ecclesiastieo beneficio. Quod si quis aliter ordinari pra> sumpserit in primis loci Ordinarius sciât se incurrere pœnas, per sacros canones impositas; taliter vero ordinatus et ipse succumbere debebit omnibus pcenis ac censuris a sacris conciliis et Summis Pontificibus declaratis.

6. De prœcedentia cœlibatus. — Postremo omnes sacerdotes cœlibes juxta ecclesiasticam hierarchiam etiam si juniores et recenter ordinati tain in ccclesia quam extra et in omnibus prœcipue ecclesiasticis muneribus, praecedentiam habere debent, supra quoscumque uxoratos.

7. De legibus servandis ab Ordinariis. — iEquum est acceptare omnes irregularitates, suspensiones et prohibitiones, uti de facto suscipimus et acceptamus pro suscipiendis, tum exercendis ordinibus sacris, in Ecclesia Latina praeseriptas ; cœtera vero, quœ sunt apud Armenos in consuetudine,. cum de ipsarum aequitate, ac validitate satis non constet, petimus ut relaxentur.

8. De prcevio examine ordinandorum. — In examinandis subiectis tam ad sacros ordines quam ad confessiones, praster Rev.mum Dom. Archiepiscopum et Patres missionarios, assumi potest, pro tempore existens Rev. D.nus Officialis, ita tamen, ut semper sequi debeant votum praedictorum PP. missionariorum, de quorum fide et integritate, sine acceptione personarum, satis superque nobis constat, quorum conscientia graviter oneratur, in eligendis, ad quodvis munus ecclesiasticum, personis, moribus, vita et doctrina prœstantibus.

ÇaPUT -VIII. De SACRAMENTO MATRIMONII.

1. De novis sacris canonibus circa hoc sacramentum servandis. - - Circa sponsalia et matrimonium serventur omnes novi canones concilii Tridentini, cum hoc videatur necessarium ad infinitos scrupulos tollendos, ortos ex incertitudine et varietate regularum Orientalis Ecclesiœ nostrœ, tam quoad gradus consanguineitatis et afïinitatis, quam circa alia impedimenta dirimentia et prohibentia, tum etiam de divortiis.

2. De conjuge in captivitate. — De conjuge captive- cujus vita ignoratur, et de qua ad certum tempus notitia haberi non possit, post adhibitas omnes diligentias moraliter possibiles, sequenda est régula, quoad secundas nuptias, qua; a Summis Pontificibus est constituta pro hujus incolis regni Poloniae.

3. Damnatur matrimonium fidelis cum infideli. - Matrimonia autem fidelis cum infideli, quae in nostra natione in partibus infidelium, nescimus quo ausu practicantur, omnino damnamus atque cum Sancta Matre Ecclesia Romana catholica irrita et invalida esse tenemus.

4. De prœcognoscetuia qualitate conjugum. — Si quis vero ignotus vnl ignota petierit in matrimonium copulari, nullatenus permittatur donec per suffîcientem inquisitioneni innotescat de qualitatibus personœ, preecv pue an sit solutus vel soluta ab aliquo antécédente matrimonio.

5. De publicationibus. — Serventur publicationes trinae in eeclesia diebus festivis, in quibus non dispensandum nisi ex gravi causa.

6. in sola eeclesia celebrandum matrimonium. — Matrimonia, et benedictio annulorum non permittantur amplius nisi in facie ecclesiœ et coram proprio parocho, adhibitis ad minus duobus testibus, et ideo caveinus ne in posterum celebrentur in privatis œdibus, cujusvis sint conditionis et dignitatis.

7. De matrimonio cum hœreticis et schismaticis. — Non permittimus eonjugium catholicœ cum hœretico vel schismatico, nisi justis de eausis ab episcopo examinandis, et cum condicionc et assecutione publica et authentica, omnem prolem cujusvis sexus in fide catholica fore educandam.

