LIVRE VI, CHAPITRE XÎII
se trouvait en Austrasie ; il cherchait alors à s'introduire dans le pays des Frisons ; mais la guerre le détermina à choisir pour théâtre de son activité d'autres parties du royaume des Francs. Il passa dans le pays des Hessois et des Thuringiens, et puis il partit pour Rome. Le pape, après l'avoir élevé au rang d'évéque, lui remit pour Charles Martel une lettre de recommandation qui le fit recevoir dans le wî^ndium de ce prince et participer à tous les avantages de cette distinction ^. Charles lui délivra à son tour une sorte de lettre-circulaire adressée à toutes les autorités et par laquelle il les invitait à lui prêter^ aide et
* Voici le texte de cette lettre qui nous a été heureusement consciTéc et qu'on trouve dans la précieuse collection de Wurdtwein :
Pontificis Gregorii II ad illustrem Francorum ducem Carolum Martellum litterse, quels ejus bencTolentise commendat S. Bonifacium.
Domno Glorioso Filio Karolo Duci Gregorius Papa.
Comperientes te, in Christo dilectissime, religiosse mentis affectum gerere, in multis opportunitatibus, débite salutis prsemisso, notum facimus Dec dilectœ tuae dignitati, prœsentem fratrem Bonifacium, fîde et moribus approbatum, a nobis Episcopum consecratum atque institutionibus Sanctse Sedis Apostolicae, cui Deo auctore prœsidemus, ecclesiae generali soUicitudine informatum, ad prœdicandum plebibus Germanise gentis, ac diversis tn orientali Rheni fluminis parte consistentibus, gentilitatis errore detentis, vel adhuc ignorantise obscuritatibus praepeditis necessario destinarc, pro quibus eum gloriosae benevolentiœ tuae omni modo commendamus, ut in omnibus necessitatibus adjuvetis, et contra quoslibet adversarios, quibus in Domino prœvaletis, instantissime defcndatis ; certissime retinentes, Tos exhibere Deo, quœcunque huic promptissimo impenderitis favore : qui Sanctis Apostolis suis, ad lucem gentium destinatis, suscipientibus eos, se suscipiendum prsedixit; quorum institutionibus per nos informatus prsmissus Antistes in sorte prsedicationis procedit. (Wurdtwein, Epistolœ Sancti Donifacii, epist. V, p. 21.
no HISTOIRE DES FRANCS D'AUSTRASIE.
main-forte, en cas de besoin, dans raccomplissement de sa mission *. De plus il fit publier une défense formelle de se livrer à des cérémonies païennes, annonçant que toute contravention à cette défense serait punie d'une amende de quinze sous ^.
Muni de ce document et appuyé sur le respect et la terreur qu'inspirait, même au loin, le nom de Charles Martel, Boniface put accomplir sa mission. Il s'agissait alors d'aller exercer son apostolat en Bavière et enTliuringe. Il demeura deux ans dans ces contrées. Lorsqu'il apprit que le duc Radbod était mort et que sa puissance était tombée aux mains de ses petits-fils encore enfants, il reprit le chemin de
"» Lu circulaire de Charles Martel était ainsi conçue :
Dominis Sanctis et Apostolicis in Christo Patribus Episcopis, Ducibus, Comitibus, Vicariis, Domesticis seu omnibus Agentibus, Junoribus nostris, seu missis decurrentibus, et amicis nostris Ulustris Vir Garolus Major Domus benecupiens vester.
Gognoscatis qualiter Apostolicus vir in Christo Pater Bonifacius Episcopus ad nos venit, et nobis suggessit, quod sub nostro mondeburdio Tel defensione eum recipere deberemus. Quod ita nos gratanti animo hoc fecisse cognoscite. Proinde nos taliter visi, fecimus ei manum nostram roboratam dare ut ubicunque, uti et ubi ambularé videtur, cum nostro amore Tel sub nostro mundeburdio et defensione quietus yel conservatus esse debeat, in ea ratione, ut justitiam reddat, et similiter justitiam reci> piat. Etsi aliqua causatio vel nécessitas ei adyenerit, quse per legem definiri non potuerit, usque ad nos quietus yel eonseryatus esse debeat, tam ipse, quam qui per ipsum sperare Yidentur, ut ei nullus ullam contrarietatem yel damnationem adversus eum lacère non debeat, Tel eonseryatus residere debeat. Et ut certius credatur, manu propria subterfirmaTi et de annulo nostro subter sigillaTimus. (Wurdtwein,Epis{.XI,p.29.)
« Decrevimus quoque, quod et pater meus ante praecipiebat, ut, qui paganos obscrvationes in aliqua re fecerit, multetur et damnatur 15 solidis. {Capit. Liptinense, c. 4.)