XVIII LES ÉDITIONS
l'ouvrage complet sont bien plus rares. En voici l’énumération :
Pierre Pithou, Annalium et historiae Francorum ab anno Christi 708 ad ann. 990 scriptores coaetanei XIT, éd. de Paris (1588), p. 297-375; éd. de Francfort (1596), p. 433-488, sous le titre : « De dissentionibus filiorum Ludovici Pii ad annum usque 843 libri IV ad Carolum Calvum Francorum regem ».
André Duchesne, Historiae Francorum scriptores coaetani (Paris, 1639), t. II, p. 359-381.
J. Schilter, Scriptores rerum Germanicarum (Strasbourg, 1702), p. 83-110.
Dom Bouquet, Recueil des historiens des Gaules et de la France, t. VI, p. 67-72, et t. VII, p. 10-33.
G.-H. Pertz, Monumenta Germaniae historica, Scriptores, t. II, p. 649-672. (Édition reproduite par Migne, dans sa Patrologia latina, t. CXVI, col. 45-76, et par Pertz lui-même, dans la collection des Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum ex Monumentis Germaniæ hisioricis separatim editi, sous le titre : Nithardi historiarum libri IIIT, Hanovre, 1830, in-80. Cette dernière édition a été réimprimée avec quelques additions par Arndt en 1870, puis en 1897.
Nithardi historiarum libri IIIT, editio tertia post G.-H. Pertz recognovit Ernestus Müller ; accedit « Angelberti Rhytmus de pugna Fontanetica » (Hanovre et Leipzig, 1907, in-80 de la collection des Scripiores rerum Germanicarum), qui constitue une édition entièrement nouvelle et très soignée.
Entre temps, en 1882, Alfred Holder avait publié, à Fribourg-en-Brisgau, dans son Germanischer Bücherschatz (fascicule 6), une édition de petit format sous le titre Nithardi Historiarum libri, avec une bonne table.
Eide vom Jahre 842, Abt. 1 : r6 Jahrhundert (Bausteine zur romanischen Philologie, Festgabe für Ad. Mussafia, 1905, p. 9-26) ; Abt. 2: 17 Jahrhundert (Mélanges de philologie romane et d'histoire littéraire offerts à M. Maurice Wilmoite, t. II, 1910, p. 863- 881). — Pour la période moderne, on trouvera les renvois bibliographiques nécessaires plus loin, en note du texte des Serments, dans la présente édition, mais il convient de mettre en garde ici contre les interprétations du livre arriéré de A. Krafft, intitulé Les serments carolingiens de 842 (Paris, 1901, in-80), dont il n’y a vraiment aucun profit à tirer.