8. Ne fiant matrimonia coacta. — Ad prœcludendam viam coactionis prœcipue ex parte debilioris sexus, tam in sponsalibus quam matrimonio, cum saepius occurrerint in nostra natione exempla cum infelici successu conjugum contendentium matrimonii solutionem pro ratione prsetensa; coactionis, ideo mittendus est Rev. D.nus Officialis vel parochus, qui remotis arbitriis, etiam ipsis parentibus, exploret'ab ipsa virgine, vel vidua, de libero ejus assensu in matrimonium cum tali persona, et cognita minima ejus libertatis lsesione, nullatenus permittatur in matrimonium copulari sed potius consulatur omnimodo securiori ejus indemnitati et libertati, etiam implorato si opus fuerit brachio saeculari.

9. De examinanda consanguineitate. — Ad agnoscendam etiam consanguineitatem et affinitatem assumantur ante sponsalia duo judices aut seniores, qui de sua natione bene conscii hoc valeant in praesentia loci Ordinarii aut parochi.

10. De dispensatione super impedimentis. — In dispensatione super impedimentis recurratur ad eum, qui a jure vel privilegio habet facultatem dispensandi a Sancta Sede Apostolica; qui si erit aliquis ex nostro ritu, gratis omnino etiam quoad scripturam vel sigillum, concedatur.

11. De omni simonia prorsus vitanda. — Omnia denique sacramenta, tam ex parte parochi, quam cujusvis alterius, caveant omnes cujusvis sint conditionis ac praeeminentiœ ne quovis titulo, nec precario modo, aliquid exigant pro se, aut pro alio neque pro ipsa eeclesia ab ipsis contrahentibus. Quod si aliquis contra fecerit, sciât se incurrisse ipso facto omnes pœnas contra simoniacos a sacris canonibus impositas, et contra taies procedere débet prout de jure competens judex ecclesiasticus.

12. De indissolubitate matrimonii. — Matrimonia nulla de causa post consummationem dissolvi debent, ex institutione Christi, quoad vinculum ; quoad thorum vero, tantum ex causis in sacris canonibus expressis.

13. De matrimonio rato. — Matrimonium vero nondum consummatum, juxta prsedictos canones, posset etiam quoad vinculum dissolvi, per utriusque vel alterius conjugis ingresssum in religionem, sponte factum juxta sacros canones prsedictos.

14. De secundis nuptiis. Danmamus etiam pravos errores Orientalium, putantes illicitas secundas nuptias, vel tertias, aut quartas, inter laicos, mortuo conjugc, et profitemur validas et licitas esse indefinitive ; et ut licet longe perfectius esset a bigamia, trigamia abstinere, quœ tamen neque a Christo Domino, neque a Sancta Eeclesia fuit unquam inter laieos prohibita, vel certis legibus prœscripta, seeus vero de saeerdotibus.

15. De conscribendis matrimoniis. — Denique monentur omnes paroebi, et multo uiagis in cathedrali eeclesia ille ad queni de jure spectat, ut cathalogum habeat, in suis libris descriptum, omnium fidelium, qui matrimonio légitime conjunguntur, ita ut describantur utriusque conjugis nomina et eognomina, patria ac tenipus initi matrimonii, ac testium qui prœdicto matrimonio interfuerunt.

Captjt ix. — De revisione librorum, qalendario, festis et JEJUNIIS.

1. De revisione librorum. — Demandatur revisio librorum eeclesiasticorum personis idoneis, qui nomine hujus S. Synodi illos suo tempore porrigere debent S. Congretationi de Propaganda Fide ejusque correctioni et censura? submittere, quam etiam humiliter supplicamus, ut illis visis et correctis, Rom» typis dari jubeat et sufticientem numerum exemplariorum hue mittere sub gravissimis pœnis injungendo, ne quis amplius, cujusvis sit conditionis et dignitatis, audeat aliis libris uti neque manuscriptis sed tantum iisdem prorsus Romœ typis datis jussu, ut supra, praefatœ S. Congregationis.

