ORDO IN SABBATO SANCTO

Summo mane incipiant aeditui ordinare Ecclesiam, cortinis, palleis et caeteris ornamentis. Tune demùm ornentur nltaria. Dum ista flunt in ecclesiù , Fratres in claustro abluant se in balneis(l). Cùra autem fuerittempus pulsandi, prima sonetur cum tabulâ ; conveniantque omnes in eboro , et cantatâ cum silentio primû, conveniant omnes generaliter ad capitulum ; et lectâ lectione, recitetur tabula, qui debeant lectiones légère , qui tractus cantare , qui cum episcopo proccdere, scilicet très subdiaconi , totidem diaconi et presbyteri ; quanti necessarii sint acolyti ad candelabra ferenda, ad oleuni et chrisma, qui debeant facere letaniam.

His ritè ordinatis qua3 ad diem sabbatum pertinent , fiât silentium ; et recitetur alia tabula quae continet ordinationem

(f) Prose rimée.

totius matutinalis offlcii, in die sanctœ Resurrectionis ; sicque sol v a tu r capitulum, et tinietur tabula; sicque cura silentio cantetur tertia.

Parochianus presbyter, prsevideat de fontibus et de ornatu Ecclesiœ Baptisterii, et ipse congreget catechumenos , ut fiât septimum scrutinium ante horara vi. in Ecclesiâ Baptisterii. Finito scrutinio, statim cantetur sexta; quâ finitâ, horâ septimâ , ingreditur episcopus sacrarium , et induit se sacris vestibus , non tamen melioribus ; et intérim cantetur nona cum silentio; quâ finitâ, procedit episcopus de sacrario, non indutus planetà , sed cappâ , et sedente eo juxta rugas al • taris , statim cantor incipiat letaniam septenam hoc modo.

Statuantur quinque clerici in choro, et dicat unusquisque semel nomen Sancti , et posteà seniores qui stant de dextro choro, dehinc ipsiqùe de sinistro. Sic fiât septena.

Quâ finitâ , prœsentetur à diacono incensum et ignis , et benedicantur à pontifice, dicente Adjutorium nostrum, et Deus qui per Filium tuum , Deus omnipotens , Deus Abrabam, usquè ad finem.

BENEDICTIO CBREI.

His completis , sit praeparatus archilevita sicut mos est in diebus festis, et paratus sit cereus, et fiant cruces à diacono in eo, et numerus annorum Domini et indictionis (1), et sic intret in consecrationem cerei, Exultet jàm.

Post hœc incipiantur lectiones, et non dicatur in eis intonatio, sed tantùm plané finitâ duodecimâ lectione, et post tractum Sicut cervus , finitâ oratione, descendu nt ad fontem letaniam quinam faciendo hoc modo. Statuuntur très clerici in choro, dicet unusquisque nomen sancti, et posteà seniores

(1) La bénédiction du cierge pascal et la coutume de graver sur la colonne de cire l'année courante, l'indiction, etc., datent des premier» siècles ; mais ce ne fut qu'au dixième qu'on traça des croix sur le cierge, et qu'on y incrusta cinq grains d'encens.

qui suot de dextro choro, dehinc qui de sinistre Et sic (iat quina(j). Finitâ letauia, incipiat consecratio fontis. Seniores autem sedeant cum reverentiâ et Dei timoré. Consecrato fonte, tune accipiat episcopus de manu subdiaconi vas cum chrismate , et fundat in modum crucis super aquam, dicendo : Fecundetur et sanctificetur fons iste per istam unctionem, et nostram benedictionem , in Christo Jesu Domino nostro.

