CONCILES DE COXSTANTIXOI'I.E ET DE HOME
Le concile romain auquel les évèques orientaux avaient été invités par la lettre synodale que nous venons d'analyser, était le cinquième tenu sous le pape Daniase. Outre ce pape, il compta parmi ses mem-
ingressiis in viUtn ; agiius, quia passus est ; lapis angularis, quia instructio ; niagisler, quia ()sleuï;or vit;u ; sol, quia inluuiiuator ; veru.s, quia a pâtre ; vila, quia crealor ; panis, quia caro ; Samarilaus, quia custos et misericors ; Christus, quia uuctus ; Jésus, quia salvalor ; Deus, tjuia ex Deo ; angélus, quia uiissus ; sponsus, quia mediator ; vilis, (jiiia sauguiuo ipsius redeuipti sumus ; leo, quia rcx ; pelra, quia lirmaujenUun ; flos, quia elccLus ; prophela, quia futura revelavil, Spirilus enini sanctus non est patris tantummodo aul lilii, taulummodo spiiitus, sed palris et fîlii spiriUis ; scriptum est enim : « Si quis dilexerit niun<lum. uonesl spii'itus palris in illo (I, Jean., ii, 15)» ; item scriptum est : « Quisquis autem spiriUun Cluisli non liabct liic non est eius (Rom., viii, 9) ; s nominalo ila pâtre et lilio intelligilur spiritus sanctus de que ipse filius in evangclio dicit quia spiritus sanctus « a pâtre procedit » (Jean., xv, '2G), et c de meo accipiet et adnuntiabit vobis. » (Joan., xvi, 14.) — Item dictum est. A'unc vero de scripturis diviiiis agendum est quid univcrsalis catholica recipiat ecclesia et quid vitare debeat. Incipit ordo veteiis lestamenti. Genesis liber I, Exodus liber 1, Leviticus liber I, Numeri liber 1, Deuteronomlum liber I, Jesu Nave liber I, Judicum liber I, Ruth liber 1, Kegum libri IV, Paralypomenon libri II, Psalmi CL liber I, Saloraonis libri III, Proverbia liber I, Ecclesiastes liber I, Canlica canticorum liber I, Item Sapientia liber I, Ecclesiaslicus liber I, Item ordo proplietarum, Esaiœ liber I, Ilicreraiae liber I, cum Cinolh id est lamenlationibus suis, Ezccliicl liber I, Danihel liber I, Oseoc liber I, Amos liber I, Miclieœ liber I, Johel liber I, Abdiic liber 1, Jonic liber I, Naum liber I, Ambacnm liber I, Soplionia; liber I, Aggei liber I, Zacliari;e liber I, Malaeihel liber I. Item ordo storiarum Job liber I, Tobiae liber I, Esdrai libri II, Hesler liber I, Judit liber I, Machabeorum libri II, Item ordo scriplurarum novi et aelerni teslamenti quem sancta et catholica suscipit Ecclesia : Evangeliorum, secundum Matlieum liber I, secundum Marcum liber I, secundum Lucam liber I, secuudum Joliaunera liber I, EpistuliC Pauli [aposloli] numéro XIII, ad Romanos I, ad Corintliios II, ad Epliesios I, ad Thesalonicenses II, ad Galatas I, ad Pliiiippenses I, ad Colosenses I. ad Timotheura II, ad Titum I, ad l'ilimoneml, ad llebreos I, Item apocalypsis Johaiiuis liber I. Et acius apostolorum liber I. Item epislulic canonicœ numéro YII. Pelri apostoli epistuliE II. Jacobi apostoli epistula I. Joha;inis apostuli epislula I, allerius Jijhannis presbyleri epistulae II. Judœ zelolis apostoli epistula I. Explicit canon novi lestamenti. — Item dictiim est. Post bas omnes propheticas et evangelicas adque apostolicas quas superius deprompsimus sciipturas, quibus Ecclesia catholica per gratiam Dei fundata est, etiara illud inlimandum putavimns quod quainvis uuiver^ per orbem catholicoe diffusa: Ecciesiœ unus thalamus Christi sit, sancta tamen Romana ecclesia nullis synodicis constitutis ceteris ecclesiis pr.elata est sed evangelica vuce domiui et salvatoris noslri primatum oblenuit : « Tu es Petrus, inquiens et super hanc pelram aedidcabo Ecclesiam meam et portœ inferi non praevalebunl adversus eam, et tibi dabo claves regni caelorum et qutocumque Ugiiveris super terram erunt ligata et in caelo et quaecumque solveris super ter-