2. De calendario et festis. — Optabile foret, et quisque sibi felicitati adscriberet novum posse assumere ealendarium, nimirum eorrectum a Sancta Romana Eeclesia, sed quia ob présentes calamitates nostrœ Orientalis nationis, adhuc in tenebris et umbra mortis degentis, potius inde scandalum sumeret, quo difficilius ad sanctam unionem accederet, ideo, his et aliis rationibus ducti, permittimus antiquum ealendarium Armenum servare, ita tamen ut nemini propria authoritate vel in minimo variare liceat, donec feliciora tempora Deus nobis quoque concédât. Ita tamen ut Nativitas Salvatoris Nostri Jesu Christi ceeteréque festa ab hac pendentia, nimirum Circumcisionis, Epiphaniœ, Purificationis, Annuneiationis, Visitationis, Nativitatis S. Johannis Baptistae celebrentur, juxta correctionein jam factam, et servatam secundum mandatum S. Congregationis de Propaganda Fide. Caetera autem omnia festa deducantur et celebrentur non aliter quam juxta prœscriptum nostri ritus Armeni; et ideo omnes correctiones quœ potius eonfusiones appellari debent, ad captum privatarum personarum, omnino deleantur, quatenus in totum servetur séries festorum in nostra Rubrica pra;scriptorum. Volumus tamen, ut festa Sanctorum quorum ollicium vel commemoratio lieri solebat, aute correetionem Nativitatis, diebus modo impeditis jejunio et festis Nativitatis, transferantur post prœdictam Nativitatem ad primos dies non impeditos.

3. De martyrologio. - Martyrologium autem ita disponatur, ut legantur vitœ sanctorum eo die, quo in eeclesia contingit officium celebrari, cum

sit valde dissonum et absurdum, una die festum publicare celebrandum, qua ipsum festum nullatenus celebratur.

4. De celebratione festorum sub prsecepto. - — Sacra synodus decrevit, sequentia festa sub peccato mortali observari debere, praeter dies dominicos. Primo, festa Domini Nostri Jesu Christi Nativitatis, Circumcisionis, Epiphaniœ, Resurreetionis trium dierum, Ascensionis, Pentecostes trium dierum, Sanctae Crucis lnventionis, Exaltationis, Apparitionis et vulgo Varackchacz 1, Transfigurationis, una die prima de prsecepto, aliae duae dies quse pariter erant de prsecepto, sint ad libitum. Festa Beatae Virginis, quse de prsecepto debent servari, sunt quse sequuntur : Annunciationis, Purificationis, Nativitatis et Assumptionis ; Visitationis autem, Conceptionis et Prœsentationis ad libitum. De Sanctis Angelis Michaele et Gabriele, ut non fuit, neque sit de prsecepto. Similiter et festa Apostolorum sint ad libitum, excepto Sanctorum Pétri et Pauli, quod celebratur die sabatino immobiliter immédiate ante dominicain Bachanaliorum, ad Transfigurationem. Item sub prsecepto S. Johannis Evangelistœ, tertia die post Nativitatem Domini, Nativitas S. Johannis Baptistse, Sancti Stephani Protomartyris, S. Gregorii Illuminati nostri bis in anno, nempe Intrusionis in puteum, et lnventionis reliquiarum in Erzerum. Ab omnibus aliis festivitatibus sint absoluti, quamvis ante fuissent in usu servandae sub prsecepto, a quo ex nunc absolvimus omnes.

Implorandum etiam est auxilium brachii ssecularis, ut compellat suis pcenis corporalibus laicos Armenos ad occludendas ofîicinas et abstinendum ab artificiis, servilibus operibus, durantibus diebus festivis.

5. De jejuniis. — Jejunium ante Nativitatem Christi, una hebdomada intégra, servandum est ab omnibus, tam clericis quam laicis.