Post haec interrogat archiepiscopus vei sacerdos qui baptizaturus est, de Symbolo ità dicendo : Credis in Deum Patrem omnipotentem , Creatorem cœli et terrœ ? respondeant patrini et matrinae, Credo ; Credis et in Jesum Christum Filiumejus unicum Dominum nostrum, natum etpassum? respondeant, Credo; Credis et in Spiritum sanctum , etc.? Tune eum interroget sacerdos: Vis baptizari? Volo, et tune dieat: Et ego baptizo te , in nomine Patris; et iramergat eum semel ; et Filii , et mergat eum iterùm ; et Spiritûs sancti ; et mergat eum tertio ; et antequàm abstrahatur à fonte , faciat episcopus vel sacerdos , signum crucis cum pollice de chrismate in vertice , cum invocatione SS. Trinitatis , dicendo , In nomine Patris , et Filii , et Spiritûs sancti , et banc orationem , Deus omnipotens Pater, etc., et det ei pannum cura crismate dicens, Accipe vestimentum, et vestitur infans.

Sedes autem archiepiscopi sit prœparata, et postquàm baptizavit quos voluerit , sedem petat. Presbyteri baptizent cœteros, et ut surrexerint à fonte, statim deferuntur domino archiepiscopo ut ipse contirmet eos. Sed si hoc contigerit ut episcopus desit , statim communicentur corpore et sanguine Domini Jesu Christi , dicente sacerdote , corpus et sanguis Domini nostri Jesu Christi, custodiat animam tuam ad vitam œternam, amen. Pax tecum. Posteà dicat hanc orationem, Omnipotens sempiterne Deus; qui regenerare dignatus es, etc.

(4) Cette manière de chanter les litanies, inventée par saint Crcgoire-le-Grand , n'a été usitée dans les Gaules qu'au huit inné nu neuvième siccli*.

Postquàm omnes pueri baptizati et confirmât! fuerint , incipiat cantor resp. Cantemus Domino gloriosè. Finito itf. episcopus eat sacrarium et mutet vestimentum et praeparet se ad celebrandam missam; cantor autem incipiat letaniam trinam.

Postquàm episcopus prœparatus fuerit ad procedendum , antequàm dicatur Kyrie, eleison, innuat archiepiscopus capellano, ut dicat altâ voce, Accendite, et répétât ter. Accensis luminaribus, incipiat cantor festivum Kyrie, eleison, et tune ascendat pontifex ad altare et dicat excelsâ voce, Gloria in excelsis Deo, et sequatur oratio, Deus qui hanc sacratissimam noctem : deindè Epistola, Fratres, si consurrexistls , quam sequatur alléluia, deindè tractus et Evangelium. Non portantur candelabra cum lumine ante Evangelium, sed tantùm thuribulum cum incenso.

Perlecto Evangelio , non cantatur offertorium, sed tantùm defertur oblatio ad altare cum silentio. Non cantatur Agnus Dei , neque communio ; sed postquàm omnis clerus communicatus fuerit, incipiat cantor Alléluia; sequitur psalm. Laudate Dominum, omnes gentes, etc., et repetitio, Alléluia, incipit episc. Ant. Vespere autem , et Magnificat. Sequitur oratio, Spiritum nobis, Domine; et diaconus dicat, Benedicamus Domino. Tune redeat dominus pontifex ad sacrarium, et exuat se.

Fratres autem eant refectorium , et sumant cum sobrietate cibum, propter vigilias sequentis noctis, perpendentes illud apostoli, Sobrii estote. Mox ut surrexerint à mensâ, eant, moresolito, referre gratias, cautantes, Miserere mef, Deus, et post versum redeant claustrum, et parvo intervallo facto, pulsetur collatio. Lectâ lectione, iterùm bibant cum sobrietate ; sicque veniant ad chorum , et cantent complèterium festivè, cum bymno, Jesu nostra redemptio. Ad Nunc dimittis, nulla dicatur Antifona , sed tantùm Alléluia. Non

0) Prose rimec.

dicitur capitulum , sed oratio, Deusqui hanc sacratissimam noctera. Omnes cum silentio vadant dorraitorium. Quibus fuerit voluntas vigilandi, ità honestè exeant , ne altos scand alizé n t.