LivRii: vin
bres saint Ambroisc de Mibin, Bi'ItLon (cle Trêves ?) Ascolc de Thessalonique, Anénniis de Sirniium, Basile dont le siège épiscopal est inconnu, et plusieurs autres évoques notables. Il fut en outre honoré de la présence de saint Jérôme, de saint Epiphane, évoque de Salamis dans l'île de Chypre, de Paulin d'Antioche "*, et des trois représen-
ram eruiit soluta in cœlo. Addita esL etiam societas bcalissimi Pauli apostoli vas electlonis, qui non divcrso sicul iieresei garriunt sed uno tcmpore uno eodemque die gloriosa morte cum Petro in iirbe Roma sub Cœsare Nerone agonizans coronatus est et pariler siipradii;lain san(;tam Roinanam Ecclosiani Cliristo domino consecranint aliisque omnibus nibibus in iiniverso miindo sua pra3sentia adque venerando ttiumplio piailuleiHint. Est ergo prima Pétri aposloli scdis Roniana; Ecclesia' non habens maculam nec rugam nec aliqiiid ejiisraodi. Secunda autem sedis apud Alexandriatn beali Pétri noraine a Marco ejus discipulo atque evangelista consecrala est, ipseque iu ^Tîgyplo directus a Petro apostolo verbum veritatis prœdicavit et gloriosum consummavit martyrium. Tertia vero sedis apud Anthiociam boatissimi apostoli Pétri habetur lionorabilis, eo quod iliic primus quam Romœ veiiisset habitavit et illic prinium notnen christianorum novelle genlis exortiun est. » (H. L.)
1. Paulin d'Antioclie qui avait assisté au concile avec saint Jérôme et saint Epiphane, rentra dans son diocèse. En passant à Thcssalonique il reçut de Damase cette profession de foi dans laquelle les erreurs trinitaires et chrislologiques sont condamnées en vingt-quatre anatiiènies. Le septième concerne l'apollinarisme : Anatlieinatizamus cos, qui pro hominis anima ratiuiiahili et inteUigibili dicunt Dei Verbum in huinana carne versatum, qaum ipse Filins sit Verbum Dei et non pro anima rationahili et inteUigibili in sua corpore fuerit, sed nostram, id est ralionabilem et intelligibilem sine peccato animam susceperit atque salvaverit- Damase, Episi. adPaulinum Antiochenx urbis cpiscopum, Codex canonum et constitutionuni Ecclesiée liomanx, dans S. Leonis, Opéra, cdit. Qtiesnel, t. Il, c. LV ; édit. Ballerini, t. m, p. 399 ; dans Mansi, Concil. ampliss. coll., t. III, col. 481 sq. ; Walch, Bibl. symbol. vct.^ p. 181 sq. ; A. Halm, Bibliothek der Symbole und Glaubensregeln, in-8, Breslau, 1897, p. 271, n. 199. Il existe une traduction grecque dans Théodoret, Ilist. eccles., 1, V, c. xi, P. G., t. Lxxxii, col. 1221 : 'Op.oÀayl-/. Tr,i; xaOoAiy.-?i; TrtcrTSto;, r^v à Tcâîraç Aâpiacro; à-^zzGzeile TCpoç ria-j/ïvov £v TT) jMaxsSovta, oç ÈyÉvîTO èv ©îacraXovtxr;. Trad. la t. des anathèmes d'après Théodoret dans Epiphane le Scolastique, Historia tripartila, 1. IX, c. xvi : Staiuta Sedis apostolicse contra divcrsas Juvreses^ dans Mansi, op. cit.., t. m, col. 486 sq. ; Rade, Damasus, Bischof von Bom^ p. ]31-133, pense que Paulin reçut celte piofcssion de foi après le concile romain de 381, devant lequel Maxime le Cynique était venu se justilier. La raison qu'il donne pour rejeter l'avis de Valois, suivant lequel Paulin aurait reçu celte profession lors du concile de 382, pendant le voyage de retour, ne paraît pas suffisante à G. Voisin, L'apollinarisme, p. 99, note 1. Le fait que Paulin avait assisté au concile réuni à propos de l'apollinai isine, n'empêche nullement que Damase ait pu songer, peu après son départ, à lui envoyer un formulaire où toutes les hérésies de l'époque étaient condamnées. (H. L.)