Jejunium vero ad Epiphaniam unius hebdomadse, quod observabatur ante correctionem, dum hoc festum una die et insimul cum Nativitate Domini celebrabatur, siquidem nunc prsemittitur jejunium [ad] Nativitatem, ideo illud, quod esset ad Epiphaniam, relinquitur arbitrio uniuscujusque servandum sine ulla prorsus obligatione. Tota octava Nativitatis Christi inclusive nulla erit abstinentia a carnibus sub obligatione peccati mortalis juxta veterem nostram consuetudinem. Die autem Epiphanise, quamvis incidat in feria quarta vel feria sexta liceat carnibus vesci, non tamen in octava, vel infra octavam, pariter juxta nostram praxim.

Jejunia hebdomadalia omnia per annum, juxta antiquam praescriptionem, omnino serventur sub obligatione, ut antea.

Tollimus autem abusum vescendi lacticiniis in vigiliis Nativitatis Domini, et Resurreetionis, cum hoc etiam ab omnibus piis viris semper fuerit reprobatum. A Pascha usque ad Ascensionem Christi licitum est vesci carnibus feriis quartis et sextis, in quibus extra tempus Paschale jam exstat prseceptum de abstinentia a carnibus et lacticiniis per totum annum, cseteris autem diebus etiam sabbati, licitum est vesci carnibus, ut consuetudo est in nostra natione.

1. Plus exactement Varakatch : Croix de Varak; il s'agit de l'apparition de la Croix sur le mont Varak en Arménie.

In Quadragesima et pariter ultima hebdomada ad Nativitatem Christi una fiât comestio pomeridiana, ita ut sit abstinentia a quantitate sicut est in qualitatibus ciborum.

Caput x. — De divino officio.

1. De stricta obligatione recitandi horas canonicas. — Declaratur de praecepto peccati mortalis recitatio divini officii vel in choro, vel privatim extra chorum, communis omnibus aliquo ex majoribus ordinibus insignitis. Et propterea damnamus pseudo-magistrorum falsam doctrinam, quasi non exstaret obligatio recitandi divinum officium, diebus quibus non celebratur sacrificium missae, contra quos declaramus atque praeeipimus singulis diebus divini officii recitationem, juxta formam jussu S. Congrégations typis edendam, nobisque demandandam.

2. De modo recitandi horas canonicas. — Quia tamen circa quantitatem psalterii, juxta nostrum ritum in octo partes divisi, singulis diebus recitandam, ex variis opinionibus et praxi ferme differenti in singulis monachis non satis certam regulam firmare possimus, ideo supplicamus S. Congregationi, ut habito respectu nobis in assidua cura animarum distentis (quamvis potior numerus monacborum Orientalium duas psalterii partes recitare consueverit, utpote soli vitae contemplativae additi) nobis tamen una psalterii pars ita relaxetur in privata recitatione extra chorum, ut tamen nihil derogetur laudabili consuetudini in choro publiée in ecclesia legendi binas ut supra psalterii partes singulis diebus; ea pars officii, quœ Armeno idiomate vocatur Ariévakal1 et Kahahagan2, injungimus etiam extra chorum sub obligationem recitandam feria quarta et sexta, et toto tempore jejunii, etiam hebdomadalis, quo nulla possunt festa celebrari. Denique, ad sedandam omnium nostrorum conscientiam, declaramus extra chorum suffi cere recitationem solitam divini officii, juxta ea quœ sunt in breviario disposita, absolventes propterea a recitatione evangelii, epistolarum, canticorum quœ vocamus charagan 3, martyrologii orationum, certis tantum aflixarum benedictionum, aliarumque cœremoniarum, quœ pro sola ecclesia, et in publicis divinis officiis, prœscripta intelligimus.

o. Prœscribuntur aliquse cseremoniœ in cantandis divinis officiis. — Nachadonak4 tune tantum celebretur, quando ipsa praccipit Rubrica, et propterea tollimus alia, privata authoritate, ab aliquibus introducta. In Nachadonak ad Miezzazusce 5 tollitur abusus contra rubricas introductus vertendi se sacerdotem cum evangelio. A dominica Palmarum usque ad Exaltationem S. Crucis fiât quolibet sabbato benedictio cum cruce in